Công nghệ sinh học phân tử ứng dụng

Trong quá trình nghiên cứu công nghệ sinh học phân tử, một nhánh mới xuất hiện: đó là công nghệ tế bào gốc.

Tế bào gốc là gì? “Đó là tế bào đa tiềm năng, sau khi được xử lý, nuôi dưỡng ngoài cơ thể, được đưa trở lại vào cơ thể mới (chủ yếu là phôi), có thể biệt hoá thành nhiều tế bào sinh dục, để cho ra thế hệ tiếp theo mang tính trạng mới của tế bào gốc. (Theo Tạp chí Chăn nuôi số 4/2003 và số 4/2005)

FAO hiện nay đã đưa ra danh sách của 30 markers (cừu), 27 markers (lợn). Đó là những gien tín hiệu để các nơi lựa chọn, tìm cách ứng dụng cho hợp với hoàn cảnh kinh tế và sinh thái của mình. FAO cũng đã phát triển ngân hàng dữ liệu thu thập thông tin từ 5.300 giống thuộc 35 loài động vật vì giống là thước đo cụ thể và hữu hiệu về sự đa dạng của nguồn gien vật nuôi tổng thể.

Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ tế bào gốc trong chăn nuôi, trước tiên là để tạo nên các dòng động vật chuyển gien mang tính trạng mới về dinh dưỡng, tăng trưởng, chất lượng sản phẩm, dược liệu v.v…, tạo nên phổ biến một loại sản phẩm vật nuôi mới. Trong phạm vi này, bước đầu, chúng ta cũng đã tạo được Gà Khảm Việt Nam. Đó là một thành tựu nghiên cứu mở ra nhiều triển vọng trong việc cải tiến chất lượng sản phẩm vật nuôi theo hướng:

-         Tăng phẩm chất sản phẩm;

-         Biến chuyển chất lượng sản phẩm theo hướng dược liệu hay đặc sản;

-         Thêm đặc tính mới cho sản phẩm.

Ứng dụng tế bào gốc trong công tác di truyền giống vật nuôi còn là một vấn đề quan trọng của sinh học: đó là rút ngắn thời gian và đẩy nhanh tốc độ sinh học trong việc đổi mới tính trạng của các giống vật nuôi. Xét cho cùng công việc đó có lợi nhiều về mặt thời gian vì thông thường theo quy luật sinh sản của từng loại vật nuôi, muốn ổn định một tính trạng mới phải qua 3 thế hệ chọn lọc (có nghĩa ít nhất 5 năm cho bò, 3 năm cho lợn và 2 năm cho gà…). Như vậy tính hiệu quả kinh tế, cái lợi không phải nhỏ. Vì vậy cần quan tâm tạo thành dòng họ (vì dòng là đơn vị cuối cùng ổn định tính trạng) các quần thể vật nuôi mang tế bào gốc và vật nuôi mang sản phẩm với tính trạng mới. Các quần thể vật nuôi mang hộ thai cũng phải được chọn lọc kỹ càng, khoẻ mạnh, không bệnh tật…để bảo đảm cho sinh sản lành mạnh.

Chúng ta từ trước đến nay cũng đã có những loại vật nuôi mang các tính trạng mới hay tốt hơn nhiều so với những giống gốc như những vật nuôi sinh ra từ tính đông lạnh của những con đực kỳ lục hoặc qua cấy phôi ướp lạnh. Trong thời gian gần đây chúng ta đã chú trọng nhiều đến nguồn gien địa phương và bảo tồn gien bằng hai phương phát in-situ và ex-situ. Các cá thể mới đạt được qua các phương pháp hiện đại đó cũng cần được nhanh chóng ổn định tính trạng, và như thế lại càng làm cho phương pháp tế bào gốc nhanh chóng được phổ cập.

“Chuẩn bị hội nhập AFTA, tăng năng suất chất lượng, giảm giá thành, bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và có những mặt hàng sản phẩm chăn nuôi đặc thù để đáp ứng nhu cầu trong nước, hoà nhập và cạnh tranh, với thị trường khu vực và thế giới đó chính là mục tiêu và phương hướng phát triển chăn nuôi trong thời gian tới…” (Trần Kim Anh. Tạp chí Chăn nuôi số 4 (34) năm 2003). Tin rằng phương pháp công nghệ sinh học hiện đại Tế bào gốc sẽ góp phần mang lại lợi ích không nhỏ cho mục tiêu đó.