Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 26/10/2005 14:35 (GMT+7)

Huỳnh Thái Dương: Nhà chế tạo học lớp 9

Củ lạc nhỏ nhưng phát minh thì lớn

“Tôi nhận thấy một trong những công đoạn vất vả của người nông dân là phải dùng đôi tay để làm việc thủ công đơn điệu là bứt củ lạc. Cây củ lạc nhổ lên, không còn cách nào khác là phải dùng tay bứt củ đậu ra khỏi thân cây, vừa nhọc công, vừa tốn thời gian.

Từ thành công của chiếc máy tách hạt bắp, tôi nung nấu ý nghĩ chế một cỗ máy bứt củ lạc để giải phóng đôi tay người nông dân khỏi một việc nữa”.

Đầu năm 2005, được Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Bình Thuận hỗ trợ 40 triệu đồng (coi như đề tài khoa học thuộc sở quản lý), ông Dương bắt tay nghiên cứu việc chế máy “bứt củ lạc” - theo cách gọi của dân quê huyện Hàm Thuận Bắc.

Chế tạo máy bứt củ lạc khó hơn máy tách hạt bắp nhiều. Để tách hạt bắp ra khỏi cùi bắp chỉ có một yêu cầu là làm sao cho hạt bắp tách khỏi cùi.

Còn củ lạc thì rắc rối hơn. Củ lạc gắn với thân cây bằng một đoạn cuống. Mà yêu cầu là bứt củ lạc tách rời thân cây nhưng không kèm theo cuống. Đã vậy, củ lạc có hai lớp vỏ, vỏ ngoài mỏng dễ vỡ, lớp vỏ lụa bên trong cũng quan trọng. Vấn đề đặt ra cho máy bứt củ lạc là không làm vỡ vỏ ngoài, đồng thời cũng không được làm dập vỏ trong, vì nếu vỏ lụa bị dập sẽ ảnh hưởng đến chất lượng hạt đậu khi bảo quản.

“Tôi ngồi suy nghĩ hàng tháng trời, vẽ thiết kế các trục quay, cánh quạt đập, tính toán các mâm sàng.... Đến khi thử thì củ lạc bị bứt ra khỏi thân cây nhưng kéo theo cả chiếc cuống dài. Như thế thì kém hơn bứt củ lạc bằng tay. Lại phải tính toán để làm lại. Bằng mọi giá phải đạt được yêu cầu bứt củ lạc ra khỏi cuống, chứ không dừng lại ở chỗ bứt cả củ lạc và cuống ra khỏi thân cây”.

Yêu cầu tưởng như đơn giản ấy đã khiến các nơron thần kinh trong đầu một nhà nông trình độ học vấn lớp 9 hoạt động với hiệu suất không ngờ.

Làm sao cho máy hiểu được rằng cần bứt củ lạc ra khỏi cuống chứ không thể bứt bừa cả củ lẫn cuống ra khỏi thân cây?

“Câu hỏi ấy thôi thúc tôi, đây là một mấu chốt để khẳng định mình có làm được hay không. Có đêm đang nằm ngủ chợt nghĩ ra một ý hay, lại bật dậy, ra soi đèn loay hoay với cỗ máy; có đêm bực mình quá leo lên ngồi trên cỗ máy, suy nghĩ đến hút gần hết hộp thuốc lá mà không hay”.

Giải phóng đôi tay nông dân

“Tôi xem đi xem lại các yêu cầu: Bứt sạch củ không sót, bứt củ bỏ cuống, bứt không vỡ vỏ ngoài không dập vỏ trong, bứt xong cho ra củ lạc không lẫn tạp chất. Mày mò mãi cuối cùng tôi kết hợp giải quyết hai yêu cầu bứt sạch củ và không vỡ vỏ trong cùng một nguyên lý, còn yêu cầu bứt không dính cuống phải suy nghĩ thử đi thử lại rất lâu sau mới thành công”.

Ông Dương vừa nói vừa kéo cửa lùa của chiếc máy, giới thiệu hệ thống mâm sàng được ông thiết kế khiến củ củ lạc nằm ở tư thế nào cũng có thể lọt được xuống sàng.

Chiếc máy được thiết kế có đầu kéo, năng suất đạt 2 - 2,5 giờ/ bứt hết 1ha củ lạc, tỷ lệ thất thoát (vỡ vỏ, hao hụt...) hiện nay là 0,3%. Năng suất này tương đương với 80 người cùng làm việc.

Anh Nguyễn Văn Trung - cán bộ Sở Khoa học - Công nghệ Bình Thuận - kể chuyện sau bảy lần thử nghiệm để chế tạo chiếc máy bứt củ lạc, tháng 8-2005, khi ông Dương tuyên bố chế tạo xong và kêu gọi Sở Khoa học - Công nghệ Bình Thuận nghiệm thu.

Ông giám đốc sở sau khi xem xong mẻ bứt củ lạc đầu tiên đã vui mừng thốt lên: “Máy này bứt sạch đến 120%”.

“Nói vậy chứ tôi còn phải cải tiến nhiều hơn nữa. Với tôi, mỗi lần cho ra đời chiếc máy sau phải có chỗ cải tiến so với chiếc máy trước. Hiện nay, với nông dân thì chiếc máy này đã hoàn hảo lắm rồi, nhưng tôi nhận thấy củ lạc bứt ra còn lẫn tạp chất nhiều, phải làm sao thổi sạch rác hơn nữa thì tốt” - ông Dương nói.

Cuối cùng ông Dương từ chối tiết lộ bí quyết nào giúp ông khiến cỗ máy có thể thay thế tay người bứt củ lạc và chừa cuống lại.

Ông nói: “Hiện nay tôi chỉ mới bán có bốn chiếc máy, tôi tin rằng dẫu ai đó tháo tung chiếc máy tôi ra để tìm hiểu công nghệ thì vẫn khó có thể nắm được hết tất cả bí quyết. Dù sao thì công nghệ vẫn là bí mật”.

Ông Dương cho biết thêm trong lần gặp gỡ với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, “mấy anh bên Cục Cơ điện của bộ nói ngay cả Ấn Độ cũng chưa chế tạo được máy bứt củ lạc. Còn Đài Loan hiện có máy nhổ và bứt củ lạc liên hợp nhưng giá rất đắt (so với tiền Việt, một bộ máy của Đài Loan khoảng 600 triệu đồng), trong khi trọn bộ cỗ máy của tôi có cả đầu xe kéo chỉ 38 triệu đồng”.

Tuy nhiên, chiếc máy của ông Dương chỉ thực hiện việc bứt sau khi lạc đã được nhổ lên. Trong tương lai, ông đang suy nghĩ đến việc chế tạo một chiếc máy nhổ và bứt lạc liên hợp.

 
Nguồn: nhandan.com.vn   22/10/2005

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.