Biến đổi khí hậu - Mối lo của nhân loại

Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu trái đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ và bể chứa khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái ven biển, ven bờ và đất liền khác. Các chất CO ₂, CH ₄, CFC, SO ₂, hơi nước… thải vào khí quyển sẽ ngăn cản sự bức xạ của Trái đất, có tác dụng làm cho Trái đất nóng dần lên và làm thay đổi cả hệ thống khí hậu.

Các biểu hiện của sự biến đổi khí hậu trái đất gồm:

- Sự nóng lên của khí quyển và trái đất nói chung.

- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên trái đất.

- Sự dâng cao mực nước biển do tan băng dẫn tới sự ngập úng của các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trên biển.

- Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng khác nhau của trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người.

- Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyển, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hóa khác.

- Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của thủy quyển, sinh quyển, các địa quyển.

Việt Nam là nước có khí hậu nhiệt đới gió mùa, hằng năm chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai do thời tiết như các cơn bão nhiệt đới, hạn hán, lũ lụt. Trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình tại Việt Nam đã tăng 0,7độ C. Đi cùng với tăng nhiệt độ, lượng mưa trung bình hằng năm tăng không đáng kể, nhưng tần suất cũng như lượng mưa giữa các tháng thay đổi. Mùa mưa có lượng mưa tăng cao, mùa khô lượng mưa giảm đi dẫn tới các sự kiện thời tiết bất thường có xu hướng tăng lên. Như chúng ta thấy lũ lụt xảy ra liên tục ở miền Trung, trong khi miền Bắc thì đang bị hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng cho sản xuất. Nước biển dâng lên cũng đã ảnh hưởng đến các vùng duyên hải và đồng bằng, nhất là đồng bằng sông Cửu Long.

Theo các nhà nghiên cứu, biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam theo những xu hướng: Giảm mùa dông; Giảm sương mù; Hạn hán tăng cả về tần suất và cường độ; Mùa lạnh thu hẹp; Bão tăng về tần suất, nhất là vào cuối năm và ảnh hưởng đến các tỉnh Nam Trung Bộ. Nhiệt độ sẽ tăng đáng kể ở các khu vực Tây Bắc, Đông Bắc và cao nguyên Trung Bộ. Trong mùa mưa, lượng mưa sẽ tăng đáng kể ở các khu vực Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ. Vào nửa sau thế kỷ XXI, Đồng bằng sông Cửu Long sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp và khốc liệt do nước biển dâng.

Sơn La có khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh khô, mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều. Do địa hình bị chia cắt sâu và mạnh nên hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu, cho phép phát triển một nền sản xuất nông - lâm nghiệp phong phú Vùng cao nguyên Mộc Châu rất phù hợp với cây trồng và vật nuôi vùng ôn đới. Vùng dọc sông Đà phù hợp với cây rừng nhiệt đới xanh tốt quanh năm. Những năm gần đây nhiệt độ không khí trung bình năm có xu hướng tăng hơn 20 năm trước đây từ 0,5 ⁰C - 0,6 ⁰C (TP Sơn La từ 20,9 ⁰C lên 21,1 ⁰C, Yên Châu từ 22,6 ⁰C lên 23 ⁰C); lượng mưa trung bình năm có xu hướng giảm (TP Sơn La từ 1.445 mm xuống 1.402 mm, Mộc Châu từ 1.730 mm xuống 1.563 mm); độ ẩm không khí trung bình năm cũng giảm. Thời tiết sẽ thay đổi theo chiều hướng khô hạn kéo dài vào mùa đông nên khó tăng vụ trên diện tích canh tác; gió tây khô nóng vào những tháng cuối mùa khô đầu mùa mưa (tháng 3-4) cũng sẽ tăng gây không ít khó khăn cho sản xuất và đời sống của một số vùng trong tỉnh. Mùa mưa sẽ xuất hiện nhiều hơn các hiện tượng mưa đá, lũ quét, đây cũng là những nhân tố gây bất lợi cho sản xuất, đời sống. Trong thời gian tới khi hồ thủy điện Sơn La dâng cao, hệ thống hồ dọc Sông Đà, được hình thành có thể tình hình khí hậu khô và nóng vào mùa khô sẽ được cải thiện theo hướng có lợi cho sản xuất và đời sống…

Biến đổi khí hậu đã và đang gây ảnh hưởng đến cuộc sống của toàn nhân loại trên thế giới. Cộng đồng thế giới đang có những nỗ lực đáng kể trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu. Các quốc gia trên thế giới đã họp tại New York từ năm 1992 và đã thông qua Công ước Khung về biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc. Công ước này đặt ra mục tiêu ổn định các nồng độ khí quyển ở mức có thể ngăn ngừa được sự can thiệp của con người đối với hệ thống khí hậu. Sau đó một loạt hội nghị đã được tiến hành nhằm hạn chế và ngăn chặn tác động của con người đến biến đổi khí hậu. Gần đây, Hội nghị thượng đỉnh Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu đã diễn ra tại thủ đô Copenhagen , Đan Mạch ngày 7/12/2009 nhằm ký kết một thỏa thuận ngăn chặn tình trạng ấm lên toàn cầu. Và Hội nghị Cancun (Mêhicô) vào tháng 12 năm 2010 cũng đã tập trung vào các nội dung chính: thiết lập công cụ tài chính mới có tên gọi không chính thức là "Quỹ xanh" như giúp các nước nghèo đối phó những tác hại của biến đổi khí hậu (đã được đề cập trong Hiệp định Copenhaghen), hỗ trợ tài chính các nước nhiệt đới bảo vệ rừng khuyến khích chuyển giao công nghệ xanh-sạch, thống nhất các biện pháp chống biến đổi khí hậu. Trọng tâm của Hội nghị này là tìm kiếm một thỏa thuận toàn cầu mới thay thế Nghị định thư Kiôtô về chống biến đổi khí hậu, sẽ hết hiệu lực vào năm 2010.

Vậy chúng ta phải làm gì để giảm sự tác động biến đổi khí hậu. Trước hết là cần phải sử dụng nhiên liệu hóa thạch một cách hợp lý để giảm khí thải nhà kính. Trong nông nghiệp và lâm nghiệp sử dụng nhiều phân bón hữu cơ để giảm phát thải khí metan. Trồng rừng và bảo vệ rừng là biện pháp tích cực nhất để hấp thụ khí CO ₂- khí hiệu ứng nhà kính chủ yếu trong khí quyển. Cần có các biện pháp liên ngành và các chính sách phù hợp với từng địa phương để đạt được mục tiêu tối đa. Đối với mỗi cá nhân chúng ta phải có ý thức trong việc bảo vệ môi trường, tiết kiệm nhiên liệu và năng lượng. Mặt khác, chúng ta phải làm sao có những biện pháp đối phó thích nghi sống cùng biến đổi khí hậu và tránh nhiệt đọ tối đa, có chính sách truyền thông các biện pháp ứng phó.