Bí mật trong lòng đất châu thổ sông Nil

Sự hình thành đất nước pharaoh vẫn luôn là điều bí ẩn đối với các nhà lịch sử. Cho đến nay, người ta vẫn nghĩ rằng vào nửa cuối thế kỷ IV trước Công nguyên, ở vùng thượng Ai Cập xuất hiện một quốc gia nhỏ bé. Quốc gia này đã xua quân đi đánh đuổi các bộ tộc vùng châu thổ sông Nil. Sau khi chiến thắng, thủ lĩnh Narmer đã thiết lập triều đại đầu tiên của Ai Cập. “Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có chứng cớ khảo cổ học khẳng định quá trình thống nhất Ai Cập xảy ra đúng theo cách đó” - TS. Chlodnicki cho biết như vậy.

Nếu như vùng thượng Ai Cập từ hơn 100 năm nay là nơi diễn ra nhiều cuộc nghiên cứu khảo cổ học với nhiều thành công, thì vùng châu thổ sông Nil lại ít được biết đến. Một trong số rất ít cuộc thám hiểm ở vùng này là cuộc nghiên cứu của nhóm khảo cổ học Italia do GS.Rodolfo Fattovich dẫn đầu, nhưng đến năm 1990 GS.Fattowich quyết định dừng công việc nghiên cứu lại. “Chúng tôi không phát hiện ra thứ gì đáng kể cho nên nhà đầu tư chán nản đã không tiếp tục tài trợ cho cuộc nghiên cứu nữa”. GS.Chlodnicki, người tham gia nhóm của GS.Fattovich, kể lại.

Tám năm sau, TS.Chlodnicki quay trở về Tell el Farcha cùng một cộng sự là TS.Krzysztof Cialowicz thuộc Viện khảo cổ học Ai Cập và họ lại bắt đầu công việc “đào bới”. TS.Chlodnicki nhớ lại: “Người Ai Cập rất ngạc nhiên. Họ hỏi chúng tôi đào bới để làm gì nữa, vì rằng trước đây chúng tôi đã không phát hiện ra bất kỳ ngôi mộ nào”. Hơn nữa, công việc ở vùng châu thổ sông Nil tỏ ra có nhiều khó khăn hơn so với ở Nam Ai Cập, bởi vì ở vùng châu thổ này người ta không đào cát mà phải sục vào bùn. Cần phải chờ một thời gian để bơm hết nước ngầm đi, sau đó mới có thể đào tiếp tới các tầng đất sâu hơn.

Khu khai quật ở Tell el Farcha của các nhà khảo cổ học Ba Lan chỉ rộng chừng 4 ha và trải dài trên 3 sườn đồi. Tại sườn đồi phía Tây, người ta phát hiện ra tổ hợp lâu đài - đền thờ, tại vùng trung tâm là hệ thống nhà ở - trang trại, còn ở sườn đồi phía đông là khu vực dành cho lăng mộ.

Sườn đồi phía tây là nơi các nhà khảo cổ học tìm thấy những bức tượng gỗ mô tả những người đàn ông đứng với chi tiết rất sống động. Các bức tượng được mạ vàng và trang trí bằng các chuỗi tràng hạt. Người ta cho rằng các bức tượng là bản sao chân dung một thủ lĩnh nào đó. Cho tới nay, các nhà khảo cổ học vẫn nghĩ rằng Tell el Farcha là trung tâm thương mại quan trọng duy nhất thời bấy giờ. “Những phát hiện trong năm nay cho thấy Tell el Farcha còn có thể là trung tâm hành chính nữa. Không loại trừ khả năng là các quan cận thần cũng sống ở đó” - TS. Chlodnicki nhận định.

Sắp tới, khu vực đền thờ sẽ được rà soát kỹ lưỡng, còn khu lâu đài thì chắc phải chờ thêm vài năm nữa. Trong khi đó, các ngôi mộ mới lần lượt được khám phá. Các nhà khảo cổ học còn tìm ra nhiều công trình xây dựng chưa từng được biết đến trong kiến trúc Ai Cập.

Trong năm nay, các nhà khảo cổ học tìm ra hơn 60 vật dụng trong thời kỳ trị vì của các pharaoh đầu tiên (khoảng năm 3000 trước Công nguyên). Theo TS. Chlodnicki, đây là tập hợp các vật dụng chứng tỏ đã tồn tại ở Tell el Farcha một trung tâm văn hoá. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những bức tượng người và vật, kể cả con dấu, mô hình dụng cụ và đồ dùng gia đình thu nhỏ. Phần lớn được hoàn thành từ ngà voi - thứ chất liệu rất quý và rất đắt thời Ai Cập cổ đại. TS.Chlodnicki cho biết: “Một số vật dụng đúng là tác phẩm nghệ thuật thực sự. Những bức tượng người là một trong những di tích đẹp nhất và chính xác nhất thời Ai Cập cổ đại. Cho đến nay, những di tích tương tự hầu như chỉ được tìm thấy ở vùng thượng Ai Cập - vốn được coi là trung tâm của nền văn minh Ai Cập. Sự hiện diện của các vật dụng nói trên ở vùng châu thổ sông Nil chứng tỏ vị trí to hơn của khu vực này trong cơ cấu nhà nước tiền Ai Cập. Rất có thể, sự thống nhất hai vùng lãnh thổ diễn ra theo cách ôn hoà và cả hai quốc gia - thượng Ai Cập và hạ Ai Cập - đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình hợp nhất đó”.

Nguồn: gdtd.com.vn, số 43, 11/04/2006