Điện giật, hãy đề phòng
Tai nạn thứ nhất
Một bà nội trợ cầm chổi bông cỏ quét nhà, tiện tay đưa chổi lên trần nhà quơ mạng nhiện, không ngờ dây điện trần đã bị chuột cắn lớp nhựa bọc ngoài, hở dây đồng, cán chổi được bó bằng dây kẽm (kim loại dẫn điện), vô tình chạm vào dây điện và bà bị điện giật (Xem hình minh họa).
Tai nạn thứ hai
Một hộ giữ trẻ tại nhà để các cháu bò chơi trong phòng khách, ổ cắm điện thấp nên một cháu bé đã đưa ngón tay vào ổ điện, bị điện giật.
Cả hai tai nạn đều gây tử vong. Một số người còn coi thường tai nạn điện trong nhà, cứ nghĩ rằng bị điện giật thì tê tay hay giật nẩy cả mình thôi. Thật ra, khi bị điện giật, hậu quả trầm trọng hay không tùy thuộc vào nhiều yếu tố:
* Điện trở của nơi tiếp xúc điện:
Điện trở càng cao thì dòng điện khó đi qua. Những nơi da dày như lòng bàn tay, lòng bàn chân điện trở cao; hơn những nơi da mỏng. Da khô thì điện trở cao hơn da ướt hay ẩm mồ hôi. Các niêm mạc như vùng bên trong miệng, hậu môn, âm đạo có điện trở rất thấp.
Vào trong cơ thể, điện trở giảm dần theo thứ tự: xương - mỡ - gân - mạch máu - thần kinh. Dòng điện sẽ đi theo hướng có điện trở thấp nhất là các thần kinh và mạch máu, những nơi có điện trở cao thì điện năng biến thành nhiệt năng: sẽ bị phỏng do nhiệt. Như vậy, thần kinh, mạch máu, là phần bị tổn thương nhiều nhất.
* Thời gian tiếp xúccàng lâu thì tổn thương càng nhiều, nhất là các trường hợp bị điện giật dính vào nguồn điện. Trường hợp bị sét đánh thì thời gian tiếp xúc không lâu, nhưng do cường độ dòng điện mạnh đi qua tim nên gây ngưng tim, ngưng thở, tổn thương thần kinh và não bộ.
* Dòng điện xoau chiều hay một chiều: dòng điện một chiều có cùng điện thế và cường độ với dòng điện xoay chiều thì ít nguy hiểm hơn từ 3 - 5 lần. Dòng điện xoay chiều có tần số thấp nguy hiểm hơn tần số cao. Dòng điện xoay chiều gây co cơ khiến nạn nhân không tự gỡ ra khỏi dây điện được. Dòng điện một chiều gây gập cơ tại chỗ tiếp xúc nên đẩy nạn nhân ra xa dòng điện.
* Điện thế dòng điện càng cao thì tổn thương càng trầm trọng; điện thế thấp thì chỉ gây tổn thương tại nơi da tiếp xúc với dòng điện.
* Cường độ dòng điệncàng cao càng nguy hiểm. Từ 0,001 - 0,01A: gây co giật cơ: 0,01 - 0,02A: gây co cứng cơ; 0,02 - 0,05A: gây co thắt cơ hoành và cơ liên sườn, nạn nhân không thở được, nếu ngưng thở kéo dài sẽ ngưng tim; 0,05 - 0,1A: gây ngưng thở và rung thất; trên 0,1A: gây ngưng tim; 50 - 100A: gây ngưng thở, ngưng tim kéo dài và phỏng nặng.
* Đường đi của dòng điện qua cơ thể: nếu dòng điện đi ngang qua tim thì có nguy cơ tử vong do ngưng tim, đó là trường hợp nơi dòng điện vào (nơi bị điện giật) là tay, dòng điện đi ngang qua tim ra tay kia hay xuống chân. Nếu bị điện giật ở chân, dòng điện đi xuống đất thì ít nguy hiểm hơn. Nếu bị điện giật ở vùng đầu, mặt, cổ thì cơ thể gây co giật, xuất huyết não, liệt hô hấp, đục thủy tinh thể… Nếu bị điện giật ở chân, dòng điện qua vùng bụng dưới ra chân kia thì bị tổn thương ở ruột, bàng quang…
Khi bị điện giật, nhiều khả năng xảy ra. Có thể nạn nhân chết ngay do ngừng tim, ngừng thở.
Nếu còn sống, có thể bị tổn thương các cơ quan sau:
- Tim mạch: thường gặp rối loạn nhịp tim, xuất huyết hoặc huyết khối mạch máu…
- Suy thận cấp: do sốc, hạ huyết áp hay do dòng điện làm tổn thương trực tiếp ống thận, do hoại tử cơ làm phóng thích myoglobin, tán huyết phóng thích hemoglobin làm nghẽn ống thận.
- Nhiễm trùng do phỏng da điện tích lớn hay phỏng sâu trong lớp dưới da.
- Tiêu hóa: hoại tử ruột, thủng ruột, xuất huyết tiêu hóa…
- Cơ xương khớp: có thể bị hoại tử, thiếu máu tại chỗ, bị phỏng nặng do điện năng biến thành nhiệt năng. Có thể bị gãy xương, trật khớp do co cơ giật cơ hay điện giật té.
- Thần kinh: thường bị co giật, động kinh, điếc, liệt, hôn mê, rối loạn tâm thần, lú lẫn, giảm độ tập trung, mất định hướng,…
- Da: bị phỏng ở điểm tiếp xúc điện và điểm ra.
- Sau khi bị điện giật nhiều năm tháng, nạn nhân vẫn còn bị ảnh hưởng: rối loạn thần kinh, trí nhớ, tính tình… (hay gọi là “mát điện”, “tưng tửng”, nhức đầu, động kinh, teo cơ, bất lực, đục thủy tinh thể…
Nguồn: Thuốc & sức khỏe số 290 (15.8.2005), tr 18
