Chiến lược năng lượng mới của một số nước trên thế giới

1. Năng lượng xanh ở Đức

Đức là nước xây dựng chiến lược nền kinh tế “năng lượng xanh” đầu tiên trên thế giới. Theo đó, nước này đang có nhiều nỗ lực để trở thành cường quốc công nghiệp đầu tiên trên thế giới sử dụng 100% “năng lượng xanh” tái tạo và hướng tới “mục tiêu xanh” vào năm 2050.

Bộ Môi trường Đức đã công bố Bản lộ trình mới phác thảo tiến trình thực hiện các kế hoạch hướng tới một nền kinh tế sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo. Năm 2008, năng lượng tái tạo chiếm 7% tổng lượng tiêu thụ năng lượng gốc của Đức. Nhưng con số dự đoán sẽ tăng lên 33% vào năm 2020 khi nước này nhanh chóng vượt lên các quốc gia châu Âu khác trong phát triển năng lượng tái tạo.

Bản lộ trình của Đức đã nêu nhiều biện pháp, kế hoạch nâng cao hiệu suất năng lượng, trong đó có việc xây dựng mạng lưới “điện thông minh”, giảm tiêu thụ điện năng khoảng 28% trong vòng 20 năm tới, từ 384,5 tỉ kWh năm 2007 xuống 333,3 tỉ kWh vào năm 2020 và 277,7 tỉ kWh vào năm 2030. Thực hiện kế hoạch giảm tiêu thụ năng lượng, nước Đức sẽ tiết kiệm được hàng tỉ USD chi trả cho nhập khẩu năng lượng.

Cũng theo tiến độ này, tới năm 2020, ở Đức sẽ có 30% lượng điện tiêu thụ có nguồn gốc từ năng lượng tái tạo. Trong đó, năng lượng gió sẽ đóng góp nhiều nhất, tới 15%; năng lượng sinh học 8%; thủy năng 4%.

Ước tính đến năm 2030, nước Đức sẽ có tới 50% năng lượng điện tiêu thụ lấy từ nguồn năng lượng tái tạo. Dự báo khoảng 20 năm nữa, một “mạng lưới thông minh” kết nối với toàn bộ mạng lưới điện châu Âu sẽ được thiết lập. Bản lộ trình của Đức đã lên kế hoạch cho biết, đến năm 2020 xe hơi điện sẽ sử dụng pin sạc bằng năng lượng tái tạo, làm giảm nhu cầu về xăng dầu và làm giảm lượng phát thải các loại khí nhà kính.

Đức có nhiều tài nguyên năng lượng tái tạo để thực hiện lộ trình “năng lượng xanh”. Riêng tài nguyên gió ở Đức đã và đang được khai thác tốt nhất. Dọc theo bờ biển phía bắc nước Đức là các bãi tuabin xa bờ khổng lồ có khả năng sản xuất  hơn 10.000 MW điện. Bên cạnh đó, năng lượng tái tạo là năng lượng sinh học cũng sẽ đóng góp vai trò quan trọng trong ngành năng lượng quốc gia, nhưng nguồn năng lượng sinh học phụ thuộc vào sự phát triển những loại cây trồng không cạnh tranh với các loại cây lương thực khác.

Bên cạnh năng lượng sinh học là sự phát triển với tốc độ nhanh của năng lượng sinh học. Năng lượng sinh học khối ở Đức hiện đang phát triển với tốc độ nhanh nhất trong tất cả các nguồn năng lượng tái tạo ở nước này và lần đầu tiên nó vượt qua thủy năng trong việc cung cấp nguồn điện năng. Năm 2008, năng lượng sinh khối cung cấp khoảng 3,7% lượng điện tiêu thụ ở Đức, tăng so với 3,1% năm 2007, trong khi đóng góp của năng lượng gió năm 2008 chỉ đạt 6,5%, tăng khoảng 0,1% so với 6,4% của năm 2007. Đóng góp của năng lượng sinh khối ở Đức được dự báo sẽ tăng nhanh nhờ những cải tiến và công nghệ mới. Với rất nhiều các dự án nghiên cứu đang được khởi động, nước Đức được kỳ vọng sẽ có nhiều bước đột phá hơn nữa nhằm trở thành nền kinh tế năng lượng xanh đầu tiên của thế giới.

2. Năng lượng mặt trời ở Nam Phi

Nam Phi đang hướng tới việc chuyển dần từ phát điện bằng than sang phát điện bằng sử dụng năng lượng mặt trời. Theo kế hoạch, đến giữa thế kỷ XXI, Nam Phi sẽ có hơn 50% sản lượng điện được sản xuất từ năng lượng mặt trời. Đây là một chiến lược kinh tế - năng lượng thách thức. Nhưng là chiến lược phù hợp với xu thế tất yếu khách quan, khi nhân loại đứng trước nguy cơ cạn kiệt năng lượng từ dầu mỏ và vật liệu hóa thạch đang cận kề.

Ngày 26-3-2009, Cơ quan Quản lý năng lượng quốc gia Nam Phi đã thông qua Chính sách Hỗ trợ năng lượng tái tạo (REFIT). Đây là điểm đột phá mới sau nhiều năm nước này nỗ lực phát triển nguồn "năng lượng xanh". Nam Phi là một trong các quốc gia có nguồn lực năng lượng mặt trời lớn nhất trên thế giới.

Theo đó, Bộ Năng lượng và khoáng sản Nam Phi cũng đã xây dựng Kế hoạch Phát triển điện sử dụng năng lượng mặt trời từ năm 2010 đến năm 2050. Với việc thực hiện mục tiêu này, lượng khí thải của Nam Phi sẽ đạt mức cực đại trong giai đoạn 2020-2025, ổn định trong vòng 10 năm và sau đó giảm dần. Nam Phi sẽ đạt mục tiêu tỉ lệ phát điện tử năng lượng mặt trời tới 55% nhu cầu điện năng vào năm 2050. Cũng theo kế hoạch của Nam Phi, trong tổng điện năng từ các nguồn năng lượng tái tạo, điện năng được sản xuất từ năng lượng mặt trời sẽ tăng rất nhanh từ mức gần 0% năm 2010 lên 60% vào năm 2015, 70% vào năm 2020, và 90% vào năm 2050.

Chính phủ Nam Phi đang xem xét đánh giá để lựa chọn một số công nghệ cho các dự án năng lượng mặt trời (CSP) đang được phát triển trên thế giới như: chảo parabon; đĩa tập trung (động cơ Sterling ); hệ thống thu trung tâm - kính định nhật tự do; hệ thống gương phản xạ tuyến tính (LER).

Nam Phi hiện đang có lợi thế với các yếu tố cơ bản là: nằm trong khu vực cường độ bức xạ mặt trời cao; có ngành công nghiệp tương đối phát triển, có khả năng cung ứng thiết bị cho các dự án năng lượng mặt trời; và có chủ trương chiến lược đúng.

3. Kinh tế xanh ở Mỹ

Sau khi lên nắm quyền, Tổng thống Obama đã thực hiện các chính sách mới nhằm chấn hưng nền kinh tế nước Mỹ, trong đó có chiến lược phát triển năng lượng, phát triển kinh tế xanh, thực hiện chính sách tiết kiệm năng lượng, giảm bớt ô nhiễm môi trường và thực hiện chính sách tái tạo năng lượng. Tổng thống Obama quyết tâm đầu tư 150 tỉ USD để thực hiện chính sách “kinh tế xanh” trong 10 năm, nhằm mục tiêu chấn hưng nền kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát triển và tạo thêm 5 triệu việc làm mới. Hiện chưa thể biết được Tổng thống Obama thành công hay thất bại, nhưng chính sách này được giới nghiên cứu đánh giá là có sức mạnh để duy trì nền kinh tế Mỹ ở vị trí hàng đầu thế giới.

4. Đặc khu kinh tế xanh ở Trung Quốc

Quốc gia đông dân nhất thế giới đã xây dựng nhiều đặc khu kinh tế theo định hướng thị trường. Tuy nhiên, do hầu hết các đặc khu kinh tế này đều gây ô nhiễm môi trường, nên hiện nay các nhà lãnh đạo TQ đang nỗ lực hướng đất nước vào quĩ đạo phát triển bền vững, thông qua các đặc khu “kinh tế xanh”.

Chi tiết của sáng kiến trên chưa được công bố đầy đủ, nhưng cơ quan hoạch định chính sách kinh tế hàng đầu của TQ đã kêu gọi đưa ra những bước đột phá mạnh mẽ và sáng tạo trong chiến dịch bảo tồn nguồn năng lượng và bảo vệ môi trường sinh thái.

Hai nhóm thành phố thí điểm lần này là nhóm Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc và nhóm Chu Châu thuộc tỉnh Hồ Nam . Nhóm Vũ Hán gồm 9 thành phố, với Vũ Hán – thủ phủ tỉnh Hà Bắc – là trung tâm. Nhóm Chu Châu gồm 3 thành phố thuộc tỉnh Hồ Nam : Trương Sa, Chu Châu và Tương Đàm.

Theo các quan chức TQ, những thành phố này được chọn vì phần lớn đều có nền công nghiệp lạc hậu, đã khai thác đến cạn kiệt các tài nguyên thiên nhiên và gây ô nhiễm môi trường. Các thành phố này bị tụt hậu cũng vì kiểu phát triển bất chấp hậu quả.

Sự lựa chọn trên phù hợp với chủ trương của Chính phủ TQ, đó là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế các thành phố miền Trung. Lý do là khu vực này vẫn phát triển chậm hơn nhiều so với các tỉnh phía Nam và vùng duyên hải, nơi tăng trưởng kinh tế đang bùng nổ.

5. Tăng trưởng xanh của Hàn Quốc

Hàn Quốc được coi là nước khởi động “cuộc cách mạng xanh” hơi muộn, nhưng chiến lược “tăng trưởng xanh” của nước này được cho là rất ấn tượng, với 38 tỉ USD dành cho chiến dịch giảm thiểu CO2 và xanh hóa 9 ngành công nghiệp chủ lực. Hơn nữa còn tạo gần 1 triệu việc làm mới từ nay đến năm 2012, kích thích khôi phục kinh tế mà không làm tổn hại môi trường. Theo họ, hiệu quả sử dụng năng lượng và tính thân thiện với môi trường đang trở thành yếu tố then chốt để tăng cường ưu thế cạnh tranh.

Chương trình procalsol của Mexico

Chương trình Procalsol (sưởi bằng năng lượng mặt trời) của Mexico ra đã phát triển mạnh. Năm 2007, Mexico đã xuất khẩu lượng sản phẩm pin mặt trời trị giá 2,3 tỉ USD. Chương trình này được triển khai khắp Mexico, dự kiến đến cuối năm 2011 sẽ mang lại 100.000 việc làm mới cho quốc gia này. Với những động thái trên, Mexico hoàn toàn có thể tham gia tốp đi đầu trong nền kinh tế xanh của thế giới.

Như vậy, chiến lược năng lượng mới nhằm tạo lập một nền “kinh tế xanh” hiện không chỉ là giải pháp phát triển bền vững, mà còn là một trong những cứu cánh để tránh thảm họa khôn lường do biến đổi khí hậu gây ra. Theo ông Achim Steiner, Phó tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, Giám đốc UNEP: “Chúng ta cần một cuộc cách mạng xanh trong một nền kinh tế xanh. Chúng ta cần thay đổi không những về cách thức sản xuất lương thực mà còn về cách phân phối, tiêu thụ và tiêu dùng. Chúng ta cần một cuộc cách mạng giúp tăng sản lượng thuận với tự nhiên hơn là trái với tự nhiên”.

Việt Nam là một quốc gia vùng ven biển, thuộc vùng xích đạo, có tiềm năng về sức gió và bức xạ mặt trời vào loại cao trên thế giới, với số giờ nắng trung bình 1.600 - 2.700 giờ/năm, cường độ bức xạ bình quân vào khoảng 1.350 - 2.150kWh/m ²/năm. Vì thế, Chiến lược năng lượng mới "năng lượng tái tạo", "kinh tế xanh"… của các nước trên thế giới cũng đang được các nhà nghiên cứu và hoạch định chiến lược quốc gia đặc biệt quan tâm