Chống mối cho công trình xây dựng mới
Có nhiều người nghĩ rằng, con mối với thân hình bé tí tẹo, lại nhũn mềm như bột thì làm sao có thể xâm nhập gây hại được đối với các công trình xây dựng bằng xi măng - cốt thép; các loại gỗ tốt! nhưng thật ra chính với thân hình nhỏ bé mối rất dễ xâm nhập vào các hang cùng ngõ hẻm của công trình xây dựng, và với bản năng sinh tồn, chúng thường tiết ra một loại axit và kết hợp với bộ hàm “chuyên dụng” để có thể làm mủn mục các loại giấy, gỗ, thậm chí làm han rỉ sắt thép trước khi biến đối tượng thành món ăn khoái khẩu. Tất nhiên, mối gây hại công trình không phải theo kiểu gió bão làm gãy đổ tức thì mà theo kiểu mưa dầm thấm lâu, dẫn đến xuống cấp công trình, làm hư hại các vật dụng, hàng hóa, chứa trong công trình, thậm chí có thể tiêu hủy các loại hồ sơ, giấy tờ kể cả giấy tờ nhà đất, chứng từ cầm cố dù để trong két sắt chỉ trong vài ba ngày.
Qua khảo sát thực tế trên địa bàn tỉnh, chúng tôi nhận thấy rất nhiều công trình mới xây dựng vừa đưa vào sử dụng đã trở thành mục tiêu tấn công của mối, như các công trình:
Khu nhà làm việc của công ty Daiichi (của Nhật Bản tại khu Công nghiệp Nam Sách) sau 1 năm xây dựng mối đã xâm nhập làm mủn nát toàn bộ thảm trải phòng, gây sụt lún tường nghiêm trọng làm hư hại nhiều tài liệu; kho vật tư thiết bị ô tô (thuộc Công ty cổ phần kho vận Hải Dương tại km 48, quốc lộ 5 phường Việt Hòa, TP Hải Dương), có diện tích 5000 m2, nền bê tông chịu lực cao, mối xâm nhập phát triển trên toàn bộ mặt nền gây nguy hại cho các vật tư thiết bị công nghệ cao; các kho vật tư số 1, 2, 3 của Công ty cổ phần bia Hà Nội - Hải Dương, mối xông làm hư hại nhiều nhãn, mác, vật tư bao bì; Xí nghiệp may Hàn Quốc tại thị trấn Gia Lộc mối xâm nhập trên toàn bộ kho, xưởng với diện tích hàng ngàn m2; Công trình nhà ba tầng Trung tâm viễn thông Gia Lộc, đưa vào sử dụng 3 năm mối làm hư toàn bộ các khung bao của tầng 1…
Đối với các công trình xây dựng dân dụng, có hàng trăm công trình xây dựng mới, hiện đại ở TP Hải Dương và nhiều huyện lỵ trong tỉnh bị mối phá hoại, như:
Trụ sở Công ty Minh Tuấn tại 16 Vương Chiêu, phường Quang Trung, mối xông toàn bộ các khung bao cửa tầng II; trụ sở của Công ty CP Đại Mỹ (số 289, đường Trần Hưng Đạo, TP Hải Dương, mối làm hư nặng toàn bộ vật tư gỗ tầng I; công trình trụ sở Công ty Bảo Việt nhân thọ (tại số 203 Nguyễn Lương Bằng, TP Hải Dương), mối phá hoại toàn bộ gỗ ốp tường, ốp cột trụ tầng I và tầng II của công trình.
Tại Khu đô thị Đông - Nam Cường, khu đô thị mới đẹp nhất TP Hải Dương trên tất cả các trục phố đều có những công trình cao tầng bị mối xâm nhập phá hoại với những mức độ khác nhau, trong đó nhiều công trình bị mối phá hoại nặng như các nhà số 23, 27 Phạm Ngọc Khánh; số 13 Đào Duy Từ; 13 Đào Duy Anh; số 69 Cao Bá Quát; 117 Mạc Năng Thi; biệt thự số 126 Lương Thế Vinh; một số biệt thự tại lô 59.5 khu Cầu Cong…
Đặc điểm các công trình bị mối phá hoại nói trên đều là những công trình mới: nền đất mới, thiết kế hiện đại, đồng bộ; vật liệu chất lượng cao và mới xây đưa vào sử dụng vài ba năm đã bị mối tấn công, thậm chí có công trình còn đang xây thô đã bị mối tấn công như đền thờ cố nhà thơ Văn Anh (nguyên chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật Hải Dương) tại ngõ 88, Quyết Thắng, phường Bình Hàn có mức đầu tư gần chục tỷ đồng; Căn hộ 4 tầng nhà ông Nguyễn Quang Dũng, số 11D Hồng Châu (khu đô thị phía Đông - Nam Cường)….
Đối với các công trình công nghiệp, thường có nhiều loại mối cùng xâm nhập và tập trung khá hoại trước hết ở các kho hoặc khu vực có chứa vật tư hàng hóa, chân tường hoặc chân cột công trình. Với các công trình dân dụng, thường chỉ có 2 loại mối chủ yếu, đó là mối gỗ khô và mối gỗ ẩm, tập trung phá hoại chủ yếu tại tầng I, trước hết là khung bao cửa, sau đó đến gỗ ốp tường và tủ bếp. Đối với sàn gỗ, sự xâm nhập của chúng diễn ra kín đáo và phát triển chậm do sàn gỗ luôn bị rung động bởi chủ hộ bước qua lại. Sở dĩ mối hay tập trung phá hoại các khung bao cửa do chân các khung gỗ thường được chôn sâu xuống đất, đây là cầu nối để chúng phát triển hướng lên, thứ hai do khung bao thường có khối lượng gỗ lớn (bản rộng, dày) luôn là nguồn thức ăn dự trữ lâu dài, hấp dẫn chúng. Trong các loại gỗ gây hấp dẫn với mối, đầu bảng phải kể đến các loại thuộc nhóm gỗ thông (gồm Thông, Pơmu…) sau đến gỗ Chò chỉ do các loại này còn tươi mới, có mùi thơm tự nhiên, mềm, ngoài ra sản phẩm gỗ công nghiệp (khung gỗ, bàn ghế, tấm gỗ dán…) sản xuất trong nước cũng rất hấp dẫn với mối do trong sản phẩm không chỉ có thần phần xenlulo mà còn có cả keo, hồ dính là những chất vị mối ưa thích.
Việc mối xâm nhập các vông trình mới xây dựng thật tai hại. Trước hết làm hư mục các kết cấu hoặc đồ dùng gỗ; gây ẩm mốc tường, sụt nền dẫn đến xuống cấp công trình, nhiều trường hợp mối đắp đất gây ẩm dẫn đến chập mạch điện, làm han gỉ và ảnh hưởng chất lượng các thiết bị công nghệ cao… ngoài gây tổn thất về tiền của và thời gian do phải sửa chữa khắc phục còn gây ức chế về tâm lý, lo lắng không yên cho các chủ công trình.
Vậy một vấn đề được đặt ra là: Vì sao những công trình mới xây, có vật liệu tốt, thiết kế hiện đại lại dễ dàng bị mối xâm nhập phá hoại và cách nào khắc phục?
Sở dĩ các công trình mới xây dựng đã bị mối xâm nhập phá hoại, theo chúng tôi do các nguyên nhân sau đây:
- Do các công trình mới xây thường có mặt nền đất cao, (cát hoặc đất) không ngập nước mối dễ làm tổ, phát triển.
- Các công trình mới tập trung nhiều thức ăn mới: nền đất mới có chứa nhiều tạp chất; vữa tường; kết cấu gỗ còn mới, thơm; rác xây dựng là các mẩu tre, gỗ còn lẫn trong nền, trong tường; các loại thực phẩm, gia vị chứa trong căn hộ đều là những thức mối ưa thích.
- Các công trình mới thường được xây khép kín, nhiệt độ trong phòng luôn ổn định bởi các thiết bị phát dẫn nhiệt (điều hòa, tủ lạnh, ti vi…), mùa đông ấm, còn mùa hè mát là điều kiện nhiệt độ lý tưởng để mối trú ngụ và phát triển.
- Tại các công trình mới, nhất là các công trình hiện đại thường có các đường ống kỹ thuật (đường điện, nước…) chìm trong tường hoặc dấu dưới nền, là điều kiện để mối phát triển khắp công trình. Ngoài ra, chính hệ thống cấp nước, thoát nước chôn sâu, trong khi rò rỉ là nguồn cấp nước vĩnh vửu cho mối.
- Các công trình mới thường áp dụng xử lý móng theo công nghệ mới bằng bóng cọc bê tông hoặc khoan nhồi, không đào khoét sâu đất nền, dẫn đến các tổ mối có sẵn trong nền công trình được giữ nguyên, đến khi ổn định mối phát triển phá hoại.
Ngoài các nguyên nhân chung nói trên, tại khu đô thị phía Đông - Nam Cường còn có nguyên nhân đặc thù, do đất khu đô thị này liền kề sông Thái Bình - là nơi tập trung các ổ mối lớn, vào mùa xuân mùa sinh sôi của vạn vật mối bay ra giao hoan, theo hướng gió Đông - Nam (cũng là hướng gió chủ đạo trong năm) phát tán vào khu vực này cư trú, phát triển.
Nhằm ngăn ngừa sự xâm nhập làm tổ của mối vào các công trình mới xây dựng, giảm thiểu thiệt hại do mối gây ra, chúng tôi khuyến cáo các chủ công trình:
- Chủ động phát hiện, xử lý hết các tổ mối hiện có trong nền công trình và khu đất liền kề (nếu điều kiện thuận lợi) trước khi xây mới.
- Với các kết cấu gỗ, cần phải xử lý ngâm tẩm, hoặc quét nhiều lớp thuốc xử lý chống mối trước khi lắp đặt cho công trình. Trong các loại vật tư gỗ, đặc biệt chú trọng xử lý với các loại nhóm gỗ nhóm 4 khác, các loại gỗ công nghiệp rẻ tiền.
- Làm tốt công tác vệ sinh công trình xây thô, trước khi hoàn thiện nhằm loại bỏ các mảnh giấy, gỗ vụn do trong quá trình thi công để bám dính tường, rơi vãi trên mặt nền để giảm thiểu nguồn thức ăn của mối.
- Khi đưa công trình vào sử dụng, thường xuyên kiểm tra phát hiện sớm sự xuất hiện làm tổ của mối; ngăn chặn hiện tượng mối cánh bay vào trong nhà mùa làm tổ.
- Tốt nhất xử lý nền công trình ngay từ khi khai móng nhằm triệt tiêu các điều kiện mối xâm nhập làm tổ trên cơ sở đảm bảo vệ sinh môi trường, không đuợc làm ô nhiễm nguồn nướcvà đảm bảo an toàn cho công trình xây dựng.
