Điều trị một giai đoạn trầm cảm kể cả trường hợp nhẹ

Chọn thuốc trị trầm cảm

Có loại thuốc thế hệ mới, gọi: “Ức chế đặc thù tái thu hút serotonin”, hoặc “Ức chế hỗn hợp thu hút serotonin và noradrenalin”. Loại này được sử dụng nhiều (trên 75% bệnh nhân). Thuốc chống trầm cảm thế hệ đầu bị đẩy lùi về hàng thứ, do sử dụng không dễ dàng và một số tác dụng không mong muốn.

Loại ức chế đặc thù tái thu hút serotonin

Prozac(Fluoxétine), Déroxat(Paroxétine), Séroplex(Escitalopram), Zoloft(Sertraline)… có lợi: ngày uống một lần, một viên. Người chữa trị không cần dò dẫm từng bệnh nhân: liều cá nhân đã định sẵn trong viên thuốc.

Prozacvà Zoloftcó lợi là hơi kích thích: do đó hiệu nghiệm trong trường hợp mệt mỏi vô cớ buổi sáng và chậm chạp thần kinh - vận động.

Déroxatvà Séroplexcó lợi “trung trung” tức tác động tốt vào lo âu cũng như vào chậm chạp thần kinh - vận động.

Stablon(Tianeptine) là thuốc chống trầm cảm tiết serotonin, chống lo âu, không làm êm dịu. Liều được tiêu chuẩn hóa: phải đủ 3 viên/ngày (ở người trưởng thành).

Loại ức chế hỗn hợp thu hút serotonin và noradrenalin

Ixel(Milnacipram), Effexor(Venlafacine), Cymbalta(Duloxétine) có tham vọng cải thiện hiệu nghiệm trong điều trị trầm cảm: lâm sàng đang tập trung chứng minh. Ixelcó ưu thé tiết noradrenalin. Cymbaltacó ưu thế trong các triệu chứng đau nhức.

Không có viện dẫn nào khác hơn lâm sàng để lựa chọn thuốc trị trầm cảm

Người chữa trị có thể tìm một hiệu năng bên cạnh, có ưu thế nhận ra ngay trong những ngày đầu điều trị:

Hiệu năng kiểu hơi kích thích: Ixel, Prozac, Zoloft,cả đến Tofranil,hoặc Marsilis(hơi xưa) để chống chậm chạp;

Hiệu năng kiểu hơi êm dịu để chống ưu tư - lo lắng: Déroxat, Stablon,cả đến Ludiomil, Surmontilhay Laroxyl, Elavil =amitriptylin (hơi xưa).

Trái lại, cũng có thể chọn một phân tử trung trung đứng giữa về mặt kích thích và êm dịu: Séroplex, Effexor, Cymbalta,cả đến Anafranil:clomipramine (hơi xưa).

Trường hợp thuốc chọn mà “không hạp”

Sau ba tuần lễ uống thuốc mỗi ngày đều đặn mà coi như thất bại trong kết quả điều trị, cần phải: duyệt lại chẩn đoán hội chứng trầm cảm lúc khởi đầu; tìm các yếu tố chống lại ở mặt thực thể: bệnh thần kinh mạch hay thần kinh thoái hóa; bệnh tâm lý (nét nhân cách bệnh hoạn kèm thêm lo âu ưu tư); môi trường đầy stress mạn tính… Được khuyên nên chọn một lớp thuốc chống trầm cảm khác. Khi mà nhận ra bệnh kháng trên hai loại thuốc chống trầm cảm thì có lý do để chọn một phân tử thế hệ đầu lớp imipraminin, như amitriptylinchẳng hạn ( Xin lưu ý bạn đọc ý này để nói ở phần “bình luận” về thuốc trên thị trường của ta).

Theo dõi điều trị

Có hai phần: Yểm trợ tâm lý trong liên hệ trao đổi thầy thuốc - bệnh nhân; tìm hiểu một cách tế nhị bận lòng ở người bệnh; khuyến khích các chiến thuật gây dựng lại và củng cố lòng tự tin. Phần thứ hai: đánh giá tiến triển các triệu chứng, vẫn thừa nhận vài yếu tố coi như dấu hiệu của vết sẹo giai đoạn trầm cảm đã qua: chất lượng giấc ngủ không tốt, cảm giác dễ mệt, ưu tư to lắng thoáng chốc.

Ở xã hội ta, đến đây coi như kết thức vấn đề. Ở các nước có nền y tế tâm thần tiến bộ, sau 4 tháng tình trạng được đánh giá lại và có thể có phần tâm lý trị liệu tiếp theo.

-------

Bình luận

Thuở thương mại về thuốc men ở ta và Pháp dồi dào, hơn 85% biệt dược ghi trong bài này đều có bán ở thành phố lúc bấy giờ. Số người sử dụng khá rộng: thậm chí thay vì nói người nào đó đang điều trị bệnh trầm cảm, một bộ phận người chung quanh gọi “Bà ấy đang uống Prozac mỗi ngày!”.

Trong bài này sau mỗi tên biệt dược (chữ nghiêng), có tên thuốc gốc (generic) để dễ tra cứu với biệt dược khác hơn của Pháp, hiện có trên thị trường của ta. Học chữa bệnh nội khoa có nét tâm lý - tâm thần không mau chóng như các loại bệnh khác; cần bền chí và “thêm” vào một ít say mê!

Theo Jean - Pierre Ollié -Trung tâm

Bệnh viện Tâm thần Sainte Anne Paris

(Le Concours médical -Paris, 28.5.2010)