Chăn nuôi an toàn sinh học - Hướng phát triển bền vững
Là tỉnh miền núi biên giới, đồng bào các dân tộc ở Lạng Sơn pháttriểnchănnuôitheo quy mô nhỏ lẻ, m ang nặng tính chất tự cấp tự túc phục vụ trong gia đình. Nguồn thức ăn trong chănnuôichủ yếu vẫn là nguồn nông sản tự túc và các loại phụ phẩm có sẵn trong gia đình. Đến nay, một bộ phận nông dân đã chuyển dần chănnuôis ang hướnghàng hoá. Tuy nhiên, tình hình chănnuôiphần lớn vẫn được thực hiện theo phương thức truyền thống chănthả là chính. Hiện toàntỉnh Lạng Sơn có tổng đàn gia cầm xấp xỉ 3 triệu con, đàn trâu bò có 216.270 con và 343.299 con gia súc các loại.
Với gần 253 km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Trung Quốc, trong đó có 1 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu quốc gia và 7 cặp chợ đường biên, đồng thời lại có tuyến giao thông thuận tiện nên Lạng Sơn luôn có các hoạt động thông thương diễn ra sôi động… Ngoài tập quán chănnuôilạc hậu, Lạng Sơn còn là địa bàn trung chuyển các loại hàng hoá, trong đó có động vật và sản phẩm động vật được vận chuyển với số lượng lớn qua lại trên địa bàn -Đặc biệt nguy hiểm là vài năm gần đây, các loại gia súc, gia cầm nhập lậu từ biên giới đưa vào sâu trong nội địa tiêu thụ diễn ra hàng ngày trên nhiều tuyến đường trong tỉnh. Mặc dù các cơ qu anchức năng đã ngăn chặn quyết liệt, nhưng do lợi nhuận nên lượng gia cầm nhập lậu vẫn lọt khá lớn vào nội địa -Đây là mối nguy hiểm tiềm ẩn đe doạ đến nền chănnuôitrong tỉnh và cả nước nói chung. Nguy hiểm cả về mức độ lây l an, mức độ thiệt hại, bởi rất khó quản lý, kiểm soát khống chế nếu như có dịch bệnh xảy ra…
Chănnuôiantoànsinhhọc( ATSH) chính là phương thức chănnuôiáp dụng tổng hợp và đồng bộ các biện pháp kỹ thuật nhằm quản lý, ngăn ngừa sự tiếp xúc giữa vật nuôivới mầm bệnh, tạo ra sản phẩm antoànđối với sức khoẻ cộng đồng và đảm bảo lợi ích kinh tế cho người chănnuôi. Theo chương trình Khuyến nông Quốc gia, từ năm 2003 đến nay Trung tâm khuyến nông tỉnh đã liên tục xây dựng mô hình trình diễn " chănnuôigà antoànsinhhọc", mô hình này lần lượt được thực hiện tại các địa phương trong tỉnh. Những nguyên tắc cơ bản của chănnuôiATSH đều có thể áp dụng trong chănnuôiqui mô lớn và cả chănnuôiqui mô nhỏ. Thực hiện phương thức chănnuôiATSH là quản lý đồng bộ tất cả các khâu, từ thiết kế chuồng trại, lựa chọn con giống, thức ăn, phòng bệnh… theo các nguyên tác cụ thể:
Thứ nhất,để hạn chế mầm bệnh thì chuồng trại cần được bố trí xa khu vực nhà ở, tốt nhất là xa khu vực dân cư. Chuồng trại cần được thiết kế thoáng mát về mùa hè, đảm bảo kín ấm vào mùa đông. Có hàng rào ngăn cách nhằm quản lý sự ra vào, tránh sự tiếp xúc với đàn khác hoặc với vật nuôikhác và động vật ho ang.
Thứ hai,con giống được mua về nuôicần đảm bảo có nguồn gốc rõ ràng. Người chănnuôinếu tự túc được con giống cũng là biện pháp rất tốt để quản lý dịch bệnh.
Thứ ba,thức ăn sử dụng trong chănnuôicũng phải có xuất sứ, nguồn gốc rõ ràng. Thức ăn cần đảm bảo chất lượng, đầy đủ các thành phần dinh dưỡng đáp ứng cho các giai đoạn pháttriển( tuổi) của vật nuôi. Trong tình hình giá thức ăn chănnuôiđ ang tăng cao như hiện nay, bà con nông dân và người chănnuôicó thể thực hiện biện pháp tự phối trộn thức ăn chănnuôitừ nguồn nguyên liệu ( ngô, cám, đậu đỗ…) có sẵn trong gia đình. Công thức phối trộn có thể tham khảo từ các tài liệu kỹ thuật hoặc cán bộ kỹ thuật chuyên ngành chănnuôi.
Thứ tư,tiêm phòng định kỳ ( theo lịch) và vệ sinhkhu vực chănnuôithường xuyên là biện pháp qu antrọng qu antrọng để ngăn chặn, giảm thiểu nguy cơ xâm nhập của các mầm bệnh vào đàn vật nuôi. Thực hiện công tác theo dõi thường xuyên, khi vật nuôitrong đàn có biểu hiện khác lạ, lập tức đưa ra nuôicách ly để theo dõi và có biện pháp xử lý thích hợp.
Thứ năm,thực hiện nguyên tắc "cùng nhập, cùng xuất". Tránh tình trạng nuôigối lứa. Quản lý không để đàn này tiếp xúc với đàn kia. Sau khi xuất chuồng kết thúc một lứa nuôi, cần thực hiện vệ sinhdụng cụ chănnuôi( máng ăn, máng uống…); chuồng trại và khu vực cần được rắc vôi bột hoặc thuốc khử trùng và để 10 -12 ngày sau mới tiến hành nuôilứa khác.
Sau 5 năm liên tục triểnkhai mô hình chănnuôigà ATSH, bà con nông dân và người chănnuôikhu vực qu anh mô hình đã có sự thay đổi nhận thức trong chănnuôi. Tuy nhiên, để phong trào pháttriểntrở nên rộng khắp, cần duy trì và mở rộng hoạt động này. Cần có sự phối hợp giữa các cấp ngành chức năng, các tổ chức, đoàn thể xã hội trong việc tuyên truyền, vận động nông dân và người chănnuôithay đổi tập quán chănnuôi, nhằm đáp ứng được các điều kiện về tiêu chuẩn, chất lượng và giá thành trong thời kỳ hàng hoá giao lưu hội nhập hiện nay. ChănnuôiATSH cũng là tiền đề tạo cho ngành nông nghiệp nói chung và riêng đối với ngành chănnuôicó sự bảo vệ và pháttriểnbềnvững.
