Công nghệ kháng thể

Trong bước đầu thực hiện, Trung tâm Công nghệ Sinh học TP Hồ Chí Minh kết hợp với Viện Sinh học Nhiệt đới tiến hành triển khai đề tài nghiên cứu gây đáp ứng miễn dịch trên gà bởi các loại virus gây bệnh ở tôm, thu kháng thể trong lòng đỏ trứng gà và ứng dụng sản xuất chế phẩm ASV phòng ngừa bệnh virus cho tôm. Bên cạnh đó, Trung tâm cũng đang nghiên cứu tạo kháng thể đa dòng trên thỏ, kháng virus gây bệnh Đốm trắng và Hoại tử ở tôm; đây là tiền đề cho việc sản xuất kit chuẩn đoán các loại bệnh virus ở tôm.

Các thông tin từ Access Excellence @ the National Health Museumsau đây cho chúng ta một cái nhìn sơ lược về công nghệ kháng thể - công nghệ được thực hiện dựa trên sự đáp ứng miễn dịch của cơ thể.

Kháng nguyên được định nghĩa cho các chất lạ đối với cơ thể, chẳng hạn như vi trùng, virus gây bệnh hay các tác nhân truyền nhiễm. Hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ nhận biết khi có kháng nguyên xâm nhập và tạo nên kháng thể - một loại protein tìm kiếm và tiêu diệt các kháng nguyên.

Cấu tạo kháng thể và sự bắt cặp đặc hiệu của kháng thể đối với kháng nguyên

Đặc tính thứ hai của kháng thể được ứng dụng trong việc phát triển vaccine - dạng đã được làm yếu đi hay làm chết của virus và vi trùng. Vaccine sẽ thúc đẩy quá trình sản xuất kháng thể chống lại các kháng nguyên có trong vaccine khi được đưa vào cơ thể.

Công nghệ kháng thể chủ yếu dựa vào đặc tính đầu tiên của kháng thể - tính đặc hiệu. Chính đặc tính này giúp cho công nghệ kháng thể có một giá trị to lớn. Kháng thể không chỉ được sử dụng để điều trị, chống lại các dịch bệnh mà nó còn được dùng trong chuẩn đoán rất nhiều  loại bệnh, phát hiện sự tồn tại của dược phẩm, các sản phẩm của virus và vi trùng, cũng như các chất bất thường trong máu.  

Với hàng loạt các ứng dụng trên, việc sản xuất kháng thể tinh sạch với số lượng lớn trở thành mục tiêu của nhiều nghiên cứu khoa học. Cách thông thường để tạo kháng thể là tiêm kháng nguyên vào các động vật thí nghiệm. Sau khi kháng thể được tạo ra, chúng sẽ được trích tách từ máu (huyết thanh có chứa kháng thể được gọi là huyết thanh miễn dịch). Tuy nhiên, phương pháp này có hai nhược điểm: huyết thanh miễn dịch sinh ra có chứa các chất không mong muốn, và có ít lượng kháng thể cần sản xuất.

Công nghệ kháng thể đơn dòng giúp chúng ta có thể sản xuất lượng lớn kháng thể tinh sạch bằng phương pháp sau. Chúng ta thu các tế bào sinh kháng thể một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có một hệ các tế bào có thể phát triển liên tục trong môi trường nuôi cấy. Nếu hai tính chất trên, một phát triển được trong môi trường nuôi cấy và một sinh được loại kháng thể cần thiết, được kết hợp với nhau trong một dòng tế bào lai, chúng ta sẽ có một nhà máy sản xuất kháng thể không ngừng nghỉ.

Trong công nghệ kháng thể đơn dòng, các tế bào khối u – có khả năng sinh trưởng không ngừng – được dung hợp với các tế bào của động vật hữu nhũ nhằm sản xuất kháng thể một cách liên tục. Sự dung hợp tế bào này được gọi là “hybridoma”. Các kháng thể được tạo bằng phương pháp vừa trình bày là đơn dòng vì chúng được sinh ra chỉ từ một loại tế bào, tế bào “hybridoma”; còn các kháng thể được tạo thành từ phương pháp thông thường nêu ở trên là đa dòng vì chúng có nguồn gốc từ nhiều loại tế bào. Sau đây là một ví dụ cụ thể về việc tạo kháng thể đơn dòng.

Tế bào “myeloma” - một dạng khối u của tuỷ xương – có thể sống lâu dài trên môi trường nuôi cấy. Khi dung hợp “myeloma” với tế bào lá lách sinh kháng thể của động vật hữu nhũ, kết quả cho ra một loại tế bào lai “hybridoma” có thể sản xuất đuợc lượng lớn kháng thể đơn dòng. Sản phẩm tế bào dung hợp này kết hợp được hai đặc tính mong muốn của hai dòng tế bào khác nhau: khả năng sinh trưởng liên tục và khả năng sinh lượng lớn kháng thể tinh sạch.

Bởi vì các tế bào lai chọn lọc ở trên chỉ sản xuất một loại kháng thể duy nhất, nên kháng thể sinh ra tinh sạch hơn các kháng thể đa dòng được sản xuất bằng phương pháp thông thường. Chúng có tiềm năng hoạt động hiệu quả hơn các loại dược phẩm thông thường trong việc kháng bệnh do các dược phẩm tấn công không chỉ các chất với cơ thể mà cả với các tế bào trong cơ thể. Ngoài ra, dược phẩm thông thường cũng có thể gây nên các phản ứng phụ như buồn nôn hay dị ứng. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng chỉ tấn công vào phân tử mục tiêu và không gây nên phản ứng phụ hay phản ứng phụ không đáng kể.

Nguồn Access Excellence @ the National Health Museum ;hcmbiotech.com.vn 10/4/2006