Đại dịch... lười vận động

Khi vận động không còn là bắt buộc

Lấy vội chùm chìa khóa ôtô rồi lao nhanh vào thang máy xuống gara, ngồi sau vô-lăng lái tới siêu thị cách xa nhà vài cây số, ra khỏi xe tới nhặt vội đống hàng hóa chất lên xe đẩy để mang ra xe đưa về nhà… Trong vòng hơn một giờ đồng hồ thực hiện nhiều công việc tưởng chừng rất vất vả như vậy nhưng thực ra chúng ta chỉ tiêu tốn chưa đầy 50 Kcl để mang về nhà khối lượng thực phẩm cung cấp khoảng 100.000 Kcl. So sánh với một thợ săn thời tiền sử phải tiêu tốn khoảng 1.000 Kcl để đuổi theo một con dê có thể cung cấp khoảng 30.000Kcl (trong trường hợp anh ta thành công) mới thấy mức độ vận động của con người trong xã hội hiện đại đã giảm đi rất nhiều.

Nhân loại hiện nay không cần thực hiện nhiều hoạt động thể lực cũng có thể cung cấp đủ thức ăn đảm bảo cuộc sống hàng ngày. Đó là nhờ hệ thống máy móc, phương tiện sản xuất, đi lại hiện đại và những thiết bị khoa học kỹ thuật tối tân phục vụ đời sống, giúp con người tiết kiệm công sức và thời gian đi lại, mang vác. Hậu quả là lối sống hiện đại ấy đã khiến thói quen vận động, lao động chân tay của con người gần như biến mất. Chúng làm cho hệ cơ bắp của cơ thể ngày một teo đi. Thói xấu này dễ “di truyền” từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một cuộc thăm dò do Viện nghiên cứu và giáo dục sức khỏe Pháp (IMPES) thực hiện năm 2008 cho thấy có tới 50% số người được hỏi hoạt động thể lực ở mức dưới 30 phút đi bộ mỗi ngày. Thực chất, cái ngưỡng 30 phút đi bộ chỉ là bậc thấp nhất trong thang đo thể lực đủ để đảm bảo một trạng thái sức khỏe bình thường do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành. Nếu như cách đây 30 năm, có khoảng 80% trẻ em từ 5-9 tuổi đi bộ tới trường thì hiện nay con số này chỉ còn chưa đầy 20%, rất ít trẻ em chịu đi bộ tới trường do chúng được cha mẹ đưa đi học bằng ô tô hay các phương tiện khác.

Thường xuyên vận động giúp tăng cường sức khỏe.

Lười vận động sẽ mắc vô số bệnh

Tình trạng lười vận động đã đặt con người vào trạng thái nguy hiểm tới sức khỏe một cách trầm trọng. Tiến sĩ Daniel Rigaud, chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu thị hiếu châu Âu nói. “Tại Mỹ, hàng năm có khoảng 10% số trường hợp tử vong liên quan đến trạng thái ít vận động. Tỷ lệ này ở châu Âu cũng ở mức tương đương”. Ông cũng cho biết thêm, ít hoạt động thể chất là yếu tố nguy cơ đứng thứ 4 dẫn đến tử vong trên toàn cầu. Từ đầu thập niên 90 thế kỷ trước, tỉ lệ béo phì ở châu Âu đã tăng từ 10 - 40% dân số, đặc biệt là ở lớp thanh niên mà nguyên nhân là do lười vận động. Đây cũng là nguyên nhân chính của 21-25% gánh nặng do bệnh ung thư đại tràng, ung thư vú; 27% đái tháo đường và 30% bệnh mạch vành. Một trong những bệnh thường gặp hiện nay là chứng gãy cổ xương đùi, 20% số người mắc bệnh này sẽ chết trong vòng 12 tháng nếu không chịu hoạt động thể chất. Người ít vận động có nguy cơ gãy cổ xương đùi cao hơn người bình thường. Lối sống tĩnh ít vận động, dành thời gian nhiều cho xem tivi, đọc báo, làm việc bằng máy vi tính, nói chuyện qua điện thoại, lái xe, ăn uống... cùng với khẩu phần ăn không hợp lý, dư thừa năng lượng còn khiến cho số bệnh nhân tăng huyết áp, sa sút trí tuệ, tự kỷ, mắc các bệnh mãn tính về đường hô hấp... ngày một tăng cao.

Dù đến nay, chưa có nghiên cứu trên diện rộng nào khẳng định vận động thường xuyên sẽ kéo dài tuổi thọ của con người, nhưng một điều chắc chắn rằng vận động thường xuyên giúp cải thiện tình trạng sức khỏe và làm giảm tỷ lệ tử vong. Viện Tim Copenhagen (Đan Mạch) đã tiến hành thí nghiệm từ năm 1976 đến năm 1998 trên 4.600 người trong độ tuổi 20-79. Trong hơn 20 năm đó, một bộ phận trong số các đối tượng đi bộ đều đặn, một bộ phận khác tập luyện thể thao không thường xuyên, số còn lại hoàn toàn không luyện tập bất kỳ một bộ môn nào. Kết quả cho thấy, hoạt động cơ thể đều đặn đã làm cho quá trình chuyển hóa năng lượng trong cơ thể được thực hiện tốt hơn. Nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở những người đi bộ thường xuyên thấp hơn mức trung bình của toàn dân khoảng 63%. Cùng với nhiều cuộc nghiên cứu khác, giới khoa học đi đến nhận định, chỉ cần luyện tập thể thao đều đặn tiêu tốn khoảng 1.000 Kcl mỗi tuần là có thể thu được những kết quả tích cực đối với sức khỏe.