Cù Lao Chàm: Cần để người dân hưởng lợi cùng bảo tồn

Được sự giúp đỡ của hai Chính phủ Đan Mạch và Việt Nam, tháng 10/2003, Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã ra đời và trở thành 1 trong 15 khu bảo tồn biển hiện nay của cả nước. Dự án sẽ còn tiếp tục đến tháng 10/2006.

Với tổng diện tích 5.175 ha mặt nước ở khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm , các nhà khoa học đã tìm thấy 200 loài san hô, trong đó có 6 loài quý hiếm lần đầu tiên tìm thấy tại các vùng biển đảo ở nước ta. Bên cạnh đó, còn có hơn 200 loài cá; 5 loài tôm hùm, 94 loài nhuyễn thể...

Tất cả đều liên quan mật thiết đến 165 ha san hô và 500 thảm cỏ biển với nhiều loại có giá trị. Ngoài ra, trên các đảo, người ta còn tìm thấy nhiều loại động vật quý hiếm, mang đậm tính đặc trưng riêng chỉ có ở Cù Lao Chàm.

Do đó, công tác bảo tồn ở Cù Lao Chàm được đặc biệt coi trọng...

Nhiều nỗ lực bảo tồn đã được triển khai

Nhằm giảm thiểu sự xâm hại khá thường xuyên, nặng nề do hoạt động khai thác, đánh bắt thuỷ sản của ngư dân địa phương, ban điều hành dự án khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm chia nơi đây thành nhiều khu vực, nhiều vùng với các chức năng riêng.

Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm được chia thànmh nhiều vùng như vùng bảo vệ nghiêm ngặt, vùng phục hồi sinh thái, vùng phát triển du lịch, vùng khai thác hợp lý và vùng phát triển cộng đồng. Ở từng vùng, ban điều hành dự án lựa chọn các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn nhưng vẫn không gây xáo trộn sinh hoạt bình thường của cư dân trên đảo.

Dự án đã gây được sự chú ý khi kết hợp được với các hoạt động quảng bá du lịch, du lịch sinh thái biển, thông qua các hoạt động lễ hội, hội thảo, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho nhân dân về các giá trị sinh thái biển và vai trò của cộng đồng với trách nhiệm bảo vệ nguồn tài nguyên biển.

Có thể thấy hoạt động tham quan, du lịch, nghiên cứu diễn ra khá thường xuyên tại Cù Lao Chàm trong thời gian qua, đã biến hòn đảo khá cách biệt này trở nên sinh động và náo nhiệt hơn. Đời sống của cư dân được cải thiện đáng kể nhờ vào các hoạt động dịch vụ đang dần hình thành.

Tuy nhiên thực tế cho thấy, các khu bảo tồn biển hiện có ở VN đều nằm ở những khu vực rất nhỏ và quy mô khá hạn chế, khoảng vài chục đến vài trăm ha. Những khu bảo tồn này rất dễ bị xâm hại bởi các yếu tố tác động từ bên ngoài và từ các khu vực lân cận.

Khai thác thuỷ sản ven bờ Cù Lao Chàm đang gây áp lực cho công tác bảo tồn thiên nhiên

Theo đánh giá của ban điều hành dự án, vấn đề nổi cộm nhấttại Cù lao Chàmlà sự xâm hại, tác động gián tiếphoặctrực tiếp của con người vào các nguồn tài nguyên biển thông qua các hoạt động khai thác quá mức, nạn ô nhiễm môi trường...

Trong khi nhận thức, thái độ và trách nhiệm của chính quyền và người dân khi ứng xử với môi trường biển vẫn còn nhiều hạn chế, các mục tiêu, giải pháp khi đi vào thực tế luôn vấp phải khó khăn do cơ chế chung chưa rõ ràng, kinh phí chủ yếu dựa vào nguồn viện trợ, trình độ cán bộ còn hạn chế, kinh nghiệm tổ chức thực hiện chưa nhiều trước tính chất mới mẻ của công việc.

Mục tiêu trong công tác bảo tồn biển luôn gắn với khai thác du lịch sinh thái, nhưng kết quả vẫn chưa đạt được như mong muốn. Ở Cù Lao Chàm, các dịch vụ thu hút và lưu giữ du khách còn nghèo nàn. Công tác thu hút đầu tư vào các dự án du lịch sinh thái biển đảo chưa tương xứng với nguồn tài nguyên sẵn có. Hoạt động văn hoá phục vụ công tác quảng bá và thu hút đầu tư hãy còn mang tính bề nổi và khá cách biệt với không gian tổng thể của du lịch Hội An và Mỹ Sơn.

Trong công tác khoanh vùng bảo vệ và vùng khai thác, sự phối hợp tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương với các cơ quan, tổ chức tham gia còn thiếu đồng bộ nên phần nào cũng gây ra bất cập khi thực hiện các mục tiêu đặt ra trong điều kiện của những chế tài nghiêm ngặt mà các bên đã cam kết.

Cư dân Cù Lao Chàm cần được hưởng lợi trực tiếp từ dự án bảo tồn biển đảo

Theo Chủ tịch UBND xã Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) Cao Văn Phải: "Ngoài các hoạt động hội thảo, nghiên cứu thu hút sự quan tâm của các tổ chức, cá nhân có thiện chí trong công tác bảo tồn biển sinh thái thì việc tạo ra được những điều kiện để người dân có thể hưởng lợi trực tiếp từ các hoạt động của dự án bảo tồn là mục tiêu cần được thể hiện rõ..."

Ông Phải cũng cho rằng, cần cẩn trọng khi lựa chọn các giải pháp khoanh vùng bảo vệ thông qua những quy định bắt buộc mang tính khả thi, nhằm bảo vệ có hiệu quả những gì cần hướng đến nhưng phải đảm bảo mối quan hệ hài hoà với lợi ích chung của cư dân.

Kết hợp hài hoà giữa khai thác du lịch sinh thái với quá trình thực hiện dự án, khắc phục tình trạng phi thực chất và bề nổi, chạy theo phần ngọn của các hoạt động du lịch trong không gian văn hoá chung của tỉnh. Nếu quyết định sai thì hậu quả sẽ khó lường!

Trong điều kiện Nhà nước chưa ban hành quy hoạch tổng thể về bảo tồn biển thì việc chủ động hình thành một ban quản lý bảo tồn biển tại Cù Lao Chàm ngay bây giờ với những cơ chế, cơ cấu tổ chức, biên chế hợp lý, nguồn ngân sách ổn định sẽ là một giải pháp hữu hiệu.

Qua đó, vừa đảm bảo thực hiện chức năng quản lý, vừa kêu gọi được nguồn lực và đóng góp của cộng đồng, doanh nghiệp khi đầu tư khai thác du lịch tại đây, của các tổ chức, cá nhân có thiện chí trong công tác bảo tồn sinh thái biển.

Theo đánh giá của các chuyên gia, khu bảo tồn thiên nhiên biển đảo Cù Lao Chàm sẽ có tác động không nhỏ đến sự phát triển tích cực và bền vững về kinh tế - xã hội chung của tỉnh trong những năm tiếp theo. Năm "Du lịch Quảng Nam 2006" đang đến gần. Hy vọng với những gì đã làm được, khu bảo tồn biển này sẽ trở thành một điểm đến thú vị của du khách, góp phần tạo ra sự thành công chung cho một mùa lễ hội tưng bừng với nhiều điều hứa hẹn lý thú.

Nguồn: www.vnn.vn 10/1/06