Cha đẻ thuốc hạ cholesterol nhận Giải thưởng Nhật Bản

Tiến sĩ người Nhật Bản, Akira Endo, 72 tuổi, là một trong hai người đoạt Giải thưởng Nhật Bản lần thứ 22 vì ông đã phát triển được thuốc hạ cholesterol được gọi là thuốc statin. Riêng ở Nhật Bản có hơn 2 triệu người uống thuốc statin mà Endo phát triển. Thuốc này giảm mức cholesterol để phòng chống nghẽn động mạch và xơ cứng động mạch.

Endo rất xúc động khi biết nghiên cứu của ông được trao Giải thưởng Nhật Bản - một trong những giải thưởng khoa học uy tín nhất thế giới. Đây là giải thưởng hàng năm do Quỹ Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JSTF) trao cho những nhà nghiên cứu trên thế giới có thành tựu vượt bậc trong khoa học và công nghệ, đẩy mạnh hòa bình và thịnh vượng cho nhân loại. Giải thưởng Nhật Bản lần thứ 22 sẽ được trao vào ngày 20/04 tới.

Đột phá của Endo bắt đầu vào năm 1976 khi ông tách được một chất từ một loại nấm mốc gọi là penicillium citrinum. Ông nói rằng tự nhiên thực sự có phương thuốc cho bất cứ loại bệnh nào. Nhưng trong phần lớn các trường hợp, con người lại không nhận ra điều này.

Sinh ra ở một trang trại tại tỉnhAkita(Nhật Bản), lần đầu tiên chú bé Endo bị nấm làm mê hoặc khi được ông dẫn đi hái nấm ở một quả đồi sau nhà.

Vào đầu thập kỷ 70, sau khi học ngành hóa sinh tại trường Đại học Tohoku, Endo làm công việc nghiên cứu tại công ty dược phẩm Sankyo. Trưởng phòng thí nghiệm nói với Endo “Tôi không mong chờ anh làm ra một loại thuốc mới. Vì vậy anh có thể làm bất cứ việc gì anh muốn.” Đó chính là giấy phép để Endo thả sức nghiên cứu nấm và nấm mốc. Nghiên cứu trước đó đã cho thấy phần lớn cholesterol của cơ thể được tạo ra ở gan với sự trợ giúp của một enzim là HMG-CoA. Tuy nhiên, nghiên cứu hàng chục năm sau đó vẫn chưa xác định được chất có thể ngăn chặt sự sản xuất enzim này. Về phần mình, khi đó, Endo đã có linh cảm rằng nấm có thể giảm cholesterol. 

Sau hai năm thử nghiệm 6.000 chất tách tưừ nấm mốc và và nấm để tìm chất có thể sản xuất một cách tự nhiên chất ngăn chặn HMG-CoA, Endo phát hiện ra chất ML-236B có khả năng chữa bệnh trong nấm penicillium citrinum và thấy rằng chất này có thể giúp ông đến gần hơn mục tiêu của mình là “chiến đấu” với cholesterol.

Sau đó, tin tức về bước đột phá này nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng y học toàn cầu cũng như những tin đồn là chất do Endo phát hiện gây ra những khối u, hủy hoại cơ và đôi khi gây tử vong ở chó thí nghiệm. Các công ty dược khác cũng ngần ngại trước những khó khăn này. Quả thực, quá trình phát triển loại thuốc hạ cholesterol gặp phải nhiều lần thất bại khi thoạt đầu loại thuốc này không có tác dụng gì trong thử nghiệm ở động vật và gây ra hiệu ứng phụ không ngờ tới.

Song, Endo không bao giờ đầu hàng, ông tự nhận mình là người ngoan cường, sẵn sàng đi đến cùng một khi bắt đầu làm gì. Và cuối cùng thì loại thuốc của ông đã được chấp nhận rộng rãi. Dựa trên phát hiện của Endo, một số loại thuốc giống với ML-236B, được gọi chung là thuốc statin đã được bào chế và khả năng ngăn ngừa chứng xơ vữa động mạch của thuốc đã được khẳng định trong các nghiên cứu quy mô lớn. Hiện nay, thuốc statin được sử dụng rộng rãi khoảng 30 triệu người trên thế giới đang dùng thuốc statin để giảm mức cholesterol trong máu và điều trị những bệnh về mạch máu.

Sau 18 năm làm giáo sư ở trường Đại học Nông nghiệp và Công nghệTokyo, Endo đã thành lập phòng thí nghiệm nghiên cứu của riêng mình năm 1997.

Năm năm trước đây, Endo đã phải dùng chính loại thuốc ông làm ra để giảm mức cholesterol. Sau khi ông thôi dùng thuốc này, mức cholesterol lại tăng trở lại và ông chuyển sang giải pháp truyền thống hơn: đi bộ trên núi và tập thể dục.

Mùa hè năm ngoái, Endo trở lại vùng núi gần ngôi nhà tuổi thơ nơi niềm đam mê nấm của ông bắt nguồn và thu thập các mẫu đất ở đó để thí nghiệm. Thậm chí ở độ tuổi 72, niềm đam mê của Endo cho những khám phá lớn lao tiếp theo vẫn mạnh mẽ hơn bao giờ hết.