"Bốn nhà" liên kết nuôi bò sữa ở Ba Vì
"Các nhà" cùng vào cuộc
Nếu như những năm trước, người dân ở đây nuôi bò lấy sữa mang tính tự phát, tự lo đầu ra sản phẩm, thì từ khoảng năm năm trở lại đây, nhất là từ năm 2008 nuôi bò sữa đã thật sự trở thành một nghề có thu nhập ổn định ở mức cao. Nhiều gia đình quyết định chuyển đổi hẳn việc trồng lúa, cây chè, củ sắn sang chuyên canh trồng cỏ nuôi bò sữa. Nghề nuôi bò sữa đang từng ngày làm thay đổi bộ mặt của vùng quê nghèo của Thủ đô này. Sự thay đổi bất ngờ từ năm 2008, sau sự cố melamin, nhiều gia đình vắt sữa xong chẳng có ai thu mua. Chính quyền địa phương đã "chạy đôn, chạy đáo" tìm đầu ra cho sản phẩm giúp bà con, và hơn thế nữa họ đã tìm ra phương án để phát triển bền vững nghề chăn nuôi bò ở đây. Ðó là sự vào cuộc của bốn nhà (nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiêp và nhà nông).
Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Vì Nguyễn Văn Hải cho biết: Chủ trương của huyện là đẩy mạnh phát triển đàn bò sữa, xây dựng thương hiệu sữa Ba Vì. Theo đó huyện ưu tiên, tạo điều kiện phát triển nuôi bò sữa ở bảy xã miền núi, trong đó tập trung chủ yếu ở ba xã: Tản Lĩnh, Yên Bài và Vân Hòa. Huyện cũng chủ trương phát triển chăn nuôi tập trung có quy mô lớn và xa trung tâm. Những gia đình có thể nuôi từ 20 đến 30 con bò sẽ có cơ chế riêng (cho thuê đất làm trang trại bên ngoài). Ðể cụ thể hóa chủ trương đó, huyện mời các nhà khoa học, doanh nghiệp cùng chung tay vào cuộc. Các nhà khoa học thì chuyển giao cho người nuôi bò các kỹ thuật chăm sóc bò, cách làm chuồng trại, tư vấn lựa chọn thức ăn. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm bao tiêu sản phẩm cho bà con. Từ năm 2008, huyện đã thành lập Ban chỉ đạo phát triển đàn bò. Chính vì vậy, đến nay đàn bò sữa trên địa bàn tăng về số lượng, lượng sữa thu được hằng ngày tăng. Ðặc biệt nhờ việc chăm sóc bò đúng kỹ thuật mà chất lượng sữa cũng tăng.
Tham gia tích cực trong việc phát triển đàn bò sữa ở Ba Vì thời gian qua phải kể đến vai trò quan trọng của Trung tâm Nghiên cứu bò và phát triển đồng cỏ Ba Vì (thuộc Viện Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Với 50 năm kinh nghiệm, trung tâm đang triển khai nhiều dự án hợp tác trong nước và nước ngoài tăng cường năng lực nuôi bò cho các hộ quy mô vừa và nhỏ. Nông dân được chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi bò, cách dựng chuồng trại, sơ chế sữa; đồng thời cải tạo chất lượng đàn bò để cho năng suất cao. Trung tâm được đầu tư một phòng thí nghiệm đủ khả năng xét nghiệm sữa cũng như làm kháng sinh đồ hay các xét nghiệm khác để có thể sớm chẩn đoán bò bị bệnh.
UBND huyện Ba Vì cũng chủ động hợp tác với Công ty cổ phần sữa Quốc tế (IDP) trong việc bao tiêu hết sữa tươi nguyên liệu cho bà con. Quyết định gắn bó lâu dài với người nuôi bò nơi đây, công ty triển khai các chương trình hỗ trợ lâu dài để nông dân yên tâm với nghề nuôi bò sữa. Bằng hình thức cho vay (50% giá trị con bò) không tính lãi, hàng trăm gia đình đã có vốn tăng số lượng đàn bò; đồng thời phối hợp các cơ quan chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo kỹ năng chăm sóc đàn bò. Dự kiến số vốn công ty cho nông dân vay không tính lãi mua bò giống, mua máy vắt sữa và bồn chứa sữa lên tới hơn 50 tỷ đồng. Công ty đang xây dựng các trang trại bò sữa đạt tiêu chuẩn trên cơ sở các hộ chăn nuôi hiện tại. Ðặc biệt, công ty vừa khai trương một trường dạy nghề chăn nuôi bò sữa ở Ba Vì, nhằm dạy nghề, cấp chứng chỉ cho người chăn nuôi. Ðây là bước tiến tới hiện đại hóa nghề chăn nuôi bò sữa ở Ba Vì .
Yên tâm với nghề nuôi bò sữa
Nhờ việc tạo điều kiện của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ về mặt kỹ thuật của Trung tâm Nghiên cứu bò và phát triển đồng cỏ Ba Vì, Trạm khuyến nông huyện và sự bảo đảm về đầu ra của sữa nguyên liệu, đàn bò sữa ở Ba Vì đang tăng nhanh chóng, từ hơn 2.000 con năm 2003 lên 2.700 con vào cuối năm 2009, dự kiến đạt 3.000 con vào cuối năm 2010 này. Sản lượng sữa tươi tăng từ 13 tấn (năm 2008) lên 18 đến 20 tấn/ngày. Thu nhập trung bình của các hộ nuôi bò đạt từ một đến 1,5 triệu đồng/người/tháng, trong khi đó, thu nhập từ trồng lúa, chè chỉ đạt từ 300 đến 400 nghìn đồng/người/tháng. Xã Tản Lĩnh hiện có 265 hộ chăn nuôi bò sữa, chỉ chiếm chưa đến 10% số hộ dân trong xã, nhưng chiếm tới 30% doanh thu của toàn xã. Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Mạnh Khẩn cho biết, chính quyền xã xác định chăn nuôi bò sữa là một nghề làm giàu cho bà con trong xã. Chính vì vậy, bên cạnh việc động viên, khuyến khích các gia đình nuôi bò sữa, thành lập chi hội chăn nuôi bò sữa, chính quyền xã chủ động liên hệ với cơ quan chuyên môn mời các chuyên gia về hướng dẫn người dân chăn nuôi bò cũng như trồng cỏ đúng kỹ thuật. Xã cũng đứng ra tín chấp với Công ty cổ phần sữa Quốc tế cho bà con được vay vốn mua bò, tạo đầu ra ổn định cho nguồn sữa nguyên liệu. Chính vì thế, đàn bò sữa ở Tản Lĩnh hiện đã lên đến gần một nghìn con với tổng lượng sữa bán ra khoảng bảy tấn/ngày.
Gia đình anh Nguyễn Gia Hiệp bắt đầu nuôi bò sữa từ năm 2000, nhưng đầu tư dè dặt từ một đến ba con, vì đầu ra không ổn định. Nhưng từ khi có sự tiếp sức của "ba nhà" anh đã mua thêm được bốn con bò sữa, nâng số bò sữa trong đàn lên bảy con như hiện nay. Trung bình mỗi ngày, đàn bò cho sản lượng khoảng một tạ sữa. Sau khi trừ các chi phí, lợi nhuận mà đàn bò đem lại cho gia đình 400 nghìn đồng/ngày. Còn gia đình anh Nguyễn Viết Ðiệp mới vào nghề được bốn năm, được cán bộ kỹ thuật đến tận nhà hướng dẫn cách làm chuồng, cách nuôi bò, vắt sữa... được IDP cho vay vốn nên rất yên tâm với nghề này. Ðàn bò nhà anh sắp được bổ sung hai con, khi đó lượng sữa thu được cũng trên, dưới một tạ mỗi ngày.
Thực hiện đúng cam kết hợp tác với UBND huyện Ba Vì cũng như với những hộ chăn nuôi bò, nhà máy sữa thứ hai của Công ty cổ phần sữa Quốc tế đặt tại xã Tản Lĩnh đang chuẩn bị đưa vào hoạt động. Nó sẽ là đầu ra ổn định cho cả vùng sữa nguyên liệu nơi đây và tạo sự yên tâm hơn cho nhiều gia đình nông dân cố gắng làm giàu trên quê hương mình.
