Khả năng dự đoán của động vật

Dự đoán chu kỳ biến động của thức ăn

Trong công trình nghiên cứu kéo dài hơn thập kỷ của các nhà khoa học ĐH Michigan State (Mỹ). Họ dùng lạc củ để nhử loài sóc đỏ (Tamiasciurus hudsonicus) trong khu rừng Yukon, Canada vào những chiếc bẫy rồi gắn chip điện tử lên cơ thể chúng để theo dõi. Cứ sau một khoảng thời gian nhất định, họ tìm cách bắt lũ sóc và kiểm xem những con cái có thai hay không. Đồng thời, các chuyên gia cũng theo dõi số lượng nón trên các cây vân sam (thuộc họ thông) trong khu. Hạt trong các nón của cây vân sam là thức ăn chủ yếu của sóc đỏ, tuy nhiên số lượng nón mà vân sam sản sinh được thay đổi theo từng năm khác nhau. Chẳng hạn, một cây chỉ sản sinh 10 nón trong năm nay, nhưng có thể cho ra tới 500 nón vào năm sau.

Sóc đỏ Bắc Mỹ kết đôi vào tháng 1 và sinh con từ tháng 3. Vào những năm cây vân sam cho ra nhiều nón, các nhà nghiên cứu nhận thấy một hiện tượng thú vị: lũ sóc cái sẽ sinh thêm một lứa vào mùa xuân của những năm đó.

Điều này đồng nghĩa với việc sóc đỏ, bằng cách nào đó đã phát triển được khả năng đoán trước quy luật sinh sản của cây vân sam.

"Chúng tôi thường nghĩ rằng động vật ăn hạt, chẳng hạn như sóc đỏ, buộc phải tuân theo trò chơi của thực vật. Đây là bằng chứng đầu tiên về khả năng dự đoán chu kỳ sinh sản của thực vật ở một loài động vật", Andrew McAdam, trưởng nhóm nghiên cứu nhận xét.

Lượng hạt dư thừa trong mùa thu là nguồn thức ăn quan trọng đối với lũ sóc con trong những tháng đầu tiên của cuộc đời - khoảng thời gian chúng rất dễ bị tổn thương.

Hiện các chuyên gia vẫn chưa rõ tại sao sóc có thể dự đoán được rằng số lượng nón của cây vân sam sẽ giảm trong một năm nhất định. McAdam cho rằng, loài động vật này biết cách xác định nồng độ một số hormon nhất định trong chồi nón trên cây vân sam. Cũng có thể chúng biết cách rút kinh nghiệm qua những lần quan sát. Khi nhìn thấy nhiều chồi nón trên cây vân sam vào mùa xuân, lũ sóc biết rằng năm đó sẽ có nhiều thức ăn.

Tiên đoán cái chết

Tại Trung tâm y tế Steere, thành phố Providence, bang Rhode Island , Mỹ, chuyên chăm sóc và điều trị những người mắc chứng suy giảm trí nhớ nặng, các nhân viên nuôi một con mèo có tên Oscar. Con mèo lông màu trắng pha lẫn đốm đen này không bao giờ "giao du" hoặc tỏ ra thân thiện với người sống. Nhưng với người sắp chết thì khác, nếu Oscar đột nhiên tới gần một bệnh nhân nào đó và "âu yếm" nằm bên cạnh, vài giờ sau người ấy sẽ qua đời.

TS. David Dosa - chuyên gia về các bệnh tuổi già của trung tâm và cũng là giáo sư của Đại học Brown, Mỹ khẳng định, trong suốt nhiều năm qua, Oscar hầu như không mắc sai lầm khi tiên đoán ngày lìa đời của các bệnh nhân. Mỗi khi con mèo tới gần một bệnh nhân, các bác sĩ liền hiểu rằng mình sẽ... bó tay. Kể từ đó tới nay nó đã dự đoán chính xác khoảng 50 trường hợp.

Nếu một phòng nào đó có bệnh nhân sắp chết nhưng cửa phòng đóng chặt, Oscar sẽ cào cửa và tìm mọi cách để vào bên trong.

Khả năng "thần chết" này không hề ngẫu nhiên, các y tá đã thử đoán một bệnh nhân nào đó sắp qua đời và bế Oscar tới giường của người đó, nhưng nó lập tức bỏ đi và tới giường của một bệnh nhân khác. Quả nhiên bệnh nhân thứ hai qua đời vài giờ sau đó, còn bệnh nhân tưởng sắp chết lại sống thêm ít thời gian nữa.

"Hiệu quả" như thế nên khi con mèo nhảy lên một giường nào đó và nằm bên cạnh người bệnh, thì các nhân viên trung tâm phải tức tốc báo cho thân nhân tới trung tâm ngay để kịp... chia tay. Tuy nhiên, chú mèo Oscar là hiện tượng đặc biệt bởi cũng ở trung tâm này còn nuôi nhiều mèo nữa, nhưng không con nào có khả năng giống như thế.

Các nhà nghiên cứu không đưa ra được bất kỳ lời giải thích chắc chắn nào về khả năng kỳ lạ của con mèo, mà chỉ phán đoán rằng Oscar có khả năng ngửi thấy mùi xeton - nhóm hợp chất hữu cơ mà các tế bào thải ra khi chúng sắp chết, giống như loài chó.

Dù sợ hãi hay đau buồn, nhưng phần lớn thân nhân người bệnh được Oscar âu yếm nằm bên đều cảm thấy an ủi khi cho rằng, ít nhất thì chú mèo cũng đã ở bên cạnh người thân của họ trong những giây phút cuối cùng.

Dự đoán cả... động đất

Cho đến nay, các nhà địa chấn học vẫn cho rằng chưa thể dự báo về địa điểm và thời điểm sẽ diễn ra động đất. Một số quốc gia, trong đó có Trung Quốc, đã tìm cách sử dụng những thay đổi của tự nhiên - thường là hành vi của động vật làm dấu hiệu cảnh báo sớm, tuy chưa thật chính xác nhưng trước mắt thì cũng còn hơn... những tính toán khoa học.

Có khoảng 10 triệu người ở tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan) chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cơn địa chấn lịch sử mạnh 7,9 độ Richter, diễn ra năm 2008, làm hơn 50.000 người thiệt mạng.

Chỉ ba ngày trước khi cơn địa chấn kinh hoàng ập đến, hàng nghìn con cóc đã nhảy trên đường phố Miên Châu (Mianzhu), nơi bị ảnh hưởng nặng của động đất và có đến 2.000 người thiệt mạng. Hai ngày trước cơn động đất, người dân Miên Châu lo ngại dấu hiệu này cho thấy thiên tai sắp đến, nhưng văn phòng khí tượng địa phương khẳng định điều đó là bình thường.

Vào hôm diễn ra động đất, những con ngựa vằn ở vườn thú thành phố Vũ Hán ( Wuhan ) đập đầu vào cửa sắt. Thành phố này cách tâm chấn 900km. Cũng tại đây, nhiều con voi quay cái vòi của chúng một cách điên cuồng. Khoảng 20 con sư tử và hổ vốn thường ngủ trưa cứ đi đi lại lại trong chuồng. 5 phút trước khi động đất bắt đầu, hàng chục con công cùng rít lên.

Nhà địa chấn học Roger Musson thuộc Cơ quan nghiên cứu địa lý Anh quốc cho rằng, có một số nguyên nhân khiến động vật thay đổi hành vi. Khả năng lớn nhất là do trước động đất, những khối đá lớn dưới lòng đất phát ra sóng điện từ mà động vật có thể tiếp nhận. Một giả thuyết khác là các con vật có khả năng cảm nhận các chấn động yếu xuất hiện trước động đất, điều mà con người không có được.

Mùa đông năm 1975, giới chức Trung Quốc đã cho sơ tán một thành phố ở tỉnh Đông Bắc Liêu Ninh ( Liaoning ) một ngày trước khi trận động đất mạnh 7,3 độ richter, nhờ quan sát sự thay đổi... hành vi của động vật và mực nước trong các ao hồ.