Hướng phát triển kinh tế ổn định từ mô hình trồng cà phê ghép
Một đề tài tạo hướng phát triển mới cho cây cà phê
Trên cơ sở thực hiện đề tài “Xây dựng mô hình phát triển cây cà phê bền vững theo hướng GAP trên địa bàn tỉnh” được ký kết giữa Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên với Sở Khoa học Công nghệ Bình Phước. Tháng 4 năm 2009, Viện đã ký hợp đồng thử nghiệm với 2 hộ về cưa ghép cải tạo cà phê vối, mỗi hộ 0,5ha tại xã Đức Liễu (Bù Đăng). Mặc dù mô hình mới được thực hiện gần 2 năm nhưng đã mang lại tín hiệu mừng đối với người trồng cà phê ở Đức Liễu nói riêng và của tỉnh nói chung. Ông Hấu Phúc Hỷ ở tổ 4, ấp 8, xã Đức Liễu, cho biết: Trước đây, khi đi tìm hiểu về một số mô hình làm ăn hiệu quả ở tỉnh Đắk Lắk, thấy họ có nhiều phương pháp cải tạo cà phê rất hiệu quả nên khi được nhậ thực hiện mô hình gia đình rất phấn khởi. Gia đình có 4/6ha đất canh tác, chủ yếu trồng cà phê, mặc dù thời điểm ký kết thực hiện mô hình, vườn cà phê của ông đang phát triển rất tốt nhưng ông vẫn quyết tâm cải tạo lại vườn cà phê theo hướng dẫn của viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên. Để xác định chính xác hiệu quả của mô hình nên ngay từ khi bắt đầu thực hiện mô hình, mọi công việc, như cưa cây, thu dọn thân, làm bồn, đào rãnh ép xanh, làm cỏ, tạo hình, cắt cành, đánh chồi vượt, phun thuốc trừ sâu bệnh… ông đều thực hiện theo đúng hướng dẫn của Viện. Lúc đầu gia đình cũng thấy hơi lo, nhưng sau 6 tháng thấy cây phát triển tốt, cành to và nên rất yên tâm. Hiện vườn của ông sắp cho thu hoạch, trái nhiều, to đều và số chùm nhiều và dày hơn. Thấy cây phát triển tốt nên trước đây mấy tháng, gia đình ông đã phát triển thêm 0,5ha.Ở những diện tích khác, cây nào phát triển kém, ông đều cưa đi để tiến hành ghép cành, đến nay phần lớn đang phát triển rất tốt và đồng đều. Từ khi có mô hình của gia đình ông Hỷ, nhiều hộ khác đã nhận thấy hiệu quả của nó nên nhiều bà con trong và ngoài xã đã đến học hỏi, tìm hiểu và có hộ đã áp dụng cải tạo vườn của gia đình lên đến cả hecta.
Trước đây, cây cà phê từ khi trồng đến khi cho trái bói cũng phải mất 3 năm, nhưng với mô hình này, chỉ sau 18 tháng đã cho thu hoạch với chất lượng vượt trội so với cây cà phê thường. Cây cà phê thường nếu được chăm sóc tốt cũng chỉ đạt 3 tấn/ha, còn đối với vườn cà phê ghép ước tính cũng phải đạt năng suất từ 5 đến 7 tấn/ha. Hiện có rất nhiều hộ trong và ngoài xã đến tìm hiểu kinh nghiệm và đặt mua chồi ghép.
Kinh tế của xã Đức Liễu chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nên đây sẽ là cơ hội rất lớn để đẩy mạnh phát triển kinh tế của xã vì đã tìm được hướng phát triển mới cho cây cà phê, một cây trồng chủ lực của xã hiện nay.
Tạo bước phát triển kinh tế mới để giữ và phát triển hiệu quả diện tích cà phê còn lại
Những năm qua, do thời tiết diễn biến bất thường và giá cà phê cũng tăng giảm theo biến động chung của thị trường nên hiệu quả kinh tế đem lại từ loại cây trông này không cao. Trong khi đó, phần lớn diện tích cà phê trên địa bàn tỉnh đã già cỗi, cho năng suất thấp, trong khi cây cao su đang có giá và cho thu nhập ổn định. Những yếu tố trên đã dẫn đến hiện tượng, người trồng cà phê bỏ cây cà phê để thay thế bằng cây cao su hoặc những loại cây trồng khác có hiệu quả kinh tế hơn nên diện tích cây cà phê trên địa bàn tỉnh liên tục sụt giảm theo từng năm. Việc làm này cũng thể hiện tâm lý chung của đa số người làm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh là không kiên trì gắn bó đến cùng với cây trồng của mình nên điệp khúc “trồng chặt, chặt trồng” liên tục diễn ra hoặc cá biệt có những trường hợp không cần chuyển đổi nhưng bỏ mặc cho cây phát triển theo hướng “tự nhiên”. Chính vì vậy, nhiều hộ nông dân đã phải tiếc nuối khi mình đã phá bỏ cây cà phê hoặc có cà phê nhưng không có trái trong lúc giá cà phê đang ngày một tăng cao sau khi nền kinh tế thế giới đang dần bình ổn trở lại.
Từ hai mô hình trồng cà phê ghép được triển khai thành công trên địa bàn xã Đức Liễu, đến nay đã có rất nhiều hộ đến học tập, tìm hiểu nên diện tích được cải tạo theo hình thức này đang ngày một tăng lên. Được chứng kiến mô hình cải tạo vườn cà phê già cỗi để nâng cao năng suất, chất lượng đã và đang được triển khai rộng khắp trên địa bàn xã cũng những khu vực lân cận ai cũng thấy mừng cho người nông dân. Trước đây, diện tích cây cà phê của xã rất lớn, nhưng đến nay chỉ còn 618ha, hy vọng diện tích này sẽ không bị sụt giảm mà tiếp tục cho hiệu quả cao hơn so với trước đây. Theo kinh nghiệm của các hộ thực hiện mô hình thì kỹ thuật ghép chồi trên cây cà phê rất dễ thực hiện, mức độ thành công cao, đồng thời tiết kiệm chi phí chăm sóc, góp phần nâng cao năng suất trên một đơn vị diện tích. Nếu địa phương sẽ tổ chức các buổi hội thảo, mở các lớp tập huấn mời các nhà khoa học về chuyển giao kỹ thuật, giúp nông dân nắm bắt khoa học – kỹ thuật để áp dụng vào thực tế sản xuất một cách bài bản hơn, đây sẽ là tiền đề để phát triển và nhân rộng mô hình trên địa bàn toàn tỉnh./.
