Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 31/12/2008 00:45 (GMT+7)

Giáo sư tiến sĩ khoa học Lê Minh Triết

Sự nghiệp nghiên cứu của Lê Minh Triết thực sự bắt đầu tại Hungari, nhưng ngay từ năm 1963 ông đã có công trình nghiên cứu đầu tiên về quy luật xuất hiện từ mạch động trong địa từ trường dựa trên số liệu địa từ của Đài vật lý địa cầu Sapa. Trong thời gian làm việc tại các Viện nghiên cứu thuộc Viện hàn lâm khoa học Hungari và tại trường Đại học tổng hợp Budapest, Lê Minh Triết tập trung nghiên cứu sự tương tác giữa bức xạ hạt của Mặt trời và từ quyển của Trái đất, mối quan hệ giữa nhiễu loạn địa từ trường và biến đổi của tầng điện ly và thu được nhiều kết quả khoa học quan trọng. Ông là người đầu tiên áp dụng lý thuyết sóng va chạm thuỷ từ để xác định hệ thức cho phép xác định biên độ và thời gian kéo dài của xung bắt đầu bất ngờ của bão từ. Đồng thời ông cũng chỉ ra rằng, thời gian xuất hiện của xung ban đầu của bão từ cũng như của các từ mạch động sẽ không đồng thời trên mạch đất. Các kết quả lý thuyết thu được hoàn toàn phù hợp với các kết quả đo đạc ở các trạm địa từ trên thế giới. Các kết quả khoa học đã nêu cùng với một số kết qủa khác đã được đưa vào luận án phó tiến sĩ 1968. Từ năm 1969, sau khi trở về nước, Lê Minh Triết tập trung nghiên cứu các quá trình vật lý xảy ra trong nhân lỏng của Trái đất để xây dựng lý thuyết dao động thuỷ từ xuyên tâm cho phép giải thích sự xuất hiện phổ chu kỳ ngắn trong biến thiên thế kỷ của địa từ trường. Các kết quả khoa học đã được đăng trên nhiều tạp chí nước ngoài và trong nước. Đến năm 1974, Lê Minh Triết đã tập hợp các kết quả đạt được trong công trình “Lý thuyết dao động thủy từ xuyên tâm của biến thiên thế kỷ chu kỳ ngắn trong địa từ trường” như một luận án tiến sĩ khoa học. Tuy nhiên, do chưa có điều kiện ra nước ngoài nên đến năm 1982 ông mới cập nhật hóa và hoàn chỉnh công trình trên và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học. Ngoài việc giải thích cơ chế xuất hiện phổ chu kỳ ngắn trong biến thiên thế kỷ của địa từ trường, Lê Minh Triết là người đầu tiên chỉ ra 2 loại chu kỳ 11 năm: một loại chu kỳ liên quan với dao động thủy từ trong nhân lỏng Trái đất và một loại chu kỳ 11 năm theo chu trình hoạt động của Mặt trời. Một số kết quả khoa học của Lê Minh Triết về sau được một số nhà nghiên cứu ở Hungari, Liên Xô và Việt Nam áp dụng và phát triển.

Ngoài các công trình nghiên cứu cơ bản Lê Minh Triết đã chủ trì và tham gia nhiều nghiên cứu ứng dụng thực tiễn. Ông là người chủ trì xây dựng bản đồ địa từ trường bình thường đầu tiên ở phần lãnh thổ miền Bắc (1973), chủ trì lập bản đồ phân vùng động đất đầu tiên cho vùng lãnh thổ miền Nam (1979). Ngoài ra ông có nhiều đóng góp có hiệu quả trong phát triển các cơ sở nghiên cứu, đài trạm quan trắc ở miền Nam sau khi đất nước thông nhất. Lê Minh Triết là người đầu tiên giới thiệu thuyết địa kiến tạo mảng ở miền Bắc Việt Nam (1970), một lý thuyết tổng quát của các ngành khoa học về Trái đất, ra đời vào giữa thập kỷ 60 của thế kỷ XX.

GS. TSKH. Lê Minh Triết đã từng giảng dạy ở trường Đại học tổng hợp Budapest (1967 -1968) và chính ông là người đầu tiên đưa chuyên đề “Áp dụng lý thuyết tử thủy động lực học trong vật lý địa cầu” vào trường này.

Ông đã từng giữ các chức vụ thư ký tòa soạn nhiều năm (1971 – 1977) của “ Tập san vật lý” tạp chí công bố công trình khoa học đầu tiên của ngành vật lý nước ta và giữ chức vụ Phó phân viện trưởng Phân viện khoa học Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (1991 – 1993). Ngoài nghiên cứu khoa học và đào tạo cán bộ, GS. Triết còn tích cực tham gia các hoạt động của Hội Vật lý Việt Nam và các hoạt động xã hội khác. Hiện nay ông là Chủ tịch Hội đồng khoa học liên ngành tại TP. Hồ Chí Minh thuộc Viện khoa học và công nghệ Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Vật lý TP. Hồ Chí Minh, Phó tổng biên tập tạp chí Vật lý ngày nay và là Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Hungari TP. Hồ Chí Minh.

Nhân dịp này các bạn bè và đồng nghiệp xin gửi những lời chúc tốt đẹp nhất tới GS. TSKH. Lê Minh Triết. Chúc ông đạt được nhiều kết quả mới trong cả sự nghiệp nghiên cứu khoa học và đào tạo về vật lý địa cầu, và góp phần xây dựng và phát triển Hội Vật lý nói riêng, cũng như Hội khoa học và công nghệ ở thành phố Hồ Chí Minh nói chung…

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.