Biện pháp kỹ thuật phòng cháy xe trong hầm Hải Vân

Những biện pháp kỹ thuật tốt nhất trong trường hợp này là:

- Cải tiến công nghệ thông gío đường hầm trở thành thông gió ngang.

- Mọi ôtô qua hầm đều phải kéo lê xích thép trên nền hầm.

- Mọi xe ôtô đều phải được rửa sạch khi chạy trong hầm.

Hầm đường ôtô dưới đèo Hải Vân, chúng ta quen gọi là hầm đường bộ Hải Vân. Thực ra các tên này đều là các danh từ riêng kèm thêm nhiệm vụ, nhưng nếu gọi tên đường hầm chưa đúng, chúng ta sẽ khó thấy rõ nhiệm vụ chủ yếu của đường hầm.

Chúng ta biết rằng, từ khi khai thác hầm đường ôtô dưới đèo Hải Vân 5/6/2005 đến nay đã có 25 phương tiện bị cháy trong hầm.

Sự cố cháy xe trong hầm Hải Vân vừa có nguyên nhân từ phía dự án công nghệ và tổ chức khai thác đường hầm, vừa có nguyên nhân từ phía xe cộ và người điều khiển chúng trong đường hầm. Tuy nhiên, từ phương châm sử dụng công nghệ sạch, hiện đại trong hoàn cảnh Việt nam; chúng ta thấy cần làm rõ 1 số vấn đề theo 2 phía đó:

- Luồng vận chuyển chính được thông gió theo sơ đồ công nghệ thông gió dọc từng phân đoạn, kết hợp với lọc bụi tĩnh điện và tăng tốc gió bằng quạt đẩy cục bộ; hướng gió chính là từ Bắc vào Nam (hình 1). Đây là công nghệ thông gió hầm đường ôtô mới nhất ở nước ta; vì đây là hầm đường ôtô dài trên 2,5km đầu tiên được xây dựng ở nước ta. Nhưng cứ theo các sách giáo khoa về hầm đường ôtô, đặc biệt khi so với công nghệ thông gió hầm đường ôtô dài trên 6km, chúng ta thấy rõ rằng công nghệ thông gió ở đây là chưa sạch. Nhiều điểm trong hầm, không những luôn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe những người làm việc và tham gia giao thông qua lại tronghầm; mà còn luôn tiềm ẩn nguy cơ gây cháy nổ xe tham gia giao thông qua lại trong hầm.

Công nghệ sử dụng đường hầm chỉ có các trạm lọc bụi tĩnh điện, nhưng vẫn chưa có biện pháp khử tác nhân gây ion hóa không khí; thậm chí nếu chỉ bổ sung các biện pháp tình huống: lọc bụi, rửa xe và bổ sung đường ống nước; một mặt vẫn chưa cách ly được nguồn nhiệt và nguồn điện với bụi nhiên liệu nhiễm điện; đặc biệt vẫn chưa triệt tiêu được các tia lửa điện; chắc chắn vẫn chưa phòng ngừa được sự cố cháy nổ xe lưu thông trong đường hầm [1], [2]; mặt khác lại làm tăng độ ẩm trong đường hầm lên cao.

Để cách ly luồng khí bẩn có cả bụi nhiên liệu với nguồn nhiệt và nguồn tia lửa điện, khi hầm đường ôtô dài trên 1,5km; tốt nhất là phải sử dụng công nghệ thông gió ngang (hình 2) theo hướng dẫn trong các sách giáo khoa và đã cụ thể hóa trong các tài liệu [1], [3],[4]&[5].                                                              

Để thay đổi công nghệ thông gió cho hầm đường ôtô dưới đèo Hải Vân, tốt nhất là cải tạo đường hầm theo sơ đồ thông gió ngang, điển hình là hình 1a.

- Đa số các xe bị cháy khi lưu thông trong đường hầm là các xe chở hàng, chở khách, nhưng lái xe chưa chấp hành đúng quy định khi điều khiển xe qua hầm: xe cũ, nhưng để bẩn, xăng dầu bám dính loang lổ, máy nóng, buộc hàng gần ống xả, tốc độ xe qua hầm quá thấp...

Trong khi biện pháp hạn chế các xe cũ lưu thông trong đường hầm là kém khả thi, thì biện pháp rửa xe, rửa đường tự động và tăng cường lọc bụi là khả thi; nhưng một mặt, vẫn chưa đủ phòng chống được sự cố phóng điện đốt cháy xăng dầu bám theo xe và thoát qua ống xả tức thời; mặt khác, nếu không tính toán kỹ, sẽ làm thay đổi thành phần không khí trong đường hầm do độ ẩm cao, vừa gây ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp của những người có mặt trong đường hầm, vừa gây ảnh hưởng xấu đến hệ thống thông gió cho đường hầm.

Để phòng chống hiện tượng xe đang chạy bị nhiễm điện và khả năng phóng điện giữa xe đó với các vật thể xung quanh; tốt nhất là đảm bảo mọi xe lưu thông qua đường hầm đều phải treo xích thép quệt xuống nền hầm (giống như các xe chở xăng dầu chạy trên đường bộ) [5].

Trong khi chưa thực hiện thông gió ngang, yêu cầu tăng tốc độ xe chạy lên (40~80)km/giờ, để tăng khả năng lưu thông luồng gió và giảm tác hại của khí độc hại đối với hành khách trên xe là cần thiết. Nhưng biện pháp này vẫn chưa đầy đủ và hiệu quả vẫn chưa cao; vì dù xe tốt, nhưng đang chạy trong đường hầm vẫn có thể gặp hư hỏng nhẹ; hơn nữa trong đường hầm luôn có 1 số người làm nhiệm vụ kiểm tra, bảo dưỡng, bảo vệ và vận hành các trang thiết bị và kết cấu đường hầm. Rõ ràng là phải nhanh chóng thực hiện thông gió ngang cho đường hầm.     

Cần chú ý rằng, hiện nay chúng ta mới chỉ kiểm tra lượng bụi nói chung theo yêu cầu sinh học (mức bụi lơ lửng cho phép chỉ là 0,3mg/m ³, nhưng thông thường đều vượt quá 10 lần mức cho phép đó). Tiến tới chúng ta còn phải kiểm tra hàm lượng bụi cháy nổ dưới gầm xe, cùng với nhiệt độ của chúng và mức điện thế giữa xe và các vật thể xung quanh nữa.

Tóm lại, do công nghệ hiện nay để thông gió hầm đường ôtô dưới đèo Hải Vân là chưa sạch vì chưa phù hợp với đặc tính hình học của đường hầm, cho nên trước mắt là bổ sung các biện pháp giảm bụi trong đường hầm và tăng tốc độ xe chạy trong hầm. Nhưng quan trọng hơn cả vẫn là kết hợp chống phóng điện bằng xích thép và cải tạo công nghệ thông gió trong đường hầm theo sơ đồ thông ngang [4]&[5]./.

Tài liệu tham khảo:

1

2- TCVN 4527: 1988 - Hầm đường sắt và hầm đường ôtô - Tiêu chuẩn thiết kế - NXB Xây dựng - Hà Nội - 2003.

3- Đỗ Thụy Đằng - Đường hầm Hải Vân thông gió chưa tốt. Vì sao? - T/c người Xây dựng - Hà Nội - 10/2005

4- Đỗ Thụy Đằng - Hầm Hải Vân - Hiện tại và tương lai - T/c Người Xây dựng - Hà Nội - 3/2006.

5- Đỗ Thụy Đằng -Phòng chống cháy nổ xe trong hầm Hải Vân -T/c Người Xây dựng - Hà Nội - 11/2008.