Biến đổi thể trọng ở người cao tuổi

Ở người cao tuổi, mối tương quan giữa chế độ dinh dưỡng, sức khỏe và tự lập rất rõ rệt thể hiện trong biến đổi về trọng lượng.

Biến đổi trong hoạt động chuyển hóa và dinh dưỡng

Ở người cao tuổi, khả năng thụ cảm bị giảm: mắt, mũi, tai, vị giác và xúc giác không còn nhạy, ảnh hưởng đến ăn ngon miệng. Răng long, cơ nhai teo, xương nhai teo gây trở ngại cho việc ăn uống. Hệ tiêu hóa hoạt động xấu hơn, ảnh hưởng đến tiêu hóa, hấp thu thức ăn. Tuy nhiên, mặc dù các hệ tiêu hóa, tim mạch, tiết niệu không còn hiệu năng như lúc còn trẻ, nhưng nếu hệ thần kinh còn hoạt động tốt thì cơ thể vẫn có khả năng tự điều chỉnh, thích nghi tốt để người cao tuổi vẫn có thể ăn uống, tiêu hóa bình thường.

Nhu cầu năng lượng

Người cao tuổi hoạt động ít hơn, khối cơ cũng giảm đi khoảng 1/3 so với thời trẻ. Với một người 70 tuổi, nhu cầu năng lượng giảm đi khoảng 1/3 so với tuổi 20, ăn uống phải ít hơn.

Cân nặng không nên vượt quá số centimet của chiều cao trừ đi 105 (nếu cao 1,65m, cân nặng không nên vượt quá: 165 - 105 = 60kg).

Thừa cân

Thừa cân là yếu tố nguy cơ đối với người mắc bệnh tim mạch, tiểu đường (đái tháo), các bệnh hư khớp, suy hô hấp, ngưng thở, tắc nghẽn trong khi ngủ. Béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng. Chúng ta ít thấy người trên 80 tuổi béo phì quá độ (vì phần lớn khó vượt được ngưỡng tuổi 80). Tỷ lệ tử vong do thừa cân của những người trên 60 tuổi thấp hơn ở lứa tuổi 30 - 50.

Sụt cân

Sụt cân cũng là mối lo. Suy dinh dưỡng rất thường gặp ở người có bệnh.

Điều tra dịch tễ cho thấy:

- Sau 50 tuổi, trọng lượng cơ thể có chiều hướng tăng.

- Từ 75 - 80 tuổi, trọng lượng có chiều hướng giảm. Tỷ lệ tử vong trong lứa tuổi này cao ở những người có trọng lượng tương đối thấp.

Sự sụt cân (không phải do cố ý) rất nguy hiểm sau tuổi 55. Khi người cao tuổi sụt hơn 5% trọng lượng trong vòng 6 đến 12 tháng, cần phải tìm nguyên nhân để ngăn chặn.

Nguyên nhân chính là răng hư, ăn khó tiêu, sự sa sút về tinh thần, sự trầm uất, suy nhược, tiêu chảy, rối loạn chức năng, uống quá nhiều thứ thuốc…

Thường nhiều rối loạn xảy đến cùng một lúc khi bị bệnh; chỉ cần điều chỉnh một hay hai rối loạn thường được xem là không quan trọng, là có thể hạn chế sụt cân.

Bộ răng của người cao tuổi cần được chú ý, để tránh đau nhức hoặc gây khó khăn khi nhai thức ăn. Răng hư ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa cũng như sự hấp thụ các chất bổ dưỡng.

Răng, nếu không được chăm sóc đúng mức (không thường xuyên đánh răng, xúc miệng) có thể kéo theo sự không thích ăn, ăn không ngon. Các bệnh về nướu răng gây đau nhức khi nhai và làm mất sự thích thú khi ăn.

Khi tiêu chảy, bệnh nhân giảm ăn để giảm số lần đi cầu, tạo điều kiện cho suy dinh dưỡng.

Các bệnh tâm thần, nhất là trầm uất cũng gây sụt cân. Do đó, nếu các xét nghiệm lâm sàng, sinh học, tiền sử bệnh nhân không tìm ra căn nguyên bệnh, thì cần phải nghĩ đến bệnh tâm thần.

Rối loạn chức năngdo bị hư khớp, tay chân không còn điều khiển theo ý muốn. Bệnh hư khớp cũng có thể làm giảm hoạt động đi đứng, không có lợi cho sức khỏe.

Vì uống nhiều thứ thuốcnên cần uống nhiều nước, đầy bụng, chưa kể không ít dược phẩm có tác dụng phụ làm thay đổi vị giác, làm khô miệng khó nuốt thức ăn gây chứng khó tiêu, buồn nôn.

Cho nên, đối với người cao tuổi, khi có sự thay đổi thất thường về trọng lượng, cần đưa đến các bác sĩ lão khoa.

Nguồn: Thuốc & sức khỏe, số 205 - 206 (1 & 15.2.2002), tr 24.