Giải quyết môi trường chăn nuôi với hầm biogas và phục vụ các công trình khác
Năm 2007, chương trình làm hầm biogas nằm trong khuôn khổ Dự án khí sinh học cho ngành chăn nuôi Việt Nam 2007 – 2011 bắt đầu được triển khai ở đây. Từ xuất phát điểm ban đầu là giúp các hộ xử lý chất thải chăn nuôi, tiết kiệm chi phí sản xuất, hầm biogas đang dần trở thành một phần không thể thiếu gắn liền với hoạt động chăn nuôi của người dân.
Bài toán môi trường
Ông Nguyễn Duy Miên, chủ nhiệm HTX nông nghiệp xã Thuỵ Hương - một trong những xã có đông đảo hộ chăn nuôi làm hầm biogas cho biết, tuy không có những trang trại lớn nhưng xã lại có nhiều hộ chăn nuôi tập trung với quy mô nhỏ và vừa. Nếu tính tổng gia súc, gia cầm trên toàn xã thì con số cũng không hề nhỏ. Năm ngoái, toàn xã có 1.000 con trâu, 3.500 con lợn và khoảng 3 vạn gia cầm. Lượng gia súc lớn như vậy, nhưng quỹ đất dành cho chăn nuôi lại eo hẹp và chủ yếu trong khuôn viên gia đình. Chỉ tính riêng việc giải quyết lượng phân thải ra của từng ấy con vật trong một ngày đã là vấn đề nan giải. “Trước đây chỉ có những hộ chăn nuôi với quy mô lớn thì mới nghĩ tới chuyện làm hầm biogas nhưng hiện nay, đa số các hộ cho rằng đã chăn nuôi là phải nghĩ đến hầm biogas rồi” – ông Miên cho biết.
Gia đình ông Nguyễn Văn Phái ở thôn Phúc Cầu là một ví dụ. Năm 2007, gia đình ông nuôi 2 con lợn nái và 30 con lợn thịt. Chuồng lợn liền kề bếp nấu ăn nên chỉ riêng mùi từ chuồng lợn cũng đã rất khó chịu. Ông Phái nói vui, ngại nhất là khi có khách: “Có mời khách ăn cơm thì toàn phải đi làm cỗ nhờ nhà ông anh ở xóm khác. Từ ngày có công trình biogas, thứ mùi khó chịu cũng đi đâu mất, giờ thì có thể yên tâm tiếp khách ở nhà rồi”.
Ở thôn Phúc Cầu, số hộ chăn nuôi quy mô như ông Phái thời điểm đó không nhiều, nhưng số hộ nuôi vài con thì chiếm đa số. Không có vốn để đầu tư những quỹ đất lớn làm trang trại ở ngoài đông, hầu hết các hộ đều tận dụng đất của gia đình. Những cái ao trước đây là nơi thả bèo, thả cá và rửa chân tay, giặt giũ nay có tìm mỏi mắt cũng không còn. Người ta đã lấp hết để làm nhà ở. Quanh làng, những rãnh nước nhỏ hẹp, đen ngòm bốc mùi quanh năm, thi thoảng lại được cán bộ y tế đến rắc vôi, phun thuốc khử mùi để phòng chống dịch bệnh. “Nếu không làm biogas thì chắc nhiều gia đình phải giảm bớt đàn lợn đi mất” – ông Phái cho biết thêm.
Kích cỡ phù hợp, hiệu quả cao
Theo phòng Nông nghiệp huyện Chương Mỹ, trong khuôn khổ dự án, năm 2007, toàn huyện đã lắp được 111 hầm, trong đó tập trung vào các xã Thuỵ Hương (36 hầm), Đông Sơn (57 hầm). Năm ngoái, số lượng hầm tăng thêm 168 hầm. Một điều đặc biệt là, trong tổng số 279 hầm mà dự án thực hiện trong hai năm qua, thì chỉ duy nhất hộ anh Lê Tiến Thuỷ ở xã Phụng Châu có thể tích 30.2 m3, còn lại chủ yếu các hầm có thể tích từ 6 – 12 m3. Hầu hết các xã có số lượng hộ làm đông đảo như Thuỵ Hương, Đông Sơn, Lam Điền, lại không phải là những vùng tập trung nhiều trang trại quy mô lớn.
Ông Ngô Văn Thu ở thôn Phú Bến cho rằng, tuỳ vào số con vật nuôi mà mỗi hộ gia đình có thể chọn một kích cỡ hầm biogas cho phù để vừa tiết kiệm chi phí, vừa tiết kiệm diện tích. Như gia đình ông, thường chỉ nuôi từ 6 – 8 con lợn, nên cũng chọn loại hầm 8m3. Ông Thu còn tham gia công tác cựu chiến binh. Có gas đun không mất tiền, mỗi lần anh em trong hôi có liên hoan, 7 – 8 mâm cỗ, ông bảo chỉ làm một lèo là xong, mà không phải dùng đến củi. Biết lựa chọn loại hầm có thể tích phù hợp với quy mô chăn nuôi có lẽ là một trong những yếu tố quan trọng giúp cho các hầm biogas ở Chương Mỹ phát huy được hiệu quả. Hiện nay, nhiều hộ dân còn kết hợp làm biogas với các công trình phụ khác như nước sạch, nhà vệ sinh tự hoại. Một số hộ dân như gia đình anh Đặng Viết Chương và anh Bùi Viết Đệ ở xã Lam Điền đã ứng dụng biogas để chạy máy phát điện.
Để giúp các hộ giảm gánh nặng chi phí, dự án hỗ trợ mỗi hộ 1 triệu đồng. Ngoài ra, Ngân hàng Chính sách Xã hội cũng hỗ trợ cho vay ưu đãi ở mức 8 triệu đồng trong thời gian từ 3 – 5 năm đối với các hộ làm cả công trình nước sạch. Tuy nhiên, theo một cán bộ của phòng Nông nghiệp huyện Chương Mỹ thì quy trình thủ tục từ lúc triển khai tới lúc nhận được tiền hỗ trợ vẫn phải qua khá nhiều khâu và mất nhiều thời gian. Do đó, nhiều hộ dân đã tự bỏ vốn và thuê thợ về tự làm. Thôn Phúc Cầu có gần 10 hộ làm theo dự án, nhưng số hộ làm ngoài dự án cũng tương đương số đó. Con số những hộ tự làm trên địa bàn toàn huyện thì chắc chắn lớn hơn gấp nhiều lần. Hầm biogas kết hợp với các công trình nước sạch đang dần trở thành sự lựa chọn của nhiều hộ chăn nuôi ở Chương Mỹ.
