Cảnh báo ngộ độc thuốc nam
Thuốc nam hiện nay được pha trộn từ nhiều loại cây, con vật độc (như mã tiền, sâu ban miêu), thậm chí nhiều thầy lang còn cho vào thuốc nam chu sa, thần sa, nhan môn... có hàm lượng kim loại nặng: chì, thủy ngân, asen... ở mức cao và nhiều độc chất khác khó xác định chính xác tên và hàm lượng nên bệnh nhân dễ bị ngộ độc.
Mới đây, bé Đặng Ngọc Minh (4 tuổi, Chương Mỹ, Hà Nội) phải nhập viện do còi cọc, thiếu máu và ngộ độc chì nặng từ loại thuốc này. Mẹ bé, chị Lê Bích Thủy cho biết, khi 2 tuổi, thấy bé còi cọc, yếu ớt, da xanh xao, gia đình cho đi khám và được chẩn đoán là thiếu máu.
Mặc dù được truyền máu liên tục trong 2 năm sau đó nhưng thể trạng bé vẫn rất còi cọc. Đến khi bé 4 tuổi, gia đình đưa bé đến làm xét nghiệm tại Trung tâm chống độc, gia đình mới biết bé bị nhiễm chì rất nặng, phải nhập viện điều trị.
TS Phạm Duệ, Giám đốc Trung tâm chống độc (BV Bạch Mai), cho biết, qua 2 tuần điều trị, tình trạng ngộ độc chì vẫn chưa được cải thiện nhiều. Trẻ em ngộ độc chì rất nguy hiểm, nhất là tình trạng ngộ độc mãn tính.
Vì không chỉ nhiễm chì trong máu, mà chì còn xâm nhập vào các tổ chức xương, não, các bộ phận khác trên cơ thể… khiến trẻ chậm phát triển cả về thể chất và trí tuệ. Điều trị cho các bệnh nhân ngộ độc chì mãn tính có thể kéo dài hàng năm trời và những di chứng về thể chất và trí não thì khó có thể hồi phục.
Một trường hợp khác là cháu Lê Văn Sang (7 tuổi, ở thôn Nhị Dinh 3, xã Điện Phước, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) bị chó cắn. Gia đình đưa cháu đến nhà ông Trần Văn Bá ở thôn Phú Tây, xã Điện Quang (Điện Bàn) để chữa trị, được ông khám (bằng phương pháp cào) và bán một thang thuốc nam. Sau khi uống thuốc, cháu Sang bị đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy và co giật. Gia đình đưa cháu đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam , sau đó chuyển ra Bệnh viện Đà Nẵng nhưng cháu đã tử vong.
PGS.TS Nguyễn Thị Dụ, nguyên giám đốc Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai, nhận xét: Điều khó khăn khi điều trị ngộ độc thuốc nam là không có thuốc đặc hiệu, đa số người bệnh đã bị nặng do chất độc tích tụ trong cơ thể lâu (ngộ độc thuốc nam hầu hết xảy ra từ từ, có người uống tới cả chục tháng mới bị).
Các triệu chứng thường là rối loạn hệ thống tiêu hóa (nôn, đi ngoài...), sau 3 - 4 ngày, các tổn thương ở bộ phận tiêu hóa nặng lên, xuất huyết dạ dày, thủng ruột... rồi gây suy gan, suy thận, hỏng bộ phận thần kinh (co giật), liệt cơ, suy hô hấp, đái ra máu...
Đa số bệnh nhân nhập viện trong tình trạng muộn. Nếu suy thận còn có thể chạy máu nhân tạo, truyền dịch... tuy rất tốn kém nhưng còn cứu sống được bệnh nhân chứ suy gan nặng thì rất khó khăn.
Theo TS Dụ, để tránh ngộ độc do thuốc nam, tốt nhất khi bắt đầu uống thuốc không nên uống nhiều, để thăm dò xem cơ thể có phản ứng không, nếu không thì uống tiếp, còn nếu có ngộ độc thì dừng thuốc và phải đi cấp cứu. Tốt nhất, bệnh nhân nên khám và bốc thuốc tại các cơ sở tin cậy, có giấy phép hành nghề và khi dùng thuốc tuân thủ theo chỉ định của lương y. Đơn thuốc phải ghi thành phần thuốc, hàm lượng thuốc, cũng như liều lượng sử dụng.
Theo BS Nguyễn Xuân Hướng, nguyên Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam : “Thuốc nam cũng như các loại tân dược đều có tính hai mặt của nó. Về mặt nguyên tắc, đã là thuốc thì đều có thể xảy ra những tác dụng không mong muốn, thậm chí có thể ngộ độc và dẫn đến hậu quả chết người khi người bệnh lạm dụng và sử dụng thuốc một cách thiếu hiểu biết, không khoa học.
Không phải bất cứ loại cây nào có trong tự nhiên cũng là thuốc nam và có tác dụng chữa bệnh. Trong tự nhiên, có rất nhiều loại cây cỏ có độc tính cao nguy hiểm với tính mạng của con người. Người bệnh nên có những hiểu biết nhất định khi dùng thuốc nam, tránh tình trạng sử dụng bừa bãi, thiếu khoa học… gây ra những hậu quả khó lường”.
GS.TS Trần Ngọc Ân, Chủ tịch Hội Khớp học Việt Nam : Hiện nay, mọi người hay sử dụng thuốc nam để chữa các bệnh về xương khớp nhưng không biết các cây có tác dụng chữa xương khớp chủ yếu theo kinh nghiệm dân gian, gia truyền... chưa được kiểm chứng, chứng minh. Duy nhất chỉ có lá lốt, trái nhàu, trinh nữ được nghiên cứu trên lâm sàng và thấy có tác dụng nhất định khi bệnh ở giai đoạn sớm.
Nguy hiểm nhất là hiện nay, nhiều bệnh nhân xương khớp bị các tai biến béo phì, ngộ độc... là do dùng các loại thuốc gia truyền, trôi nổi đã được chế biến sẵn. Các thuốc này thường được trộn thêm thuốc tân dược như corticoit hoặc aspirin, mã tiền... khiến bệnh nhân thấy đỡ, tưởng nhầm là khỏi bệnh nhưng thực tế phải lệ thuộc vào thuốc và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.
