Chanh thức ăn và vị thuốc

Cây chanh có tên khoa học là Citrus Limonia Osbeck, thuộc họ cam quýt Rutaceae. Chanh cao từ 1 - 3m. Thân có gai, lá hình trứng, dài từ 5,5 - 11cm, rộng 3,5 - 6cm, mép lá có hình răng cưa. Hoa trắng, mọc đơn hay từng chùm. Vỏ quả có màu xanh và chuyển dần sang vàng khi quả chín.

Trong 100g quả chanh có 90% nước, protein 0,8g, chất béo 0,5g, carbohydrate 8,2g, chất xơ 0,6g, calcium 33mg, phosphor 15mg, sắt 0,5mg, sodium 3mg, potassium 137mg, thiamin (B1) 0,5mg, riboflavin (B2) 0,02mg, niacin 0,1mg và vitamin C 52mg. Ngoài ra, lớp vỏ ngoài của quả chanh và lá chanh có chứa nhiều tinh dầu có mùi thơm dễ chịu. Tinh dầu chanh là một hợp chất có chứa limonene, a pinen, b phelandren, camphen và atecpinen.

Theo Tiến sĩ Elzbieta Kurowska thuộc Công ty Dược KGK Synergize (Mỹ) trong lá hoặc vỏ chanh có chứa lượng polymethoxylated flavones (PMF) nhiều gấp 20 lần so với các loại rau quả thông thường. PMF là chất chống oxy hóa thuộc nhóm Flavonoids. Ông Kurowska đã nuôi chuột bằng chế độ ăn giàu cholesterol và PMF từ lá hoặc vỏ chanh. Kết quả cho thấy chỉ 1% PMF trong khẩu phần ăn hàng ngày cũng làm giảm đến 40% lượng cholesterol LDL ở chuột. Lá chanh hoặc phần vỏ ngoài của quả chanh không những có thể kích thích tiêu hóa, trung hòa bớt vị béo của thức ăn để giúp ngon miệng, mà còn có tác dụng tăng cường chuyển hóa để làm giảm lượng cholesterol xấu trong cơ thể.

Lá chanh tươi có chứa nhiều tinh dầu có tính sát khuẩn và tiêu đờm nên cũng thường được sử dụng trong nồi xông giải cảm, giải độc. Kết quả nghiên cứu của những nhà khoa học Nhật Bản cho biết chanh có thể làm gia tăng 19% lượng máu lưu thông trong hệ thống các tĩnh mạch, mao mạch và làm giảm nguy cơ đông máu.

Theo Đông y, lá, rễ và vỏ quả chanh có vị the, đắng, mùi thơm, tính bình có tác dụng tán phong, giải nhiệt, hoạt huyết, thông kinh lạc, tiêu đờm, tiêu thực, giảm ho. Phần lá, rễ và vỏ quả thường dùng chữa ho, ăn kém, sốt và nhức đầu. Dịch quả chanh có vị chua, tính mát có tác dụng chỉ khát, thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc.

Chanh không những được dùng làm thuốc(Chữa cảm cúm, ho,viêm họng,đau đầu, hạ cholesterol, côn trùng đốt…)mà cònđượcdùng làm mỹ phẩm.Cành non và lá có tinh dầu thơm mát dùng sản xuất nước hoa, kem bôi da(Goi đầu bằng chanh thơm mượt tóc, sạch gàu,trừrôm sẩy,trị da nhờn, mụn trứng cá…).

Ngoài ra, chanh còn có chức năng làm thanh khiết môi trường.Dùng quả chanh(nhất là loại có mùi thơm)để trong phòng vài quả sẽ có tác dụng điều tiết không khí. Để vỏ chanh trong tủ lạnh cũng khử được mùi hôi (có thểchovỏ chanhvào túi ni lông). Nếu trong phòng làm việc có một chút dầu hương chanh có thể nâng cao hiệu quả làm việc của mọi người. Vỏ quả chanh phơi khô có thể dùng làm thuốc xua đuổi côn trùng.

*Chanh là loạithức ăn, nướcuốngrất phổ thông, quả và lá chanh là gia vị hết sức thân quen của nhiều dân tộc.

-Nước chanh đườnglà thứcuống giải nhiệtrất hiệu quả nhất là trong những ngày hè nóng bức.

-Xắt vàilátchanhcho vào nước trà (có cả vỏ)làmthanh nhiệt và tiêuđàm.

- Chanh muối dầm nước uốngvới nước đá cũng là một đặc sản được nhiều người ưa chuộng.

- Kẹo chanh, rượu chanh, mứt chanh…tiện dùng, làm đa dạng hóa thực phẩm(nhưng không tốt bằng chanh tươi).

- Vắtchanhvào nước rau muống luộclàm cho nước súp vừa ngon vừa ngọt.

- Thêm ít chanh vàocác thức ăn như phở, bún,mì, hủ tíu… tạo thêm hương vị độc đáo.

- Nặn chanh vàomắm tôm, nước mắm,nước tương,muối… làm món gia vị thêm phầnhấp dẫn(Loại mắm tômnàokhi hòachanhvàosủi bọt là mắm tôm loại ngon nhiều đạm).

- Vắtchanhlên trứng luộc thái miếng, các món cálàm cho món ănngon bổhơn.

- Luộc ốcvớilá chanh đểmón ănthơm và bớt lạnh.

- Dùng lá chanh ăn kèm với các loại thịt động vật có nhiều chất béo (Đặc biệt và quen thuộc nhất là lá chanh ăn kèm với thịt gà, “con gà cục tác lá chanh”) là một món ăn rất độc đáo của xứ ta.

- Khicai rượu, thuốc lá, ta có thể ăn chanhlúclên cơn thèm.

Cây chanh là loài cây thân quen với dân tộc ta, nhưng xin mọi người chớ có xem thường./.