Giải thưởng sáng chế TP.HCM: Sức sống của những giải pháp thiết thực

Với bằng độc quyền giải pháp hữu ích số 492: “Bộ điều chỉnh thanh xát tự động dùng cho bộ phận xát của máy xát trắng gạo”,nhóm tác giả Bùi Hòa Hiệp, Bùi Trọng Nghĩa, Công ty TNHH cơ khí công nông nghiệp Bùi Văn Ngọ, đã được trao giải nhất Giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009. Theo cấu tạo, mỗi thanh xát có phần liên kết với một cặp cơ cấu chỉnh, thanh đòn, khớp nối, ổ đỡ, bánh xích... Khi vận hành bằng điện, bảng điều khiển cho phép ấn định mức chỉnh thanh xát theo chu kỳ, bước tiến và bộ điều chỉnh thanh xát sẽ tự động hoạt động theo mức đã ấn định để duy trì độ xát trắng của lượng gạo đi qua trong suốt thời gian vận hành. Giải pháp trên nảy sinh trên nền của bằng độc quyền sáng chế “Bộ phận xát dùng cho máy xát trắng gạo” cũng của công ty này. Đáng chú ý là sáng chế này đã từng đoạt giải nhất Hội thi sáng tạo kỹ thuật TP.HCM năm 1998, giải nhì Hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc 1998 - 1999. Tính đến tháng 6/2010, chủ sở hữu đã cung ứng trên 2.000 máy xát ứng dụng sáng chế và giải pháp hữu ích trên thị trường nội địa; ngoài ra còn xuất khẩu trên 600 máy xát khác đến hơn 20 quốc gia, chủ yếu ở Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và một số ít qua Nam Mỹ, Đông Âu, Úc.

Một sáng chế khác thuộc lĩnh vực thiết bị nông nghiệp là “Thiết bị gieo hạt”của tác giả Phạm Hoàng Thắng, doanh nghiệp tư nhân nhựa Hoàng Thắng, đã đoạt giải nhì Giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009. Thiết bị bao gồm một trục chính, các ống chứa hạt, càng kéo... Điểm khác biệt là ống chứa hạt có phần giữa hình trụ và được làm thon dần về hai đầu, phần giữa hình trụ có các lỗ gieo hạt được tạo ra cách đều nhau trên chu vi của nó. Một trong số các đường thon dần có trang bị cửa nạp hạt; ống chứa hạt có phương tiện điều chỉnh độ mở của các lỗ gieo. Với nhiều tính năng hữu ích mang lại trong lĩnh vực gieo trồng, tính đến tháng 6/2010, đã có 150.000 thiết bị được tiêu thụ mạnh cùng một mạng lưới phân phối lên đến khoảng 500 đại lý vật tư nông nghiệp trên toàn quốc.

Một sản phẩm khác được dùng để áp dụng trong lĩnh vực quét sơn, trang trí nội thất, xây dựng là sáng chế Cơ cấu thân dụng cụ quét dọncủa tác giả Đặng Kim Trường, giải ba Giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009. Sáng chế sử dụng nhiều tép vật liệu dạng sợi khác nhau để làm ra phần quét của dụng cụ, phần thân của dụng cụ có chút cải tiến nhằm mục đích tạo dáng và thẩm mỹ. Trong 6 tháng đầu năm 2010, đã có 120.000 sản phẩm được tiêu thụ trên cả nước.

Một số sáng chế hữu ích khác mới đoạt giải trong năm nay hy vọng cũng được xã hội đón nhận nhờ tính thiết thực. Với thùng trồng cây không cần tưới nước, tác giả Nguyễn Quang Ngọc, Công ty Trái Đất Xanh Tươi, đã thiết kế nửa dưới của thùng có các gân định vị, 2 hàng lỗ thông thoát lệch theo chiều đứng, tấm chặn có đục lỗ, một tấm vải bọc tấm chặn và buộc thon lại thả xuống thùng. Đầu tiên, tưới nước vào đất và đặt vào trong thùng từ trên cao xuống cho đến khi nước tràn qua lỗ thông thoát, tiến đến gieo hạt hoặc trồng trực tiếp cây vào thùng. Do tấm chặn có lớp vải bọc và thả xuống dưới nhúng vào thùng nên nước sẽ được cấp liên tục vào nửa trên của thùng làm thông thoáng phần đất trong thùng và cấp không khí cho cây trồng. Giải pháp “Thùng trồng cây”này đã đoạt giải nhì Giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009.

Với Hố ga bằng nhựa, tác giả Thân Thế Hào, Công ty TNHH Ninh Phong, đã đưa ra một giải pháp tuy đơn giản nhưng rất thuận lợi trong việc chống thấm và nạo vét các hố ga của hệ thống nước thải gia đình và công cộng. Sản phẩm bao gồm một vỏ nhựa có cổ nối với ống nước thải ra, vành trung gian có các cổ nối với ống nước thải vào và ghép với vỏ; nắp bằng ren được làm kín bằng gioăng cao su, có rãnh lõm để vặn và liên kết với một miếng gạch sàn bằng miếng vải dính có thể tách ra được, bên trong vỏ có thùng đựng chất thải rắn. Cho đến nay, tác giả đã hoàn thiện một mẫu hố ga dùng trong hệ thống thoát nước công cộng và một mẫu hố ga dùng cho hộ gia đình. Giải pháp này đã đoạt giải khuyến khích Giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009.

Ngày 25/6/2010, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật (KH&KT) TP đã tổ chức lễ tổng kết và trao giải Hội thi sáng tạo KH&KT lần thứ 20 năm 2009. Dịp này, Sở khoa học và công nghệ (KH&CN) TP.HCM đã quyết định khen thưởng cho 5 sáng chế đoạt giải thưởng Sáng chế TP.HCM năm 2009, bao gồm 1 giải nhất, 2 giải nhì, 1 giải ba và 1 giải khuyến khích. Bên cạnh đó các giải nhất, nhì, ba còn vinh dự được nhận bằng khen của UBND TP. Theo đánh giá của PGS.TS. Phan Minh Tân, giám đốc Sở KH&CN TP, 5 giải thưởng sáng chế TP.HCM 2009 là một nét chấm phá thể hiện khía cạnh độc quyền trong khai thác thị trường công nghệ. Cùng với 5 giải thưởng đầu tiên được trao trong năm 2008, sau 2 năm phát động, TP đã chính thức vinh danh 10 sáng chế, giải pháp hữu ích đã được thương mại hóa có hiệu quả hoặc đang có tiềm năng thương mại trên thị trường.