Hệ thống thủy lợi miền Bắc xuống cấp: Khoán kinh doanh cho ngành thuỷ lợi

TS. Trần Nhơn, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam:

Xoá bỏ cơchế bao cấp trong ngành thuỷ lợi

Nước ở trạng thái tự nhiên là tàinguyên. Sản phẩm nước, tức là nước qua công trình, qua xử lý đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất và sinh hoạt của cộng đồng là một loại hàng hóa. Cung ứng hàng hóa nước đến người dùng nước là một dịch vụ. Có quản lý sản phẩm nước nhưmột hàng hóa (có giá trị sử dụng, giá trị và giá cảtương ứng thích hợp) và xóa bỏ bao cấp trong mọi hoạt động dịch vụ thủy lợi mới bảo vệtốt tài nguyên nước.

Xóa bỏ bao cấp không đồng nghĩa với xóa bỏ hỗ trợ tài chính cần thiết và thích đáng từ ngân sách nhà nước mà là chuyển từ cơchế “xin-cho”, cơchế “múc-rót” sang phương thức hỗ trợ tài chính hợp lý, công bằng, văn minh; phát huy nội lực của cộng đồng các hộ dùng nước; phát huy tối đa hiệu quả đồng vốn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho ngành kinh tế nước, cho các hộ dùng nước có thu nhập thấp. Tạo lập và phát triển mạng lưới, các doanh nghiệp khai thác thủy lợi thuộc mọi thành phần kinh tế, hoạt động theo nguyên tắc kinh doanh hạch toán, tự chủ tài chính, có quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng theo quy định của pháp luật. Tổ chức kinh doanh của Nhà nước chỉ nắm giữ các phần, các khâu then chốt bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất của hệ thống công trình và khả năng điều tiết của thị trường. Phần còn lại là khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia, bao gồm cả đầu tưxây dựng và quản lý vận hành.

TS. Nguyễn Văn Tiêm, nguyên Vụ trưởng Vụ Chính sách- Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn:

Cơchế chính sách vềthuỷ lợi phí chưa rõ ràng

Cơchế này thể hiện trên các mặt: chưa có chiến lược, chưa quản lý nước theo hệ thống lưu vực; thiếu hoặc chắp vá những quy định về bảo vệ, sử dụng và quản lý tài nguyên nước; vốn đầu tưcho công trình thủy lợi thấp... Trong đó, cơchế chính sách về thủy lợi phí chưa rõ ràng nên phần tài trợ của Nhà nước cho khấu hao cơbản công trình và sửa chữa lớn thường không đủ và chậm, thủy lợi phí do dân đóng góp không đủ để quản lý vận hành và duy tu bảo dưỡng các công trình thủy nông. Tình trạng này đã gây hậu quả là nhiều công trình thuỷ nông xuống cấp nghiêm trọng. Sản phẩm nước là hàng hoá sử dụng trong nông nghiệp bị thất thoát và lãng phí nhiều.

Rõ ràng là cơchế chính sách về thuỷ lợi phí còn đứng sau nhiều vấn đề lớn về quản lý tài nguyên nước và sử dụng nước. Song nếu khôngđược giải quyết thoả đáng , nó sẽ làm hạn chế, thậm chí làm cản trở việc quản lý nhà nước về tài nguyên nước.

Kỹ sưNguyễn NhưBình, nguyên Giám đốc Công ty Khai thác công trình thuỷ lợi BắcNam Hà:

“Khoán kinh doanh” với các doanh nghiệp khai thác thuỷ lợi

Có thể đổi mới công tác quản lý khai thác công trình thuỷ lợi bằng một trong hai mô hình là “khoán kinh doanh” và “cho thuê”..Trước mắt, chúng ta nên chọn mô hình “khoán kinh doanh” và các công ty khai thác công trình thuỷ lợi đanglàđơn vị hạch toán độc lập, không phụ thuộc quy mô vốn nhà nước. Thực hiện mô hình này sẽ đảm bảo yêu cầu về bảo toàn vốn nhà nước, giải quyết việc làm và đóng đủ bảo hiểm cho người lao động; giảm lỗ; giảm ngân sách nhà nướccấp bù....

Tài nguyên nước phảiđược phát triển bền vững; khai thác sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, tổng hợp và đa mục tiêu. Phải coi sản phẩm nước là hàng hoá; sớm xoá bỏ cơchế bao cấp, thực hiện xã hội hoá các hoạt động bảo vệ, phát triển nguồn nước và cung ứng dịch vụ nước. (Theo Chiến lược quốc gia về tài nguyên nước đến năm 2020)

Nguồn: KH&ĐS Số 58 Thứ Sáu 21/72006