Để gan hoạt động tốt
Mật do tế bào gan tiết ra, chảy qua ống gan và ống phụ để vào dự trữ ở túi mật. Đến bữa ăn, dưới tác dụng của thần kinh phế vị và của kích thích tố cholecystokinin, do màng nhày của ruột non tiết ra, túi mật co thắt lại, cơ vòng Oddi mở ra và mật được đẩy xuống ruột cùng chỗ với ống dẫn tuỵ.
Chính chất mật giúp sự tiêu hóa và hấp thu lipid bằng cách tăng cường mạnh mẽ tác dụng của lipaz ở dịch tuỵ. Muối mật có khả năng nhũ tương hóa mỡ, đồng thời hoà hợp với acid béo thành những hợp chất dễ ngấm thấu vào máu. Thiếu mật, các chất béo từ ruột non sẽ bị đẩy xuống ruột già chứ không tiêu được.
Để bảo vệ gan, giúp gan dẫn lưu tốt:
Tránh ăn quá béo
Nếu chế độ dinh dưỡng chứa quá nhiều chất béo, gan phải cố gắng nhiều. Dần dần, gan không còn khả năng cung cấp đủ chất mật, dẫn đến tiêu hoá chậm chạp, hôi miệng, táo bón, trướng bụng… Vì vậy, để tiêu hoá tốt, cần giảm bớt các thức ăn có nhiều dầu mỡ, các món ăn chiên, bánh kem… Điều đáng nhớ là cũng không nên ăn dưới 1 muỗng canh dầu và 1 muỗng canh mỡ mỗi ngày.
Uống đủ nước
Chức năng quan trọng của gan là thanh lọc. Tất cả các thức ăn đưa vào cơ thể được biến hoá, đồng hoá và đưa đến ruột non, ngấm thấu vào máu và đưa đến gan. Các chất dinh dưỡng cần thiết được dự trữ, còn các chất cặn bã được loại trừ bởi thận, qua nước tiểu. Nhờ tác động thanh lọc mà gan giúp cơ thể không bị mệt mỏi, suy kiệt.
Để giúp cho sự bài tiết ở thận qua nước tiểu, chúng ta cần uống ít nhất 1,5 lít nước trong 24 giờ. 50ml cho mỗi kilo thân trọng.
Các chất đường chậm có lợi cho gan
Để khoẻ mạnh, cơ thể cần đến hệ cơ. Để co rút bắp thịt, các cơ cần được cung cấp năng lượng ngay. Gan phản ứng trước nhất, giải phóng glucogen, chất đường dự trữ. Nếu cung cấp thiếu glucogen, sẽ bị vọp bẻ, suy kiệt, ngất xỉu. Cơ thể cần được cung cấp đường chậm (khoai củ, nui, mì…) giúp cho dự trữ glucogen ở gan và giảm bớt đường nhanh (đường, kẹo).
Rượu, bia có hại cho gan
Để loại trừ các chất độc hại đưa vào cơ thể, gan tiết ra liên tục các enzym. Đối với mỗi chất độc, gan sản xuất một enzym đặc hiệu. Khi rượu vào cơ thể, gan phản ứng bằng cách bài tiết một enzym trung hoà rượu etil. Nếu các chất độc đưa vào cơ thể quá nhiều, gan không còn khả năng sản xuất đủ enzym để chống đỡ và chức năng bị thoái hoá dần.
Cho nên, rượu, bia, các chất béo xấu, các chất đường nhanh là những kẻ thù của gan.
Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 294, 15/10/2005, tr 19
