Có 2 đêm Giao thừa Đinh Hợi

Ông Lân là người tìm ra các cuốn lịch cổ Bách trúng kinh, Khâm định vạn niên thư, Lịch đại niên kỷ bách trúng kinh, sắp cho ra mắt cuốn sách lịch 800 trang từ năm 0010 đến 2100 dùng cho các nhà sử học và một cuốn khác dùng cho các ứng dụng Kinh Dịch. Đồng thời ông sẽ công bố phần mềm VieChica để đổi lịch trên máy tính.

- Nói về lịch, người Việt thường nhắc ngay đến Tết cổ truyền. Năm 2006 là năm nhuận, vậy cái Tết Đinh Hợi sẽ thế nào?

- Chỉ riêng thời Lê - Nguyễn, dân ta ăn Tết không cùng ngày với Trung Quốc 11 lần, Đàng ngoài và Đàng trong ăn Tết khác nhau 5 lần. Tháng 6 tới, lịch ta và lịch Trung Quốc khác nhau hoàn toàn vì chênh nhau 1 ngày.

Chúng ta sẽ ăn Tết Đinh Hợi 2007 trước Trung Quốc một ngày (17/2/2007). Bởi vậy, những nơi dùng lịch lấy số liệu của Trung Quốc sẽ bị sai. Thời gian còn dài, và các nhà xuất bản phải cẩn thận khi in lịch năm mới 2007.

Các cuốn sách in đúng lịch Việt Nam gồm: Lịch Việt Nam 1901-2010, Lịch và niên biểu lịch sử 20 thế kỷ, Lịch âm dương Việt Nam 1900-2010, Lịch Việt Nam thế kỷ 20-21 (1901-2100).

- Lịch Trung Quốc khác lịch ViệtNam, điều ấy được tìm hiểu và khẳng định từ bao giờ, thưa ông?

- Trước đây, chúng ta cứ nghĩ mình đang dùng lịch Trung Quốc, các nhà sử học rất phân vân vì một số sự kiện lịch sử có ghi ngày tháng, nhưng hóa ra lại không có ngày tháng ấy trong lịch Trung Quốc. Có những giai đoạn lịch chúng ta khác hẳn lịch Trung Quốc, chẳng hạn 220 năm triều Lý và triều Trần, giai đoạn 1644-1812 thời Lê và Nguyễn… GS Hoàng Xuân Hãn công bố, phía nước ngoài cũng thừa nhận, nhưng trong nước một số người không thừa nhận. Qua nghiên cứu, tôi biết Chúa Nguyễn từng soạn lịch riêng để dùng ở đàng trong, song hành với lịch Trịnh - Lê ở đàng ngoài và lịch Tây Sơn, chúng khác nhau và khác hẳn lịch Trung Quốc.

- Nghe nói Chiến dịch Mậu Thân 1968 cũng mất tính bất ngờ do lịch hai miền khác nhau?

- Tôi không biết tính bất ngờ giảm sút do đâu, nhưng đúng là năm 1968 chúng ta có hai lịch. MiềnNamdùng lịch Trung Quốc, sau lịch miền Bắc một ngày. Vì thế, những nơi dùng lịch miền Bắc thì nổi dậy trước, nơi dùng lịch Trung Quốc thì chờ hôm sau mới nổi dậy.

- Ông có thể nói qua về phần mềm VieChica?

- Với phần mềm này, chúng ta dễ dàng tra cứu bằng 2 thứ tiếng Anh và Việt, lên trước hay lùi lại 100 năm, 10 năm. Lịch ghi rõ âm, dương, can chi, đối sánh với lịch Trung Quốc, đối sánh từng triều đại, chẳng hạn cùng một ngày chúng ta biết đang là năm bao nhiêu triều Mạc, triều Lê, Nguyễn, tiết khí thế nào…

Nguồn: Tiền phong; vnexpress.net23/5/2006