Đặc điểm tuổi vị thành niên ngày nay

Vị thành niên, thời kỳ bắt đầu một quá trình mở rộng một cách nhanh chóng và liên tục các mối quan hệ xã hội đa dạng của một con người thật sự “lớn”, những mối quan hệ ấy có thể để lại ấn tượng sâu sắc khó phai trong suốt cuộc đời của một con người.

Vị thành niên ngày nay, như người mới thức dậy buổi sáng tinh mơ, háo hức chuẩn bị một ngày mới với tất cả sự nhiệt tình vốn có. Chúng không ngờ nghệch, không lặng thầm, không chịu đựng, không vô tư; mà là mạnh mẽ, quyết tâm; đôi lúc có vẻ như thực dụng và đầy ngẫu hứng. Đây là một nét tâm lý mới xuất phát từ các yếu tố xã hội luôn biến động và bất ngờ, từ nhu cầu được sống, được bộc lộ chính mình hình thành từ rất sớm ở tuổi “tiền vị thành niên”. Thế mới biết vị thành niên ngày nay “khôn” như thế nào khi họ không còn là đối tượng có thể bị “bắt nạt bất cứ ở đâu”.

Vị thành niên ngày nay mang nhiều màu sắc hướng ngoại, sự hướng ngoại trong đời sống tinh thần, không còn nhiều nội tâm, không còn nhiều lắng đọng cảm xúc để tìm về sự thanh thản sau đó.

Một đặc điểm mới không phải chỉ đơn giản từ các yếu tố tâm lý mà còn là tác động của các yếu tố xã hội. Vị thành niên ngày nay không chấp nhận sự đơn điệu, sự khuôn sáo mà có khuynh hướng dấn thân vào các “giá trị động”, các “giá trị mở” phù hợp với tâm lý của mình hơn. Chính vì vậy, trong quá trình tác động, giáo dục tuổi vị thành niên, tính đa dạng của phương pháp, tính bất ngờ của tình huống sẽ có nhiều tác dụng kích thích để làm bộc lộ những giá trị tiềm ẩn trong các em. Tuy nhiên, cũng chính sự “động hóa” này có thể tạo ra tình trạng lưng chừng, thậm chí hoang mang trong việc lựa chọn các chuẩn mực cuộc sống, do đó có thể các bạn trẻ không định hình được các chuẩn giá trị dẫn đến sự khủng hoảng giá trị, khủng hoảng niềm tin, mất phương hướng hoạt động, không xác định và không ý thức được mục tiêu cuộc sống.

Hệ quả của vấn đề trên, một số vị thành niên ngày nay không tự kiềm chế được mình dẫn đến những hành động thô bạo, không ý thức được hậu quả của sự nông nổi ấy mặc dù các bạn không phải là người thất học. Có thể hiểu rằng, với sự biến đổi nhanh chóng của môi trường, vị thành niên là đối tượng rất nhạy cảm với sự thay đổi nhưng lại thiếu “kinh nghiệm” sống, họ chưa được chuẩn bị một cách chu đáo các kỹ năng sống để tự mình có thể thích nghi một cách chủ động.

Ở một khía cạnh khác, hiện nay vị thành niên đang chịu áp lực của một môi trường chứa đựng nhiều rủi ro và thiếu an toàn. Sự rủi ro và thiếu an toàn có thể xuất hiện đâu đó, ám ảnh và gây lo ngại cho các bạn khi đến trường, khi sinh hoạt ở một nơi công cộng nào đó…. Điều này có thể làm vị thành niên có cảm nhận không chính xác về chung quanh, tạo nên ngộ nhận về mình cũng như về người khác. Chính từ môi trường này, các bạn trẻ đánh giá, nhận thức về mình thiếu chính xác, thường có khuynh hướng đề cao quá mức các giá trị bản thân, nghĩ về người khác thiếu khách quan, có khi đầy vẻ ngờ vực.

Họ có thể nhanh chóng “choảng” nhau mà không cần phân giải khi có một xích mích nào đó dù rất nhỏ. Họ có thể nhanh chóng thể hiện “tầm cỡ” của mình bằng cách chơi “trên cơ” một đối tác nào đó. Họ hành động, đôi lúc không chỉ là sự nông nổi mà còn chứa đựng một chút ngạo mạn, sự ngạo mạn có khi họ chưa biết đến bao giờ. Một trong những nguyên nhân tạo nên sự manh động đó là dấu hiệu của một lối sống hưởng thụ, một lối sống không cần ngày mai, một lối sống “tới đâu hay tới đó”.

Vị thành niên ngày nay hòa nhập vào môi trường, rất hăng hái đi tìm tiếng nói chung của cộng đồng, rất nhiệt tình trong công tác xã hội, hoạt bát trong sinh hoạt đông người. Đó là một xu thế mới, là một đặc trưng mới, nhưng trong một số trường hợp, vị thành niên lại có vẻ như ít lưu tâm đến tính cộng đồng truyền thống, họ đang có xu hướng “sống cạnh nhau” mà chưa thực sự “sống với nhau”.….

Vị thành niên, một thế giới muôn hình vạn trạng cần được đầu tư, nghiên cứu để nhận thức chính xác về họ trong hoàn cảnh cụ thể để có sự chủ động trong các tác động giáo dục. Lứa tuổi vị thành niên, lứa tuổi diệu kỳ với nhiều kỳ vọng, nhiều ước muốn, nhiều tiềm năng sẽ diệu kỳ hơn, hy vọng hơn khi xã hội biết họ, hiểu họ để đối xử phù hợp.