Chấn động thời hiệu - Công nghệ nhiệt luyện tiên tiến có giá trị kỹ thuật và kinh tế cao

Hiện nay ở nước ta để loại trừ hay giảm ứng lực tàn dư thường dùng nhiệt luyện ủ, ram hay thường hoá các chi tiết máy. Mấy năm gần đây nhiều nước phát triển trên thế giới ứng dụng những tiến bộ nghiên cứu về chấn động dùng xử lý triệt tiêu hay giảm đến mức thấp nhất các ứng lực tàn dư chi tiết máy, gọi là thiết bị chấn động thời hiệu.

Công nghệ nhiệt luyện ở ta hiện nay là dùng lò ủ hay lò ram nung chi tiết máy lên một nhiệt độ nhất định tuỳ theo các loại vật liệu, giữ ở nhiệt độ đó 24 giờ đến 100 giờ sau đó làm nguội từ từ theo lò xuống dưới 200°C lấy ra làm nguội ngoài không khí, hoặc nhiệt luyện thường hoá tự nhiên là lấy các vật đúc đặt ngoài trời hàng năm mới lấy vào gia công. Nói chung phương pháp ủ, ram, thường hoá hiện nay không đáp ứng được yêu cầu sản xuất về mặt thời gian và đặc biệt là khi nung nóng lên sẽ làm giảm độ cứng vững của vật liệu, đồng thời thoát ra ngoài không khí một lượng oxy hoá không nhỏ gây ảnh hưởng đến môi trường. Mặt khác, tiền đầu tư thiết bị lớn, giá thành sản phẩm cao, nhiều chi tiết siêu trọng siêu trường khó có thiết bị để thực hiện. Để khắc phục những nhược điểm trên, kỹ thuật chấn động thời hiệu có thể thực hiện được.

Thực hiện chấn động thời hiệu gồm có thiết bị chấn động và thiết bị điều khiển, ghi chép. Thiết bị chấn động dùng để phát ra á chấn động, thiết bị điều khiển ghi chép để lựa chọn tần số thích hợp cho từng loại chi tiết máy và ghi thành biểu đồ trên màn hình, in ấn kết quả.

Công nghệ chấn động thời hiệu cụ thể là đặt chi tiết hoặc cấu kiện máy trên tấm đệm cao su, đặt máy thiết bị chấn động lên chi tiết ấy, thiết bị này nối với thiết bị điều khiển, ghi chép, bấm nút vận hành, hoạt động trong thời gian 155 đến 30 phút là kết thúc.

Toàn bộ quá trình được hoàn toàn tự động bởi vì thiết bị tự động lựa chọn điểm á chấn động tối ưu, theo từng loại chi tiết khác nhau, tự điều khiển thiết bị á chấn động trong quá trình sử lý, toàn bộ quá trình ấy được ghi lại thành biểu đồ về ứng lực tàn dư, do đó quan sát biểu đồ ấy sẽ biết được ứng lực tàn dư diễn biến như thế nào để đánh giá chất lượng của kỹ thuật này.

Chúng ta đều biết á chấn động có tác dụng đến khử ứng lực, vì nó gây ra hàng vạn lần chấn động trong một giây, nhờ chấn động ấy sinh ra biến dạng đàn hồi rất nhỏ xếp sắp lại về mặt tổ chức kim tương, do đó triệt tiêu hoặc giảm đến mức thấp nhất ứng lực tàn dư thủ phạm gây ra biến dạng và vết nứt.

Kết quả thực tiễn ở nước ngoài dùng chấn động thời hiệu có thể thay thế nhiệt luyện ủ, ram hay thường hoá; đồng thời đánh giá tốt về các mặt sau đây:

- Đạt được kết quả như nhiệt luyện là khử ứng lực tàn dư, nhưng không làm giảm độ cứng, độ cứng vững của vật liệu.

- Thiết bị nhỏ gọn dễ di chuyển đến sử lý ở tất cả các nơi, sử dụng ở nhiệt độ trong nhà hay ngoài trời, đối với mọi chi tiết máy, các cấu kiện siêu trọng, siêu trường.

- Rút ngắn thời gian thoả mãn cho nhu cầu sản xuất.

- Giá thành rẻ, chi tiêu tốn rất ít lượng điện năng, giảm chi phí nhân công.

- Không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào đến môi trường mà yêu cầu sản xuất hiện nay rất cần.

Qua phân tích trên chúng tôi nhận thấy những nhà nghiên cứu về chấn động sáng chế ra thiết bị chấn động thời hiệu, đã làm ra một cuộc cách mạng kỹ thuật cho ngành nhiệt luyện, giúp cho các xí nghiệp cơ khí thực hiện đạt chất lượng sản phẩm ngày càng cao và đặc biệt là hiệu quả hạ giá thành sản phẩm - lợi ích kinh tế cao mà chúng ta đang cần.