Liên hiệp các hội và khoa học kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 05/07/2022 10:25 (GMT+7)

Chân dung GS Trịnh Xuân Thuận - người giành giải thưởng lớn của Viện Hàn lâm Pháp

GS Trịnh Xuân Thuận, nhà vật lý thiên văn người Mỹ gốc Việt vừa nhận được Giải thưởng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ năm 2022.

May mắn được học những người thầy lớn
GS Trịnh Xuân Thuận sinh ngày 20/8/1948 ra tại Hà Nội. Năm ông lên 6 tuổi, gia đình ông chuyển vào Sài Gòn sinh sống.
GS Trịnh Xuân Thuận có năng khiếu về văn chương, nhưng từ nhỏ ông đã có mơ ước đi theo con đường nghiên cứu khoa học cơ bản. Ông cảm thấy hấp dẫn bởi các môn học này, đặc biệt là môn Vật lý. Ông đọc rất nhiều sách của Albert Einstein (nhà vật lý lý thuyết người Đức), trong đó cuốn “Thế giới như tôi thấy” trở thành cuốn sách gối đầu giường của ông.
Ông theo học tại Trường Yersin tại Đà Lạt (nay là Trường cao đẳng Sư phạm Đà Lạt) và sau đó là Trường Jean-Jacques Rousseau (nay là Trường THPT Lê Quý Đôn) tại Sài Gòn. Năm 1966, sau khi đỗ tú tài, ông rời Sài Gòn đi du học Thụy Sĩ.
Chan dung GS Trinh Xuan Thuan - nguoi gianh giai thuong lon cua Vien Han lam Phap
 GS Trịnh Xuân Thuận có năng khiếu về văn chương, nhưng từ nhỏ ông đã có mơ ước đi theo con đường nghiên cứu khoa học cơ bản.
Sau 1 năm học ở Thụy Sĩ, ông đăng ký học tại 3 trường đại học danh tiếng của Mỹ về vật lý, thiên văn. Sau đó, ông đã chọn Caltech – nơi đồng thời Einstein, thần tượng thuở thiếu thời của ông đã từng sống và làm việc.
Ông chia sẻ, một trong những điều rất quan trọng trong cuộc đời làm khoa học của ông đó là đã được học từ các giáo sư giỏi. Họ đã dạy cho ông cách nghiên cứu, cách nghĩ, cách tư duy...
“Tôi may mắn được học những người thầy giỏi ở Caltech. Hai giáo sư tại trường nay là William Alfred Fower (đạt giải Nobel vật lý năm 1983) và Gordon Garmire hướng dẫn tôi rất nhiều”, GS Trịnh Xuân Thuận nói.
Tuy nhiên, để đến được với điều đó, cần rất nhiều quyết tâm và đam mê. Khi rời xa đất nước, gia đình, trước thế giới rộng lớn bao la, trong túi lại không có tiền, không biết tiếng Anh, cũng có nhiều lúc ông tháy nản chí. Nhưng rồi, ông đã vượt qua tất cả, nhờ nỗ lực, quyết tâm.
Cho đến bây giờ, ông chưa bao giờ cảm thấy hối tiếc về việc đã dành cả đời mình cho thiên văn học. Khi nhìn thấy hình ảnh của một thiên hà xa xôi trên màn hình trong phòng quan sát, cơ thể ông vẫn như có luồng điện chạy qua với những cơn run rẩy.
Có đam mê, và ý chí để thực hiện đam mê đó, đó chính là điều mà ông muốn nhắn nhủ tới các bạn trẻ.
“Nhiều khi mình làm điều gì đó mình thấy nản thì cần phải có ý chí để vượt qua, cương quyết để làm được điều mình thích”, ông nói.
“Trong hạt cát ta thấy vũ trụ”
GS Trịnh Xuân Thuận là tác giả của nhiều cuốn sách phổ biến thiên văn học nổi tiếng đã được dịch ra tiếng Việt như: “Giai điệu bí ẩn”, “Và con người tạo nên vũ trụ”, “Hỗn độn và hài hòa”, “Cái vô hạn trong lòng bàn tay”, “Vũ trụ và hoa sen”, “Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao”, “Số phận của vũ trụ - Big Bang”...
Chan dung GS Trinh Xuan Thuan - nguoi gianh giai thuong lon cua Vien Han lam Phap-Hinh-2
 GS Trịnh Xuân Thuận là tác giả của nhiều cuốn sách phổ biến thiên văn học nổi tiếng đã được dịch ra tiếng Việt.
Ông cũng từng được trao một số giải thưởng danh giá khác như: giải Moron của Viện Hàn lâm Pháp về văn chương (năm 2007), giải thưởng Kalinga về phổ biến tri thức khoa học của UNESCO (năm 2009) và giải thưởng quốc tế Cino del Duca (2012)...
Các tác phẩm của ông được độc giả đón nhận, yêu thích bởi lối những nội dung khoa học được diễn đạt bằng ngôn từ của thi ca, và được viết nên bởi một tâm hồn lãng mạn, hòa đồng với vũ trụ.
GS Trịnh Xuân Thuận cho hay, vẻ đẹp của vũ trụ là một vẻ đẹp có trật tự. Từ cầu vồng, cảnh hoàng hôn, những vì sao hay các thiên hà… không quyến rũ ta với vẻ đẹp lộng lẫy, huy hoàng, mà bởi sự gắn kết chặt chẽ và có trật tự. Và những vẻ đẹp không phải tìm kiếm đâu xa, mà có khi ngay ở gần chúng ta – như Vịnh Hạ Long.
Ông cho hay, theo nghiên cứu giữa con người với hạt cát, và các ngôi sao, đều có những mối liên hệ tương tác với nhau. Theo đó, chúng ta là hậu duệ của các ngôi sao, và hãy tìm trong hạt cát, sẽ thấy tất cả.
Tên cuốn “Cái vô hạn trong lòng bàn tay” của ông được lấy từ chính bài thơ của nhà thơ triết học người Anh William Blake:
“Trong hạt cát, ta thấy cả vũ trụ
Trong đóa hoa, ta thấy cả thiên đường
Nắm cái vô hạn trong lòng bàn tay
Và sự vĩnh hằng trong khoảnh khắc”.
Sách khoa học của ông bàn luận đến mối quan hệ giữa con người mà vũ trụ, về việc vì sao chuyện của cá nhân lại liên quan tới vũ trụ, và vì sao muốn tồn tại, lại phải bảo vệ Trái Đất?
Các tác phẩm của GS Trịnh Xuân Thuận từng giành được lời khen từ Học viện Pháp Quốc, rằng đã thể hiện “một cái nhìn phức hợp và tinh tế của một nhà khoa học và một người có đức tin về vũ trụ và vị trí của con người trong vũ trụ”.
GS Trịnh Xuân Thuận chia sẻ, may mắn của ông là đã được hưởng thụ những vẻ đẹp kỳ diệu của vũ trụ, ông rất muốn chia sẻ hiểu biết, niềm hạnh phúc đó cho mọi người, đặc biệt các bạn trẻ Việt Nam.
“Hiểu được con người trong vũ trụ, có lẽ, chính là hiểu mình. Bởi con người chỉ là một chớp mắt trong quá trình tiến hóa của vũ trụ”, ông cho hay.
Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò của sách khoa học, nhất là với giới trẻ. Theo ông, sách khoa học sẽ làm nảy nở thiên hướng về khoa học. Trong khi đó, khoa học là một phần quan trọng để một đất nước vươn lên. Cần phải lưu ý khơi dậy ý chí khoa học trong giới trẻ.
Giải thưởng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ, được thành lập năm 1986, là một giải thưởng thường niên trao cho các cá nhân đã đóng góp một cách xuất sắc vào việc duy trì và minh họa ngôn ngữ Pháp. Năm 1992, giải thưởng này được trao cho bác sĩ, nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện. Với việc được vinh danh này, GS Trịnh Xuân Thuận sẽ nhận được số tiền thưởng 30.000 euro (khoảng hơn 700 triệu đồng).
Giải thưởng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ, được thành lập năm 1986, là một giải thưởng thường niên trao cho các cá nhân đã đóng góp một cách xuất sắc vào việc duy trì và minh họa ngôn ngữ Pháp. Năm 1992, giải thưởng này được trao cho bác sĩ, nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện. Với việc được vinh danh này, GS Trịnh Xuân Thuận sẽ nhận được số tiền thưởng 30.000 euro (khoảng hơn 700 triệu đồng).

Xem Thêm

TSKH Phan Xuân Dũng: Sự ghi nhận, tin tưởng của Đảng, Nhà nước, Nhân dân là điểm tựa để đội ngũ trí thức KH&CN cống hiến
TSKH Phan Xuân Dũng - Chủ tịch VUSTA là một trí thức dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp KH&CN, với nhiều dấu ấn đậm nét cho sự phát triển KH&CN nước nhà. Chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5, TSKH Phan Xuân Dũng đã có những chia sẻ cùng trang tin Vusta.vn về cuộc đời cống hiến cho KH&CN, những mong mỏi với đội ngũ trí thức KH&CN và sự phát triển của KH&CN nước nhà trong bối cảnh mới.
Những trí thức đã góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Đó là thắng lợi của sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Bác Hồ. Làm nên thắng lợi đó, có những đóng góp tâm sức và trí tuệ quý báu của đội ngũ trí thức, của các nhà khoa học ở nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau.
Những bác sĩ phẫu thuật Việt Nam nổi tiếng thế giới
Việt Nam không chỉ nổi tiếng với văn hóa, ẩm thực mà còn ngày càng chứng minh sự tiến bộ trong lĩnh vực y học và phẫu thuật. Dưới đây là danh sách những bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng của Việt Nam được thế giới ghi nhận.

Tin mới

Lãnh đạo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam thăm và chúc mừng Tạp chí điện tử Văn hoá và Phát triển
Đồng chí Phạm Ngọc Linh - Phó Bí thư Đảng đoàn, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), đồng chí Lê Thanh Tùng - Trưởng Ban Truyền thông và Phổ biến kiến thức đã đến thăm và chúc mừng Tạp chí điện tử Văn hoá và Phát triển.
Sự đoàn kết, đồng lòng là mấu chốt để báo chí Vusta đi đến thành công
Một trong những thế mạnh của báo chí trong hệ Liên hiệp Hội Việt Nam (Vusta) là thông tin về KH&CN, truyền thông phổ biến kiến thức KH&CN, thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu KH, ứng dụng và chuyển giao CN, các hoạt độngTVPB và giám định xã hội, các hoạt động tôn vinh trí thức KH&CN Việt Nam... Sự đoàn kết, đồng lòng là mấu chốt, mắt xích không thể thiếu để báo chí Vusta đi đến thành công.
THÔNG BÁO: Danh sách thí sinh đủ điều kiện, tiêu chuẩn tham dự kỳ thi tuyển nhân sự vào biên chế Cơ quan TW VUSTA
Căn cứ Quyết định số 469/QĐ-LHHVN ngày 31/5/2024 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) về việc phê duyệt danh sách thí sinh đủ điều kiện, tiêu chuẩn dự kỳ thi tuyển nhân sự vào biên chế Cơ quan Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam năm 2024, Hội đồng tuyển dụng thông báo:
Bản tin Khoa học - Góp phần vào sự phát triển của Báo chí VUSTA
Hệ thống báo chí của Liên HiệpHội Việt Nam (VUSTA) đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin khoa học và kỹ thuật đến cộng đồng. Trong đó, các Bản tin khoa học của các Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật ở các tỉnh, thành phố (Liên hiệp Hội địa phương) không chỉ giúp lan tỏa tri thức khoa học mà còn góp phần quan trọng trong việc phát triểncủng cố hệ thống báo chí của VUSTA.
Sơn La: Thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo
Ngày 14/6/2024, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Sơn La phối hợp với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, Tỉnh đoàn Sơn La tổ chức Hội thảo tư vấn “Giải pháp thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo để tạo việc làm cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Sơn La”.
Diễn đàn Đối tác EU năm 2024
Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên minh Châu Âu (EU) tháng 10 năm 1990, Đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác chính của Liên minh châu Âu trong khu vực, với số lượng thỏa thuận cao nhất so với bất kỳ quốc gia nào ở Đông Nam Á (bao gồm EVFTA và JETP).
Thanh Hóa: Triển khai Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam
Ngày 06/6/2024, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) đã tổ chức các hội nghị triển khai kế hoạch tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Thanh Hóa lần thứ 14 (2024 - 2025) và Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2024. Đồng chí Nguyễn Văn Phát - Chủ tịch Liên hiệp hội, Trưởng Ban Tổ chức, chủ trì các hội nghị.
Tiền Giang: Hiệu quả ứng dụng của giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị”
Với mong muốn giúp người khiếm thị có phương tiện hỗ trợ trong sinh hoạt, học tập, thuận lợi trong giao tiếp và tiếp cận thông tin được nhanh chóng, kịp thời, ThS Lê Trung Kính(GV Trường THPT Chuyên Tiền Giang) đã nghiên cứu tạo ra giải pháp “Phần mềm hỗ trợ người khiếm thị(Smart eye)” rất tiện dụng. Giải pháp này đạt giải Ba, Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Tiền Giang lần thứ XV(2022 – 2023).