COPD bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

PGS. TS Lê Thị Tuyết Lan cho biết: COPD viết tắt từ chữ Chronic Obstructive Pulmanary Disease, nghĩa là bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh kèm theo nhiều hậu quả ngoài phổi làm bệnh nhân nặng thêm. Hiện nay, COPD là nguyên nhân tử vong thứ tư trên thế giới sau ung thư, bệnh mạch vành và đột quỵ.

Tác động của bệnhtại phổi là gây nên sự tắc nghẽn luồng khí không thể hồi phục hoàn toàn được, lại thường ngày một nặng hơn, kèm theo là phản ứng viêm bất thường của phổi đối với các hạt (bụi) rất nhỏ hay với khí độc.

Hút thuốc lálà yếu tố nguy cơ gây bệnh hàng đầu, người hút thuốc lá dễ bị gấp 10 lần so với người không hút thuốc lá, người hít khói thuốc lá (hút thuốc lá thụ động) cũng có khả năng mắc bệnh tương tự người hút thuốc.

Cách phát hiện bệnh

Do hoàn toàn không thể phục hồi được, bệnh cần được phát hiện sớm. Những dấu hiệu sớm nhất của bệnh là: khạc đàm vào sáng sớm và sau đó là ho và ngày càng khó thở. Những người hút thuốc lá hoặc có tiếp xúc với khói, bụi, hơi khí độc, đặc biệt là trên 40 tuổi mà có khạc đàm, ho và khó chịu thì nên nghĩ đến bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.

Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu (80 – 90%) gây bệnh. Khói thuốc lá kích thích trực tiếp niêm mạc đường dẫn khí, gây nên phản ứng viêm.

Tiêu chuẩn vàng để chẩn đoánlà làm hô hấp ký. Khi đo, bệnh nhân cố gắng thổi hết hơi vào máy, bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả trên hô hấp đồ để chẩn đoán có mắc bệnh hay không và nếu có thì ở mức độ nào để tiến hành điều trị thích hợp.

Diễn tiến bệnh

Lúc đầu chỉ làm tăng tiết đàm, về sau đường thở bị viêm lâu ngày sẽ hóa xơ, thành sẹo, làm hẹp đường dẫn khí, các chất phá hủy phối hình thành trong phản ứng viêm sẽ làm tiêu hủy mô phổi. Tất cả sẽ làm người bệnh khó thở. Lúc đầu chỉ khó thở khi làm việc nặng, về sau sẽ không di chuyển (đi bộ) kịp với người cùng tuổi, rồi không đi nổi quá 100 mét và cuối cùng thì tắm rửa, ăn cơm, thay quần áo cũng khó thở.

Những kịch phátlàm cho chất lượng cuộc sống của bệnh thêm sa sút. Các yếu tố làm bệnh trở nặng là ô nhiễm trong nhà, ô nhiễm ngoài đường, xúc động, thay đổi nhiệt độ môi trường sống, nhiễm trùng.

Cách phòng ngừa

Cho đến nay vẫn chưa có thuốc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh, các thuốc điều trị chỉ giúp giảm nhẹ triệu chứng để bớt khó thở, cho nên tốt nhất là phòng ngừa không để bệnh xảy ra.

Không hút thuốc lálà biện pháp quan trọng nhất, cần ngăn chặn thanh thiếu niên tập hút thuốc lá và cai thuốc lá ở những người đã hút.

Khói than, khói củi, bụi, hơi độc, khói xe, không khí ô nhiễm… cũng là những nguyên nhân của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Vì vậy, nhà nấu củi, than đá… phải có ống khói cao, phải thông thoáng. Công nhân làm việc trong môi trường ô nhiễm như khai thác mỏ than, nhà máy xi măng… phải được trantg bị bảo hộ lao động có hiệu quả.

Phát hiện sớm bệnhlà cách phòng ngừa biến chứng của bệnh, phương pháp hô hấp ký có thể phát hiện bệnh vài chục năm trước khi bệnh nhân cảm thấy khó thở. Vì vậy, những người trên 40 tuổi, có yếu tố nguy cơ đã nêu trên, nên làm hô hấp ký tầm soát bệnh.