Cảnh báo một số bệnh trên vật nuôi

I. Khuyết tật di truyền ở heo

Heo có lưng gù, cột sống vồng như bướu lạc đà “nên thường gọi là heo lạc đà”. Tình trạng này di truyền theo hướng trội: Đực cha có cột sống như lạc đà sẽ di truyền tính trạng này cho con của nó (cả đực lẫn cái), vì vậy tuyển chọn lọc nái giống cần xem xét ngoại hình kỹ vì các heo mang ngoại hình “lạc đà” này thường ngắn đòn, chậm lớn, sinh sản kém, tỷ lệ nạc quầy thịt thấp.

Nám phổi

II. Heo con sơ sinh bẹt chân, đi cớm rớm

Có 2 nguyên nhân chính

1. Do di truyền: Sự ghép đôi giao phối không xem xét kỹ liên hệ thân tộc. Heo đực được sử dụng nhiều năm, do đó tinh dịch của nó có thể phối lại cho con gái hay cháu gái của nó được tuyển làm hậu bị. Các gen xấu có cơ hội xuất hiện khi có sự đồng huyết xảy ra. Đặc biệt là tinh dịch được bán mà không rõ dòng đực, và chủ nuôi nái có xu hướng tự tuyển cái hậu bị từ đàn heo 3 máu, 4 máu do mình tạo ra (vốn để nuôi thịt lại tuyển làm cái hậu bị).

Heo con bị bẹt chân

2. Do dinh dưỡng: Nái mang thai thiếu sáu yếu tố sau đây sẽ làm cho bộ xương heo con bị biến dạng, yếu ớt, sinh tố B2 (Riboflavin), Sinh tố B5 (Axit Pantothenic), sinh tố B9 (Axit folic), cholin, sinh tố H (Biotin), mangan (Mn). Ở gia cầm thiếu 6 yếu tố này gây ra bệnh bẹt chân (perosis) dư thừa hay thiếu sinh tố D, canxi, phosphore cũng có thể gây ra tình trạng này. Đặc biệt dư sinh tố B cũng có thể gây chết nhiều thai (thai khô), vịt dư sinh tố D cũng có thể làm bộ lông cánh xơ xác.

III. Bệnh do vi nấm trên heo, vịt

Xảy ra trên da heo tạo vòng hở lở loét (Ringworm) thường là các loại vi nấm Trichophyton, Candida albicans Fusariem sp, Aspergillus sp…, bệnh xảy ra trên heo có bệnh tiềm ẩn như virus PRRS (hội chứng sinh sản hô hấp).

Độc tố của vi nấm, mốc cũng có nhiều tác hại (do thức ăn nguyên liệu tồn trữ lâu).

Thận heo bị tổn thương do melamin hoặc sulphamid

- Với heo ngoài Aflatoxin gây viêm to gan, vàng thì Zearalenon cũng làm cho heo bị hư thai (Zearalenon có tác dụng như Oestrogen thực vật, ức chế Progesteron không cho phôi bám vào sừng tử cung) hoặc tổn thương buồng trứng.

- Với vịt làm gan to vàng, buồng trứng thoái hóa. Nấm xâm nhập phổi gây nám phổi với nhiều vết nám đen gây giảm đẻ, đi không nổi (vịt lết) bỏ ăn, suy kiệt và dễ chết.

IV. Vô sinh trên heo nái:

Ngoài lý do mất cân bằng hormon sinh dục thì còn các nguyên nhân sau làm nái kém sinh sản hoặc không sinh sản:

1. U nang to trên buồng trứng: Đường kính từ 1 – 3 cm bên trong chứa đầy nước chưa rõ tác nhân.

U nang buồng trứng

2. Phổi dính sườn: Có thể do các tác nhân gây viêm phổi, màng phổi mãn tính như vi trùng Actinobacillus pleuropneumonia,… Các nhà chăn nuôi nên tiêm chủng vaccin đủ liều, đúng thời điểm.

3. Thận viêm hoại tử: Thoái hóa các tháp thận, đọng tinh thể trắng hoặc lợn cợn, có thể do vi trùng gây viêm mủ hoặc do dùng sulfamid mà không kiềm hóa nước tiểu, hoặc do sử dụng nguyên liệu thức ăn có chứa melamin tùy theo nghi vấn mà loại bỏ các nguyên nhân gây sạn, thoái hóa thận. Nhưng đã hư thận thì nái không còn làm giống vì không động dục, hoặc mang thai, nuôi con kém hiệu quả.

Phổi dính sườn

4. Viêm loét, thủng dạ dày do các yếu tố như: Vi trùng Helicobacter pylorie hay do xay thức ăn quá mịn (kích thước hạt nhỏ hơn 300 mcm; micromet) hoặc ngoại vật sắc nhọn (kim, mảnh thủy tinh, đinh, dây kẽm…) lẫn trong thức ăn gây ra.

Loét dạ dày

5. Viêm dính cổ tử cung, ống dẫn trứng, thai chết lưu, mủ tử cung làm cho tinh trùng không đến với trứng để thụ tinh.

Nái mắc phải 1 trong 5 nguyên nhân này thường là không động đực, hoặc động dục nhưng phối không đậu thai, hoặc phối xong nhưng không đẻ.

V. Túi mật đen trên cá:

Cá có vảy hoặc cá da trơn thường bị chết hàng loạt khi mổ khám thấy túi mật đen tuyền phồng to (bình thường mật có màu vàng). Khi mổ túi mật có nhiều lợn cợn, xem qua kính lúp có thể thấy nhiều sán lá gan.

Sán làm tắc sự bài tiết mật dễ tiêu hóa thức ăn nên cá thường bỏ ăn (dạ dày luôn trống), chết đói và dễ bị các nấm bệnh khác tấn công. Ấu trùng có thể di hành gây tổn thương gan và vi khuẩn phụ nhiễm có thể gây mủ, tỷ lệ chết cao, chi phí điều trị lớn. Nên vệ sinh nguồn nước và tẩy xổ ký sinh trùng.