Hà Nội di dời các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng ra khỏi thành phố
Chậm xử lý các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng
Theo báo cáo của Tổng cục Môi trường, địa bàn Hà Nội có 25 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng phải thực hiện các biện pháp xử lý. Đến nay, Hà Nội mới hoàn thành xử lý 18 cơ sở (01 cơ sở tạm ngừng hoạt động từ năm 2007). Còn 7 cơ sở đang tiếp tục triển khai thực hiện. Các cơ sở như: Công ty Cổ phần Cồn Rượu Hà Nội, Dệt may Hà Nội, Dệt 8/3, Liên doanh Sung Gei Way… là những đơn vị phải di dời khỏi thành phố từ năm 2003 theo Quyết định 64, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất.
Nguyên nhân của việc chậm trễ này đã được các cơ sở, doanh nghiệp biện minh qua quá trình triển khai thực hiện. Ngoài nguyên nhân khác quan do vướng mắc về thủ tục giao, cho thuê và xây dựng cơ sở hạ tầng tại vị trí di dời mới, giá đất cao nên khó khăn trong chi phí đền bù, cơ chế hỗ trợ đền bù đối với vị trí đất cũ. Nhiều cơ sở hình thành từ thời bao cấp để lại, có công nghệ, thiết bị lạc hậu, gây ô nhiễm nặng trong khi năng lực tài chính hạn chế nên việc thanh lý, chuyển đổi dây chuyền mới là thách thức lớn. Bên cạnh đó, còn do nhiều nguyên nhân chủ quan thuộc về các cấp chính quyền và các bộ, ngành.
Theo Sở Tài nguyên Môi trường Hà Nội, Công ty Cổ phần Cồn Rượu Hà Nội đã có dự án chuyển về khu công nghiệp Yên Phong, Bắc Ninh từ năm 2005, tuy nhiên, đến nay mới thực hiện được 65%. Nguyên nhân là diện tích đất để xây dựng nhà xưởng tương đối lớn (10-15ha) và phải phù hợp với thị trường, nguồn nước… nên khó tìm vị trí. Ngoài ra, thiếu kinh phí đền bù, lạm phát cũng ảnh hưởng tiến độ di dời.toàn bộ cơ sở cũ ra khỏi nội thành.
Liên doanh vật liệu xây dựng Sung Gei Way đã thuê 10.000 m 2đất tại khu công nghiệp Đồng Mai để làm cơ sở sản xuất, nhưng chưa được giao đất do hạ tầng tại đây chưa hoàn thiện. Để giảm ô nhiễm môi trường, đơn vị này đã giảm công suất từ 6.000m 3bê tông xuống còn một nửa, xây dựng hệ thống che chắn bụi. Theo giải trình của ông Vũ Tiến Ngọc, Phó Tổng giám đốc Công ty Sung gai Way, lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy khá vất vả bởi các vị trí khu công nghiệp chưa phù hợp, vận chuyển tới thị trường khó khăn, lại phải cách xa khu dân cư.
Ông Lê Việt Hùng, giám đốc điều hành Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Dệt 8/3 cho biết: Từ năm 2003, đơn vị đã thanh lý máy dệt cũ, giảm công suất thiết bị gây ô nhiễm môi trường tại phân xưởng nhuộm. Hiện dây chuyền nhuộm đã di chuyển được 60% từ năm 2006 đến khu công nghiệp Phố Nối B (Hưng Yên), còn lại dây chuyền in hoa sẽ di dời trong thời gian sớm nhất.
Tương tự, Tổng công ty cổ phần dệt may Hà Nội cũng đã hoàn tất di dời nhà máy dệt nhuộm đến khu công nghiệp Phố Nối B từ năm 2006. Tuy nhiên, tiến độ của nhà máy dệt vải Denim chậm trễ do chưa xây dựng được nhà xưởng tại khu công nghiệp Hòa Xá.
Hai bệnh viện lớn của Hà Nội là Phụ Sản và Đống Đa cũng nằm trong diện phải xử lý ô nhiễm môi trường. Từ năm 2005, các bệnh viện đã có dự án xử lý nước thải. Tuy nhiên, do thay đổi quy mô giường bệnh tại bệnh viện và khâu thẩm định thiết kế chậm chạp nên đến nay vẫn chưa thực hiện…
Giải pháp di dời các cơ sở ô nhiễm ra khỏi thành phố
Trong buổi làm việc cùng các doanh nghiệp, gỡ rối vướng mắc khó khăn vừa qua, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Hồng Khanh khẳng định, việc di dời các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ra khỏi thành phố là một giải pháp quan trọng. Hiện nay, Hà Nội đang cho thí điểm một số tiến bộ khoa học kỹ thuật xử lý nước, sắp tới là xử lý rác để đáp ứng được yêu cầu. Ủy ban nhân dân thành phố yêu cầu trong quá trình di dời, các đơn vị cần chủ động để làm việc với các ngành giải quyết những khó khăn. Thành phố sẽ tạo điều kiện hết mức cho các doanh nghiệp.
Trong báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất các giải pháp di dời các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng ra khỏi thành phố, Hà Nội đã kiến nghị, từ nay đến năm 2015 bên cạnh việc xử lý dứt điểm các cơ sở gây ô nhiễm theo Quyết định 64, thành phố sẽ di dời toàn bộ 4212 cơ sở sản xuất công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng mới ra khỏi thành phố bằng cách lựa chọn 1 trong 3 hình thức. Thứ nhất, các đơn vị di dời trả lại đất và di dời đến khu công nghiệp, khu chế xuất (áp dụng cả trường hợp đất của đơn vị di dời được quy hoạch sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc).
Thứ hai, đơn vị di dời tự làm chủ đầu tư thực hiện dự án chuyển mục đích sử dụng đất theo quy hoạch.
Thứ ba, đơn vị di dời được phép liên doanh với nhà đầu tư khác hình thành pháp nhân mới (gọi tắt là pháp nhân liên doanh) làm chủ đầu tư thực hiện dự án chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định.
Theo dự thảo quy định đối với ngành nghề gây ô nhiễm môi trường nguy hại không cấp phép mới, buộc phải di dời ra khỏi đô thị để áp dụng thống nhất trong cả nước, mới đây được UBND TP Hà Nội, đã trình Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định các đối tượng cơ bản được hỗ trợ. Theo Dự thảo, 17 ngành nghề sản xuất bao gồm: Ngành hóa chất (sản xuất phân bón, pin, ắc quy, thuốc bảo vệ thực vật, chất tẩy rửa, thuốc nhuộm…); ngành tái ché, mua bán chất phế thải; tẩy, nhuộm, hồ in trên sản phẩm dệt may; luyện cán cao su; thuộc da; xi mạ điện; gia công cơ khí; in, tráng bao bì kim loại; sản xuất bột giấy; sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ thủy tinh; chế biến gỗ (trừ điêu khắc gỗ và mộc gia dụng); chế biến thực phẩm tươi sống, nước chấm, muối, dầu ăn; sản xuất bánh mứt, kẹo, cồn, rượu, bia, nước giải khát; sản xuất thuốc lá; chăn nuôi gia súc, gia cầm công nghiệp; giết mổ gia súc và chế biến than sẽ được ưu đãi về cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ để đẩy nhanh tiến độ di dời. Tuy nhiên, dự thảo cũng quy định mốc di dời phải hoàn thành và các chế tài, biện pháp xử lý kiên quyết các trường hợp không thực hiện kế hoạch di dời.
Song song với việc xem xét áp dụng các cơ chế hỗ trợ cụ thể đối với doanh nghiệp, Hà Nội cũng đã làm việc với các bộ, ngành tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong thành phố. Thành phố đã phối hợp với Bộ Tài nguyên và môi trường, Bộ Tài chính xây dựng sửa đổi các chính sách liên quan trong kế hoạch triển khai xử lý ô nhiễm môi trường trong các dự án công nghiệp nói chung trên địa bàn cả nước, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ xử lý triệt để, các thủ tục hành chính và các chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm đối với các cơ sở gây ô nhiễm thuộc diện trong quy định.
Đây là những biện pháp cần thiết, nhằm giải quyết tình trạng sau hơn 6 năm thực hiện, việc triển khai Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg vẫn chưa đạt được mục tiêu đã đề ra, tiến độ xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên phạm vi cả nước vẫn còn chậm.
