Hy vọng Hà Nội sẽ có nhà chiếu hình vũ trụ
Năm 2001, năm mở đầu của thế kỷ 21 và thiên niên kỷ thứ ba, tại Rome (thủ đô Italy), một hội nghị lớn với sự tham dự của nhiều nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới ra lời kêu gọi Chính phủ các nước và cộng đồng thế giới hết sức quan tâm việc bồi dưỡng lòng yêu khoa học cho trẻ em.
Hội nghị xem đấy là biện pháp tốt nhất để các em tránh được các tệ nạn xã hội, không bị lôi kéo bởi các tà giáo và mê tín dị đoan, tương lai trở thành những công dân tốt, có ích cho xã hội. Lời kêu gọi viết: "Cần chú ý hết sức đến việc giáo dục khoa học trong trường tiểu học và trung học, bao gồm cả học sinh có yêu cầu đặc biệt... Bảo đảm một sự giáo dục khoa học thích đáng cho mỗi trẻ em trên thế giới và nhờ đấy tạo ra một sự hiểu biết khoa học tốt hơn cho công chúng đã trở thành một yêu cầu và một thách thức".
Trên thế giới, càng ngày người ta càng thấy rõ tầm quan trọng của giáo dục tiểu học. Ðây là giai đoạn hình thành nhân cách, đứa trẻ lớn lên thành người công dân tốt hay kẻ hư hỏng quyết định chủ yếu chính là ở giai đoạn này. Chính vì vậy mà ở nhiều nước, những nhà khoa học lớn dấn thân vào việc cải cách giáo dục tiểu học.
Ở Pháp, từ mười năm nay, Bộ Giáo dục cho áp dụng phương pháp mang tên phong trào Bàn tay nặn bột mà nội dung chủ yếu là gây cho các em óc tò mò, trí tưởng tượng, làm cho các em yêu thích khoa học một cách tự nhiên, thoải mái bằng những phương tiện thô sơ tìm thấy trong thiên nhiên, trong cuộc sống. Người đề xướng phong trào này là giáo sư Gioóc Sác-pắc, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Pháp. Ông là người gốc Do Thái, sinh năm 1926, tại một thành phố nhỏ ở Ukraine, thuở nhỏ theo gia đình sang định cư ở Pháp. Ông được tặng giải thưởng Nobel Vật lý năm 1992 và hiện nay là một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất tại Pháp. Năm 1996, ông có chủ biên một cuốn sách nhan đề Bàn tay nặn bột - khoa học ở trường tiểu học. Bộ sách này cũng như toàn bộ phong trào Bàn tay nặn bột được nhận sự bảo trợ của Viện Hàn lâm khoa học Pháp.
Cuối năm 1996, nhân đi dự cuộc hội thảo quốc tế về giáo dục khoa học do Hiệp hội Vật lý quốc tế tổ chức ở Băng-cốc, thủ đô Thái-lan, tôi có được đến xem Bảo tàng khoa học và Nhà chiếu hình vũ trụ. Ðây là một nhà chiếu hình vũ trụ vào loại lớn trên thế giới, có 450 chỗ ngồi, đường kính màn hình bán cầu bằng hợp kim nhôm lớn đến 30 m, được khánh thành vào năm 1964, với sự hiện diện của Vua và Hoàng hậu Thái-lan.
Tháng 6-1997, nhân dịp sang Paris tôi có đến thăm Cung Khoa học và Nhà chiếu hình vũ trụ, đường kính màn hình 22 m, tuy không lớn bằng Nhà chiếu hình vũ trụ ở Băng-cốc, nhưng thiết bị hiện đại hơn. Sau khi về nước, tôi có viết một bài đăng trên báo Nhân Dân, trong ấy tôi đề nghị xây dựng một nhà chiếu hình vũ trụ ở thủ đô Hà Nội.
Sau Hội nghị Thượng đỉnh Pháp ngữ, với sự giúp đỡ tận tình của Ðại sứ quán Pháp, trong Hiệp định hợp tác văn hóa giữa hai nước ký ngày 12-10-2000, Chính phủ Pháp đồng ý giúp đỡ Việt Nam xây dựng một nhà chiếu hình vũ trụ tại thủ đô Hà Nội. Bản hiệp định có thời hạn ba năm. Công ty Tư vấn kiến trúc đô thị Hà Nội hoàn thành thiết kế tiền khả thi với sự hợp tác của kiến trúc sư Pháp.
Ngày 27-4-2001, UBND thành phố Hà Nội, Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường và Ðại sứ quán Pháp ký bản thỏa thuận xúc tiến công việc để khánh thành Nhà chiếu hình vũ trụ Hà Nội vào tháng 12-2002. Tiếc rằng thời hạn của Hiệp định viện trợ đã hết mà vẫn chưa có quyết định đầu tư xây dựng, nên dự án Nhà chiếu hình vũ trụ Hà Nội đành phải hủy bỏ.
Nhà chiếu hình vũ trụ đầu tiên trên thế giới ra đời ở Ðức vào năm 1923. Sau khi Liên Xô (trước đây) phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của trái đất ngày 4-10-1957, số nhà chiếu hình vũ trụ trên thế giới đã tăng lên rất nhanh chóng. Thí dụ ở Nhật Bản, số nhà chiếu hình vũ trụ năm 1930 là hai cái; năm 1950: 10 cái; 1960: 60 cái; 1970; 150 cái; 1990: 300 cái; hiện nay: gần 400 cái. Trong cuốn sách nhà chiếu hình vũ trụ - một công cụ để giáo dục khoa học do Tổ chức Giáo dục Khoa học và văn hóa của LHQ (UNESCO) xuất bản, một nhà khoa học Nhật Bản viết rằng, mấy trăm nhà chiếu hình vũ trụ trên khắp nước này đã có tác dụng to lớn trong việc gây nên lòng yêu thích khoa học cho thế hệ trẻ, từ đấy tạo ra những nhà khoa học, những chuyên gia giỏi, làm nên sự hùng cường của Nhật Bản ngày nay.
Ðứng nhìn Bảo tàng khoa học và nhà chiếu hình vũ trụ ở Băng-cốc, tôi lại nghĩ về Hà Nội. Thủ đô ta có nhiều bảo tàng, nhưng bảo tàng khoa học thì không, nhà chiếu hình vũ trụ cũng không, ngày nghỉ, ngày lễ còn thiếu chỗ cho trẻ em giải trí lành mạnh và bồi dưỡng lòng yêu thích khoa học cho các em. Nhà chiếu hình vũ trụ cũng là nơi thư giãn và nâng cao dân trí cho công chúng. Hy vọng rồi đây Hà Nội sẽ có nhà chiếu hình vũ trụ, có Cung khoa học làm nơi giáo dục khoa học cho thanh - thiếu niên, để góp phần giáo dục các em trở thành những công dân tốt, những chuyên gia giỏi, góp phần xây dựng đất nước văn minh, giàu đẹp.
Nguồn: nhandan.com.vn
