Hiểm họa từ trào lưu thay đổi màu da

Đua nhau tẩy trắng da

Cho đến nay, có rất nhiều phụ nữ châu Phi và cả châu Á sống ở phương Tây đã được toại nguyện với làn da của mình nhờ những hóa chất tẩy trắng da đang lưu hành đầy rẫy trên thị trường. Mikeisha Simpson - cô gái người Jamaica 23 tuổi sinh sống ở khu ổ chuột Kingston và nhiều bạn gái của cô đã sẵn sàng tiêu toàn bộ số tiền dành dụm được để thay đổi màu da mà không hề e ngại mình có thể bị ung thư da. Họ cho rằng mình sẽ không chỉ đẹp hơn mà bước đường công danh sự nghiệp cũng rộng mở hơn nếu có nước da sáng màu. Họ cũng phớt lờ những chiến dịch tuyên truyền y tế hay các cảnh báo mốt làm trắng da có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. “Tôi nghe người ta nói tẩy trắng da không tốt, nhưng tôi vẫn làm. Tôi không thể dừng lại được, vì tôi thích thế” - Simpson phân trần.

“Trào lưu tẩy trắng da đã lan rộng và trở nên tồi tệ trong những năm gần đây. Những người làm sáng da muốn được chấp nhận trong xã hội, muốn hấp dẫn hơn với người khác phái, muốn có cơ hội thăng tiến mà không thèm quan tâm đến những tác dụng phụ hay nguy cơ mặt họ có thể bị biến dạng”, bà Eva Lewis Fuller - Giám đốc Chương trình Quảng bá và Bảo vệ sức khỏe Bộ Y tế Jamaica nói. Giới chức y tế các nước đã phát những lời cảnh báo trên các đài phát thanh, dán poster tại các trường học, tổ chức các buổi nói chuyện, phân phát tài liệu về mối nguy hại của việc tẩy trắng da… nhưng hầu như không thu được kết quả gì.

Bác sĩ Sally Wilson, chuyên về da, có các bệnh viện tư ở London và Birmingham đã từng chữa trị cho rất nhiều nạn nhân do lạm dụng thuốc tẩy trắng da cho biết: Có rất nhiều bậc phụ huynh người châu Á đem con gái họ đến với tôi để hỏi xem liệu con gái họ có thể tẩy trắng da được hay không. Họ tin rằng con gái mình có thể lấy được chồng có địa vị và tương lai trong xã hội nếu có được một nước da trắng trẻo. Nhưng các thiếu nữ này thường không nhận thấy rằng mình đã có một nước da thật đẹp dù không trắng. Tôi cho họ biết thuốc tẩy chỉ có thể làm da họ sáng hơn hoặc làm mất những vết nám, chúng không thể làm da bạn trắng hoàn toàn được và tác hại cũng sẽ vô cùng nguy hiểm. Thế nhưng vẫn cứ có không ít người quyết định nhảy vào mối nguy hiểm này”.

Mối nguy hiểm khó lường

Theo nghiên cứu của các chuyên gia y dược, các thuốc tẩy trắng da đang lưu hành trên thị trường thường có chứa chất hydroquinone và benzoyl peroxide. Các thí nghiệm mới đây cho thấy, việc sử dụng lâu dài hai loại hóa chất này sẽ dẫn đến hiện tượng biến dạng của da gọi là “ochronosis”, khiến cho da bệnh nhân trông như da con báo hay con thằn lằn, lốm đốm và nhăn nheo. Đó là vì các chất có trong thuốc tẩy trắng da đã tiêu diệt hắc tố (melanocytes) trên da người sử dụng trong khi hắc tố lại là chất bảo vệ da thoát khỏi những tia tử ngoại từ mặt trời. Khi melanocytes không được sản sinh, chức năng phòng vệ của da bị mất đi, da sẽ bị phá hủy dần dần và  cuối cùng dẫn đến bệnh ung thư.

Ban đầu, nhiều nước cho phép dùng hydroquinone và benzoyl peroxide để chế thuốc làm sáng da nhưng với một mức độ giới hạn. Tuy nhiên, các hãng dược mỹ phẩm tư nhân lợi dụng tâm lý muốn nhanh chóng thay đổi màu da đã bỏ qua giới hạn này. Điều đó khiến cho các sản phẩm của họ trở nên nguy hiểm. Không những thế, những nhóm thuốc, kem làm trắng da mới được tung ra thị trường hiện nay còn chứa một loại độc tố khác nữa là mercury (thủy ngân) với nồng độ lên tới 2,9% và corticoid có tác dụng làm da trắng rất nhanh, mụn lặn hết, nhưng khi dùng lâu dài sẽ gây nên tác dụng phụ như: giãn mạch, teo da, phát ban trứng cá, mụn mủ, làm rối loạn sắc tố da...

Trong khi đó, nhiều công ty hóa mỹ phẩm khác vẫn mở rộng thị trường thế giới và thu lợi từ những sản phẩm nguy hiểm này. Giá cả của chúng dù rất cao nhưng vẫn được khá nhiều người chấp nhận, đặc biệt ở Nam Phi, người ta sẵn sàng chi ra tới 20.000.000USD để đổi làn da đen thành trắng.

Sujata - một chuyên gia ngành hóa mỹ phẩm đã tiếp xúc với rất nhiều bệnh nhân bị tác dụng phụ kinh khủng của thuốc tẩy trắng da cho biết: Tôi là một phụ nữ thích kinh doanh nên khi thành lập công ty vào năm 1980 tôi đã cố phát triển những sản phẩm kem tẩy trắng da, làm cho da sáng hơn lên. Quả thật nó đã đem về cho tôi nhiều lợi nhuận. Nhưng khi tôi tận mắt chứng kiến sự độc hại của thuốc, tôi cảm thấy thật bất nhẫn vì vậy đã từ bỏ việc sản xuất mặt hàng này.