Hiệu quả của mô hình thâm canh đậu xanh giống mới tại xã Ma Nới huyện Ninh Sơn tỉnh Ninh Thuận

Đánh giá chung về kết quả thực hiện của mô hình

Chúng tôi đã tiến hành triển khai rà soát thực địa đồng ruộng, chọn vùng, chọn hộ trên cơ sở làm việc với lãnh đạo địa phương, kết quả đã chọn thôn Ú làm địa điểm thực hiện mô hình trình diễn. Việc cung ứng giống đậu xanh ĐX208 đảm bảo chất lượng, số lượng và thời vụ của vùng (định mức 30 kg/ha). Lượng vật tư nông nghiệp đơn vị đã cung cấp đủ qua từng đợt cho nông dân tham gia mô hình.

Kết quả việc triển khai mô hình trình diễn đã tác động đến nhận thức của người dân sau khi thực hiện và khả năng nhân rộng

Đa số những hộ nông dân tham gia mô hình thâm canh đậu xanh giống mới có ý thức và chấp hành tốt quy trình kỹ thuật; thực hiện đúng theo hướng dẫn của cán bộ chỉ đạo nên thời vụ gieo tập trung (trong vòng 3 ngày), mật độ gieo đúng yêu cầu của mô hình đề ra (30 kg/ha), xử lý thuốc cỏ kịp thời.

Hầu hết các hộ tham gia mô hình thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật canh tác (làm đất, phân bón, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh…) nên cây đậu sinh trương phát triển khá. Địa điểm thực hiện mô hình tương đối tập trung nên thuận lợi cho chỉ đạo kỹ thuật. Các hộ dân đã được nhận vật tư đảm bảo số lượng, chất lượng và đúng tiến độ, kịp thời theo nhu cầu sinh trưởng của cây đậu xanh.

Trong thời gian thực hiện mô hình thâm canh đậu xanh giống mới tại xã Ma Nới đã xuất hiện dịch sâu khoang. Cán bộ kỹ thuật của bên cung cấp dịch vụ khuyến nông kết hợp với khuyến nông xã cũng như chính quyền xã đã phát hiện sớm và thực hiện các biện pháp phòng trừ theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng/nồng độ và đúng phương pháp) nên hiệu quả phòng trừ cao, do đó đã hạn chế được rất nhiều thiệt hại do dịch sâu khoang gây ra.

Hiệu quả kinh tế (tính cho 1ha)

Theo số liệu thu thập trên mô hình và điều tra từ thực tế sản xuất ngoài dân: Lãi thuần trên 1ha của mô hình là 17.960.000 đồng cao hơn so với sản xuất của người nông dân là 4.535.000 đồng (mô hình tăng 25,3% so với sản xuất của người nông dân) (tính theo giá đậu tại thời điểm thu hoạch tại xã Ma Nới là 23.000 đ/kg).

Năng suất trong mô hình sản xuất đạt trung bình 1,52 tấn/ha; trong khi đó sản xuất ngoài dân là 1,1 tấn/ha. Tuy nhiên, những hộ thực hiện đúng yêu cầu kỹ thuật và kịp thời năng suất đạt trên 1,6 tấn/ha (số hộ thuộc trong diện này chiếm 40% số hộ tham gia mô hình). Bên cạnh đó, 10% số hộ tham gia mô hình do điều kiện tự nhiên, cùng với việc chưa đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật đề ra, thực hiện chậm, thậm chí bỏ bê không thực hiện nên năng suất đạt dưới 0,9 tấn/ha.

Nếu sản xuất đậu xanh giống mới được nhân rộng sẽ tăng thu nhập cho người dân, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người nông dân địa phương. Đối với sản xuất đậu xanh giống mới theo mô hình, sử dụng thuốc BVTV hợp lý nên ít gây ảnh hưởng và tác động đến sức khỏe con người và môi trường. Thay đổi tập quán canh tác lạc hậu trên cây đậu xanh nói riêng và trong sản xuất nông nghiệp nói chung bằng kỹ thuật canh tác hợp lý và khoa học.

Những tồn tại, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm

Trong thời gian thực hiện mô hình, do điều kiện thời tiết khí hậu mưa nhiều và đặc trưng của vùng là có nhiều cây bụi, cây đại quanh đồng ruộng (là ký chủ phụ của sâu khoang) nên rất thuận lợi cho sâu khoang phát sinh và gây hại. Hơn nữa, mưa lớn trong giai đoạn ra hoa đậu quả cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng của vùng, một số diện tích đất thấp bị ngập úng sau những cơn mưa lớn và chất lượng đất không đồng đều, một số diện tích đất đồi gò có khả năng giữ nước kém nên cây đậu sinh trưởng phát triển yếu (khoảng 0,4 ha).

Từ những yếu tố khó khăn nêu trên, nếu tăng cường sự hoạt động của hội nông dân, công tác khuyến nông và sự chỉ đạo kỹ thuật sát sao đến từng thôn thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy sản xuất phát triển.

Kiến nghị và đề xuất

Mô hình thâm canh đậu xanh giống mới với 40 hộ nông dân tham gia trong vụ mưa 2010 tại xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận đã đạt được những yêu cầu đề ra: năng suất bình quân đạt trên 1,5 tấn/ha (so với sản xuất nông dân 1,1 tấn/ha); lãi thuần tăng trên 25,3% so vơi sản xuất của vùng.

Mô hình thâm canh đậu xanh giống mới không những cho thu nhập cao hơn so với đối chứng (ruộng sản xuất của nông dân không thực hiện theo mô hình) mà còn góp phần làm tăng trình độ nhận thức, trình độ canh tác của nông dân.

Tiếp tục triển khai các mô hình trình diễn ở các năm sau với quy mô lớn hơn và nhiều điểm hơn để nông dân có cơ hội tiếp cận các tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Cần tiếp tục nghiên cứu để có thể xây dựng các cơ cấu cây trồng luân, xen canh hợp lý trên cùng chân đất để đánh giá được tổng thể hiệu quả sản xuất và góp phần định hướng cho việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý cho từng địa phương.