Các bệnh thường gặp ở bò và cách phòng trị

I/ Bệnh truyền nhiễm:Các bệnh truyền nhiễm thường gặp trên bò là Tụ huyết trùng, Dịch tả, Lỡ mồm long móng (LMLM)...Tuy nhiên, bệnh dịch tả trâu bò cơ bản đã được khống chế từ lâu. Do đó, ở phần này tôi chỉ xin giớí thiệu qua về bệnh tụ huyết trùng và bệnh LMLM.

A /Bệnh tụ huyết trùng:

*Nguyên nhân:Do vi khuẩn gây bệnh tụ huyết trùng có tên là Pasterella Multocida gây ra.* Triệu chứng: Con vật bị bệnh có triệu chứng sốt cao, sưng hầu, lưỡi thè ra, thở khó, bỏ ăn , có thể chết đột ngột nếu ở thể quá cấp. * Bệnh tích:Viêm màng phổi tích nhiều chất dịch vàng, viêm sưng, tụ huyết ở phổi. Viêm ruột, loét ruột, xuất huyết, tụ máu ở ruột, xuất huyết ở niêm mạc mũi, miệng.* Phòng trị:Điều trị bệnh bằng kháng sinh Streptomycin kết hợp với Penicilin kết hợp nâng cao thể trạng cho bò bằng các loại vitamin C và B1. Liều lượng 1 lọ streptomycin 1g+ 1 lọ Penicilin 1.000.000UI tiêm cho 100kg thể trọng bò.

B / Bệnh LMLM:

*Đặc điểm:Bệnh LMLM là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm, lây lan nhanh mạnh ở các loài gia súc có móng vuốt như heo, trâu bò, dê, cừu...* Nguyên nhân:Do virus gây bệnh LMLM gây ra, virus thâm nhập và gây bệnh cho bò qua nhiều đường như tiêu hoá, hô hấp , tuần hoàn.* Triệu chứng:Con vật bệnh có triệu chứng sốt cao, ủ rũ, lông dựng đứng.* Bệnh tích:Niêm mạc mũi, miệng, nướu răng viêm đỏ nổi nhiều mụn to sau đó vỡ ra làm cho bò không ăn được, móng có nhiều vết viêm loét ở kẽ và quanh móng chân, có con bị bệnh nặng sút móng. * Phòng trị:Điều trị bằng kháng huyết thanh, nhưng không hiệu quả kinh tế. Tốt nhất nên phòng bệnh bằng vaccin LMLM trâu bò. Tiêm ngừa mỗi năm 2 lần vào 2 đợt: đợt 1: tháng 3-4 , đợt 2 : tháng 9- 10 hàng năm.

Có thể chữa trị triệu chứng cho gia súc bệnh bằng nước chanh hoặc nước khế chua chà sát lên vùng quanh móng bị thương tổn, hoặc rửa sạch vết thương bằng nước Oxy già sau đó rắc thuốc kháng sinh Penicilin hoặc Sulfamid lên vết thương phòng ngừa nhiễm trùng, kết hợp nâng cao sức đề kháng của gia súc nuôi bằng Vitamin C.

- Tiêm ngừa các loại vaccin 2lần/ năm vào 2 đợt : đợt 1 từ tháng 3- 4, đợt 2 từ tháng 9- 10 hàng năm và tiêm mỗi loại vaccin cách nhau ít nhất 1 tuần lễ.

II/ Bệnh ký sinh trùng:

Phương pháp tốt nhất và hữu hiệu vẫn là các biện pháp phòng ngừa, như cho ăn rơm cỏ sạch, uống nước sạch, chuồng trại sạch sẽ ,thoáng mát, khô ráo thường xuyên bắt ve cho bò.Trong phạm vi bài viết này, tôi xin giới thiệu cùng bà con nông dân và các bạn về bệnh sán lá gan trên bò.

*Bệnh sán lá gan: Nguyên nhân:Do bò ăn phải cỏ có chứa ấu trùng sán lá gan.* Triệu chứng: Bò thiếu máu, gầy rạc.* Bệnh tích:thiếu máu và có nhiều tổn thương ở gan.* Điều trị:Dùng dextil B Liều 5 mg/ Kg bò. * Phòng ngừa :Diệt ấu trùng sán bằng cách nuôi vịt cho vịt ăn ốc là ký chủ trung gian của sán lá gan, hoặc sử dụng dung dịch CuSo4 1/5.000.

III/ Bệnh nội khoa:

*Bệnh trướng hơi dạ cỏ:

Do bò ăn nhiều loại cỏ non rau xanh dễ lên men sinh hơi; nhất là vào mùa mưa có nhiều cỏ non. Bò bị bệnh bụng phình càng lúc càng to, nhất là lõm hông trái có thể gây chết bò do ngạt thở. Do đó cần can thiệp kịp thời bằng cách dùng rơm hoặc muối rang bọc vải chà xát vùng hông trái kích thích bò ợ hơi có thể dùng nước dưa cải chua cho bò uống. Hoặc sử dụng 10 g xà phòng + 10-15 ml formol hoà với 1lít nước cho bò uống. Trường hợp nặng quá thì sử dụng troca để chọc vào dạ cỏ và lưu ý cho thoát hơi từ từ nếu thoát nhanh quá bò sẽ bị shock cũng dễ bị chết.

IV/ Bệnh sản khoa:

Trong sản khoa có các bệnh thường gặp là bệnh viêm vú, bệnh viêm tử cung, bệnh sát nhau.

a/ Bệnh viêm vú:*Nguyên nhân:Do liên cầu trùng, tụ cầu trùng hay trực trùng lao hiện diện sẵn ở bầu vú bò.* Triệu trứng:Bò bị sốt cao, bỏ ăn, ủ rủ, bầu vú viêm sưng, nóng đỏ, khi sờ vào bò sẽ có phản ứng đau. Sữa tiết ít hoặc ngừng hẳn.* Bệnh tích:Vú bị viêm sưng, nóng ,đỏ và đau. Sữa tiết ra lợn cợn lẫn máu, mũ.

*Phòng trị:Vệ sinh chuồng trại, vệ sinh bầu vú trước và sau khi vắt sữa. Điều trị bằng các loại kháng sinh như Penicilin kết hợp với Streptomycin chích 3 - 4 ngày liên tiếp cho bò kết hợp nâng cao thể trạng bò bằng các Vitamin nhóm B và C.

b/ Bệnh sát nhau:Thường thì 4- 6 giờ sau khi đẻ bò sẽ ra nhau hết. Nếu quá 12 giờ nhau vẫn chưa ra hết là bò bị sát nhau cần can thiệp kịp thời để bóc nhau ra. * Nguyên nhân:Khẩu phần ăn của bò thiếu canxi, bò mang thai ít vận động, sau khi đẻ tử cung bò co bóp quá yếu. * Chữa trị:Bằng cách can thiệp bóc nhau, sát trùng tay sạch sẽ rồi đưa vào tử cung bò mò tìm bóc lần từ núm nhau ra cho đến hết, hoặc cho bò ăn vài ba nắm lá dăm bụt nhau sẽ tự ra. Sau khi can thiệp bóc nhau nhớ bơm kháng sinh cho bò ngày 2 lần trong 2- 3 ngày liên tục mỗi lần bơm 1.000.000- 2.000.000UI Penicilin.

c/ Bệnh viêm tử cung: * Nguyên nhân:Do bị tổn thương cơ học khi đỡ đẻ hoặc lúc gieo tinh cho bò. *Chữa trị:Bơm lugol 1% mỗi lần 200ml bơm 1-2 lần bò sẽ khỏi. Nếu bị nặng thì thụt rữa nhiều lần cho tới khi sạch mũ bằng dung dịch lugol 1/1000, sau đó bơm vào dung dịch lugol 1% với lượng như trên.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long (số 45, tháng 06/2005)