Công việc hành chính ở Sumer cổ đại

Vào nửa thiên nhiên kỷ thứ IV trước Công nguyên, người Sumerở Mesopotamiađã sáng chế ra bánh xe và dựa vào đó họ thiết kế cả một cỗ xe. Người Sumer còn sử dụng hệ đếm 60 để tính toán. Và ngày nay, chúng ta còn sử dụng hệ đếm này để đo thời gian. Thành tựu lớn nhất của người Sumer là việc sáng tạo ra chữ viết hình nêm. Nhờ hệ thống chữ viết này, họ đã ghi lại được bộ luật đầu tiên và những bản trường ca đầu tiên ca ngợi các thiên thần và các anh hùng. Trong số đó, bộ “Sử thi Gilgamesh” được lưu truyền rộng rãi nhất. Tuy nhiên, chữ viết được sử dụng trước hết cho những mục đích khác, mang tính đời thường hơn; đó là ghi chép lại số lượng gia súc hoặc số ngũ cốc được vay mượn cùng những thông số kinh tế khác. Cùng với thời gian, người Sumer còn đưa vào sử dụng con dấu, phong bì, hoá đơn, bản sao công chứng, sổ khai báo, danh sách chi trả… Nói tóm lại, người Sumer đã đi tiên phong trong lĩnh vực hành chính.

Công việc kế toán đặc biệt phát triển tại Ur- đất nước Sumer mới. Nhiều dấu tích chứng tỏ các viên chức thời kỳ đó đã làm việc rất cần mẫn, đã được phát hiện trong những khu khai quật ở Girsu – Lagash (ngày nay là Tello và al Hiba), Puzrish – Dagan (Drehem), Nippur (Nuffar), Unmie (Djocha) và tại chính thủ đô Ur (al Muqajjar). Cho đến nay, người ta đã tìm được gần 100.000 tấm bảng bằng đất sét với những ghi chép hành chính. Mặc dù cho đến nay mới hơn một nửa số tư liệu được dịch thuật và xuất bản, nhưng đã có thể dựa vào chúng để tiến hành nghiên cứu một cách kỹ lưỡng về nhà nước Ur và cuộc sống thường ngày của những người dân xứ này.

Đây là nguồn tư liệu cổ đặc biệt có giá trị đối với các nhà nghiên cứu. Tuy nhiên, nó cũng gây rắc rối. Tổng hợp và liên kết một cách hiệu quả toàn bộ 50.000 văn bản là không khả thi trong thực tế. Do vậy, trong cộng đồng các nhà sử học, các nhà Sumer học trở thành những người đi tiên phong trong việc sử dụng công nghệ thông tin. Việc thực hiện dự án số hoá thư viện chữ hình nêm của các nhà nghiên cứu Mỹ và Đức đã cho kết quả là trên trang web http://cdi.ucla.edu   người ta đã công bố hầu như tất cả những tấm bảng đất sét có thể đọc được. Đây chỉ là một trong nhiều cơ sở dữ liệu mở. Ngày nay, nhà nghiên cứu thời kỳ Sumer mới không còn phải lật giở từng trang giấy cũ với những ký hiệu rắc rối trong thư viện của Viện bảo tàng nữa. Thay vào đó, anh ta có thể sử dụng công cụ tìm kiếm trên internet và xem được nội dung tấm bảng mình quan tâm trên màn hình vi tính.

Khả năng của máy vi tính không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp và tìm kiếm. Những nghiên cứu của trường ĐH Vácsava (Ba Lan) cho thấy, kết quả phân tích tự động nguồn dữ liệu còn cho ra một dạng thông tin nữa: đó là những con số từ các tài liệu. Máy tính được lập trình để liên kết các văn bản chứa những con số giống nhau, xuất hiện theo trình tự như nhau. Phần chữ viết được bỏ qua. Sau hơn một tuần tính toán, máy tính cho ra nhiều thông tin bất ngờ, chẳng hạn như những báo cáo của gián điệp người Sumer . Ngoài ra còn một số văn bản khác thường nữa. Chẳng hạn, máy tính cho biết có hai văn bản mô tả sự vận hành kinh tế của đất nước Sumer cổ đại. Chương trình máy tính đã tìm thấy những dãy số gần như trùng khớp với nhau. Cả hai văn bản đều xuất phát từ kho lưu trữ ở Girsu và đều có liên quan đến việc trả công hàng tháng cho các nhân viên hành chính.

Hai tấm bảng đất sét đều chỉ ra là có 18 nhân công, mỗi người được trả 50 cân ngũ cốc. Có 134 phụ nữ, được trả mỗi người 30 cân, và 5 phụ nữ làm việc không thường xuyên cũng được trả 30 cân ngũ cốc mỗi người. Tiếp đến là 4 người “nghỉ hưu” lĩnh mỗi người 20 cân. Cuối cùng là 19 trẻ em được trả 20 cân/em và 25 trẻ em được trả 15 cân/em. Sự khác biệt duy nhất trong hai bảng liên quan đến số trẻ em được trả công thấp nhất (10 cân ngũ cốc). Đó là hai con số 41 và 43 trẻ em. (Tại Sumer cổ đại, người ta nhận cả con cháu những người thợ thủ công vào làm việc trong xưởng sản xuất và trả công cho chúng tuỳ thuộc vào độ tuổi).

Nguồn: gdtd.com.vn, số 54, 06/05/2006