Hiến tặng trứng - rất cần

Khao khát bị đánh cắp lại hồi sinh

Chị Nguyễn Mai Lan ôm chầm lấy bác sỹ khi nghe tin có thai. "Xin trứng đến lần thứ năm rồi đấy chị ạ", chị đỏ bừng mặt phân bua khi thấy mọi người xung quanh nhìn mình. Chị Lan 45 tuổi, quê ở Nam Trực, Nam Định, xây dựng gia đình gần hai mươi năm. Chị từng có hai mặt con nhưng không may trong một vụ tai nạn hai con của chị bỏ chị đi mãi mãi.

"Mình nhiều tuổi rồi, cố mãi mà chẳng thấy dấu hiệu gì". Chồng động viên, chị khăn gói lên thuê nhà Hà Nội để "nhờ khoa học can thiệp". Nhưng khi làm xong các xét nghiệm chị mới vỡ lẽ, buồng trứng của chị đã suy giảm chức năng.

Phải xin được trứng mới hy vọng có con trở lại. May quá, em gái chị tự nguyện hiến tặng. Lần một, lần hai, lần ba, lần bốn, chẳng có tín hiệu gì. Bỏ về nhà. Em gái và chồng động viên mãi, chị mới quyết định "thượng kinh" lần nữa. "Giờ thì mừng quá, tôi sẽ gắng giữ gìn đến ngày mẹ tròn con vuông", chị Lan xúc động.

"Thông thường, buồng trứng của phụ nữ bắt đầu suy yếu nhanh từ tuổi 35", ThS Lê Thị Phương Lan, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, lý giải. Nhưng, theo thống kê, có 1% phụ nữ bẩm sinh "suy buồng trứng sớm", (chưa đến tuổi 40 đã hết trứng). 1/3 phụ nữ sau tuổi 40 không thể có con do buồng trứng suy giảm nhanh hơn bình thường mặc dù vẫn còn chu kỳ kinh nguyệt.

Đó chính là lý do khiến một tỷ lệ không nhỏ phụ nữ khó có con, thậm chí không thể có con do suy giảm trầm trọng chức năng buồng trứng.

TS Nguyễn Viết Tiến hé lộ, y học chứng minh rằng có sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng bên ngoài cơ thể. Hơn nữa, một phụ nữ hoàn toàn có thể sinh con với phôi tạo thành từ trứng của người phụ nữ khác.

Đặc biệt, cơ quan "bao dung" nhất trong cơ thể người phụ nữ là tử cung vẫn cho phép chị em mang thai sau hàng chục năm buồng trứng ngưng hoạt động.

Nhiều lắm, đừng tiếc

TS Đặng Quang Vinh, Khoa Hiếm Muộn, Bệnh viện (BV) Từ Dũ, thành phố Hồ Chính Minh, cho biết hai buồng trứng của người phụ nữ bình thường có khoảng vài triệu trứng. Sau tuổi dậy thì, mỗi tháng có một trứng rụng. Theo tính toán của các chuyên gia thai sản, trong đời sống sinh sản của người phụ nữ bình thường từ khi dậy thì cho đến tuổi tiền mãn kinh có khoảng hơn ba trăm trứng rụng (không tính trường hợp phụ nữ sử dụng thuốc ngừa thai).

Trong khi đó, chỉ có vài trứng thụ tinh và phát triển thành thai. Hàng triệu tế bào trứng khác đều thoái hoá và tự tiêu trong quá trình phát triển và lớn lên của người phụ nữ. "Chỉ cần một số rất nhỏ trong đó nếu được hiến đã có thể góp phần tạo nên một mầm sống", TS Tiến nói.

Năm 2005, Bệnh viện Phụ sản Trung ương có tất cả 64 trường hợp mang thai bằng trứng của người khác, 16 trường hợp trong số đó có con.

Tuy nhiên, những người tự nguyện cho trứng thường là người thân trong gia đình, cháu cho dì, chị cho em. Việc người ngoài tự nguyện đến xin hiến trứng chưa bao giờ xuất hiện.

Cả hai trung tâm hỗ trợ sinh sản (TTHTSS) BV Chợ Rẫy và Bệnh viện Phụ sản Trung ương đều có phòng đăng ký tiếp nhận.

Theo nhận định của Th.S Nguyễn Minh Phương, Y tá trưởng của TTHTSS, BV Phụ sản Trung ương, sổ đăng ký có đấy, danh sách người xin thì có, người cho thì không. "Hàng trăm người có nhu cầu. Họ tha thiết lắm nhưng có ai cho đâu mà để họ đăng ký".

Phức tạp?

Lý giải một trong những nguyên nhân khiến cho trứng chưa thành phong trào như hiến tặng máu, ThS Nguyễn Minh Phương nói, "Thực ra, so với cho tinh trùng, cho trứng phức tạp hơn nhiều".

Ngoài những xét nghiệm về bệnh lây nhiễm, nội tiết, người cho trứng phải trải qua một khoảng thời gian sử dụng thuốc kích thích buồng trứng là 24 ngày. 14 ngày đầu tiêm 1 mũi/ngày; 10 ngày sau tiêm 2 mũi/ngày và phải tiêm đúng giờ. Sau thời gian kích thích buồng trứng, người cho trứng phải tiến hành chọc hút trứng để lấy trứng.
Chi phí để có được trứng tương đương với chi phí cho một cuộc thụ tinh trong ống nghiệm (TTTON) khoảng 25 - 30 triệu đồng. Tất nhiên, toàn bộ chi phí này người nhận thường chịu hết.

Trong khi đó, người hiến tinh trùng chỉ cần làm ba xét nghiệm đơn giản (xét nghiệm HIV, bệnh lây nhiễm và tinh dịch đồ) sau đó kiêng sinh hoạt vợ chồng ba ngày là có thể đến hiến. Chi phí toàn bộ của một người hiến tinh trùng khoảng 100.000 đồng/lần.

Mặt khác, ThS Phương, người tiếp xúc, tư vấn trực tiếp với bệnh nhân cho biết, lý do của việc hiến trứng và tinh trùng chưa phổ biến là do tâm lý ngại ngần về việc thông tin có bảo mật hay không.

Khi đem thắc mắc này hỏi TS Nguyễn Viết Tiến và ThS Phương Lan, cả hai đều khẳng định, không chỉ tuân thủ tính bảo mật của nghề y nói chung, trường hợp thu nhận tinh trùng và trứng như thế này có một quy trình nhất định. Trứng của một người cho được đánh dấu và bao giờ cũng chỉ dùng cho một trường hợp duy nhất. Khi người nhận có con, về nguyên tắc, trứng đó sẽ bị huỷ.

Các nhà nghiên cứu cũng lo ngại nguy cơ loạn luân trong việc xin, cho trứng và tinh trùng. Tuy nhiên, họ cũng chứng minh được rằng, sắc xuất đó chỉ vào khoảng 1 - 2%, ThS Lan nói.