Dòng sông ngầm - xóa bỏ nỗi lo hạn hán

Mặc dù lượng mưa ở khu vực Mèo Vạc- Đồng Văn (Hà Giang) không nhỏ, nhưng cứ mỗi lần mưa xong, chỉ một thời gian ngắn sau đó, không hiểu nước rút đi đâu hết khiến cuộc sống của bà con ở đây luôn phải chịu cảnh khô hạn, ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển kinh tế xã hội trong khu vực. Hiện tượng này cũng diễn ra tương tự ở một số khu vực thuộc các tỉnh miền núi phía Bắc.

Các nhà hang động học của Việt Nam sau nhiều năm nghiên cứu khảo sát địa hình núi đá vôi từ Quảng Bình đến Cao Bằng đã đưa ra nhận định rằng, rất có thể ẩn sâu trong lòng những dãy núi hiếm trở, kỳ thú là hệ thống sông ngầm, không những vậy nó có trữ lượng nước không thua kém những con sông ở vùng đồng bằng. PGS.TS Nguyễn Quang Mỹ, nguyên Chủ tịch Hội địa lý Việt Nam , một nhà địa lý hoạt động trên 30 năm trong lĩnh vực hang động, cho biết, có rất nhiều chứng cứ khoa học để khẳng định về sự tồn tại của một dòng sông ngầm.

Thứ nhất, đó là khu vực Mèo Vạc - Đồng Văn (Hà Giang) có khối núi đá vôi nằm ở độ cao 1.500 m so với mực nước biển cùng độ dày của đá khoảng 1.500m. Hoạt động kiến tạo và tân kiến tạo ở khu vực này diễn ra rất mạnh tạo thành một hệ thống đứt gãy. Chính những chỗ đứt gãy đó sẽ thẩm thấu hết lượng nước bề mặt gây ra hiện tượng khan hiếm nước. Chẳng thế mà người dân ở khu vực này có một kinh nghiệm truyền nhau rằng, không nên xây bể nước bằng vật liệu đá vôi vì khả năng giãn nở của nó rất cao nên chỉ sau một thời gian sẽ vỡ.

Thứ hai, ở một số hang động đã được phát hiện có những dòng sông ngầm ở bên trong mà điển hình là khu vực núi đá vôi Phong Nha- Kẻ Bàng. Khu vực có hang Vòm, hang Khe Ry theo số liệu đo đạc của các nhà khoa học có chiều dài dòng chảy trên 20.000 km mà địa hình tương tự ở Mèo Vạc- Đồng Văn. Vì vậy PGS. TS Nguyễn Quang Mỹ khẳng định có một hệ sông suối ngầm ở khu vực Mèo Vạc- Đồng Văn.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết, ở khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc, chỉ cần đi sâu vào hang đá khoảng 400 đến 500 m đã thấy xuất hiện dòng sông ngầm, nước rất trong và mát. Các nhà khoa học nhận định rằng, những dòng sông này rất dài nhưng do điều kiện kỹ thuật, kinh tế không cho phép nên đến nay vẫn chưa có số liệu chính xác về chiều dài của bất kỳ một dòng sông nào.

Một bằng chứng nữa giúp PGS.TS Nguyễn Quang Mỹ khẳng định sự có mặt của dòng sông ngầm ở khu vực phía Bắc là việc sông Nho Quế - một con sông rất nhỏ thuộc tỉnh Hà Giang (rất gần địa bàn Mèo Vạc- Đồng Văn) thường xuyên đầy nước dù trong mùa khô. Điều này chỉ có thể giải thích rằng chính dòng sông ngầm từ trong lòng những dãy đá vôi này đã cung cấp nước cho sông Nho Quế.

Cũng tại khu vực Mèo Vạc- Đồng Văn, năm 1995, các nhà khoa học đã phát hiện một cửa hang rất lớn, bên trong nó chứa đến hàng chục vạn mét khối nước. Và vẫn với lý do không có kinh phí, việc tìm hiểu, khám phá phải dừng lại.

PGS.TS Nguyễn Quang Mỹ rất lạc quan nhận định rằng, những dòng sông ngầm này sẽ mang lại lợi ích nhiều mặt, nhất là việc phát triển kinh tế xã hội. Ông còn nói vui rằng, việc phát hiện ra dòng sông ngầm này như việc ta được câu thần trú của Aladanh mà của cải mang lạisẽ là hàng trăm nghìn mét khối nước chứa trong lòng sông. Nguồn nước này có thể cung cấp đủ cho nhu cầu sinh hoạt của nhân dân trong vùng.

Không những vậy, chất lượng nước ở dòng sông ngầm tốt hơn nhiều so với nguồn nước ngầm vẫn khai thác ở vùng đồng bằng do không bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường, lại giàu chất khoáng. Tuy nhiên, TS Mỹ cũng lưu ý cần có những nghiên cứu, kiểm tra chất lượng nước để đưa ra các giải pháp xử lý trước khi đưa vào sử dụng.

Trên thế giới, việc khai thác nguồn nước ở những dòng sông ngầm đã rất phổ biến (như Mỹ, Anh và gần chúng ta nhất là Malaysia , Trung Quốc). Tại Việt Nam , trước tình hình khan hiếm nước, một số địa phương cũng chủ động, sáng tạo đưa vào khai thác nguồn nước sẵn có trong lòng các dãy núi đá vôi như ở Lạng Sơn, dùng bơm công suất lớn bơm nước lên sử dụng hay ở Sơn La, đắp đập, dẫn nước về bản.

Một lợi ích khác là việc sử dụng nguồn nước ở đây làm thuỷ lợi. Điều này sẽ mở ra triển vọng tự cung cấp điện cho vùng sâu, vùng xa, khi mà lưới điện quốc gia chưa thể vươn tới. Các dự án khai thác sử dụng nguồn nước ngầm được triển khai sẽ phục vụ rất tốt cho phát triển kinh tế dân sinh khu vực miền núi phía Bắc.