Bệnh trĩ - căn bệnh phổ biến ở công chức
Nói về ảnh hưởng của bệnh trĩ trong sinh hoạt và sức khỏe, có những sử gia đã cả quyết rằng nước Pháp thua trận Waterloo chỉ vì Napoleon bị một cơn đau bột phát của bệnh trĩ, và tỏ ý tiếc rằng, giá mà Napoleon biết dùng mấy chục gram thuốc nhuận tràng thì lịch sử sẽ đổi khác (?).
Một vài số liệu sau đây giúp ta hiểu thêm về ý nghĩa kinh tế của bệnh: Theo Johanson, năm 1990 nước Mỹ đã tiêu tốn 2 tỷ USD cho các bệnh vùng hậu môn, riêng trĩ có 10 triệu người đi khám bệnh. Ở Pháp, trong 12 tháng (từ 7/1983 đến 7/1984), ngành duợc đã bán ra 36 triệu viên thuốc chữa táo bón.
Ở nước ta, các bệnh về hậu môn cũng đã được nói đến từ khá lâu. Cổ nhân ta có câu "Thập nhân cửu trĩ"(nghĩa là trong mười người thì có chín người mắc trĩ), điều đó chứng tỏ dân ta cũng có rất nhiều người mắc loại bệnh này. Ngày nay, một số thống kê cho thấy tỉ lệ mắc bệnh trĩ vào khoảng từ 35-50%. Nếu lấy tỉ lệ thấp nhất là 30% thì Việt Nam đã có trên 25 triệu người mắc, và Hà Nội có trên dưới 50 vạn người bị trĩ. Trong khi đó, đa số người bệnh lại thường ngại đi khám (nhất là phụ nữ), cứ tự chữa và... cố chịu, chỉ đến khi bệnh quá nặng mới đi khám, thì lúc này đã muộn.
Căn nguyên và triệu chứng:Trĩ là hiện tượng giãn tĩnh mạch niêm mạc trực tràng và hậu môn. Nguyên nhân do thể tạng, đôi khi có tính di truyền. Hay gặp ở người có bệnh viêm đại tràng, táo bón kéo dài. Còn gặp trong tăng áp lực tĩnh mạch cửa, suy tim, phì đại tuyến tiền liệt. Có 2 thể bệnh:
- Trĩ nội:Trong một số ít trường hợp, người bệnh cảm thấy nằng nặng ở vùng hậu môn. Bệnh chỉ được phát hiện khi thấy đại tiện ra máu tươi phủ ngoài phân. Khi soi trực tràng mới thấy tĩnh mạch bị giãn to tạo thành những nốt phồng màu xanh tím.
- Trĩ ngoại:Những nốt phồng nói trên dài ra, có chân thò ra ngoài hậu môn, có khi thành búi như chùm nho hoặc to như con đỉa bám ngoài hậu môn, không co trở vào phía trong được nữa. Thể bệnh thường gặp là kết hợp cả trĩ nội và trĩ ngoại.
Biến chứng:Hay gặp nhất là chảy máu, thường xuất hiện khi đại tiện. Nếu mất máu kéo dài có thể làm bệnh nhân thiếu máu, da xanh, gầy yếu. Khi bị viêm nhiễm và tắc nghẽn tĩnh mạch ở búi trĩ sẽ gây đau rát rất khó chịu. Ngoài ra có thể còn bị viêm, nứt hậu môn hoặc sa niêm mạc hậu môn - trực tràng. Bệnh trĩ tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng nhiều đến khả năng lao động, đời sống và hạnh phúc vì người mắc bệnh phần nhiều ở lứa tuổi 30-50.
Chẩn đoán:Về nguyên tắc, bệnh nhân nào bị trĩ cũng đều phải được soi trực tràng, tối thiểu người thầy thuốc cũng phải làm một động tác đơn giản là thăm khám hậu môn bằng ngón tay trỏ để loại trừ ung thư trực tràng hoặc polype trực tràng.
Phòng bệnh:Dựa vào căn nguyên của bệnh, biện pháp phòng bệnh chủ động là kết hợp hài hòa giữa tăng tư thế vận động khi làm việc, thường xuyên tập luyện cơ thể và điều chỉnh chế độ ăn uống nhằm không để mắc chứng táo bón kéo dài. Những người lao động trí óc, các viên chức văn phòng thường làm việc trong tư thế ngồi lâu, ít hoạt động toàn thân nên cơ thể thường trì trệ, bụng to, tích mỡ và rất hay bị táo bón. Khi làm việc cần tranh thủ tối đa các động tác giúp tăng cường vận động cơ thể như tận dụng việc lên xuống cầu thang bộ, giảm sử dụng cầu thang máy, nên đi lại khi nói chuyện điện thoại… Cần điều chỉnh cân đối thời gian giữa làm việc, nghỉ ngơi, rèn luyện thân thể, chú ý luyện tập các động tác nhằm kích thích hoạt động và tăng trương lực các cơ vùng ổ bụng, hố chậu giúp tăng nhu động ruột, nhất là đại tràng. Trong sinh hoạt cần chú ý thường xuyên uống nhiều nước, giảm sử dụng các chất có tính kích thích như thuốc lá, cà phê, các gia vị cay nóng như ớt, hạt tiêu…hoặc giảm ăn các thứ khó tiêu như đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, các thực phẩm ăn nhanh, tăng cường các thực phẩm giàu chất xơ như rau, củ trong bữa cơm và thường xuyên ăn các loại trái cây tươi. Cần tạo phản xạ đi ngoài đều đặn hàng ngày, chống tình trạng táo bón.
Điều trị:Ngày nay, nhờ những thành tựu y học mới, bệnh trĩ đã có nhiều phương pháp chữa trị rất hữu hiệu. Nếu được phát hiện sớm, 90% trường hợp không phải mổ, chỉ cần điều trị bằng thuốc cũng có hiệu quả lại ít tốn kém. Y học cổ truyền cũng có một số bài thuốc chữa trĩ theo kinh nghiệm dân gian bằng thảo dược như lá dấp cá, hạt gấc… Hiện nay, tại nhiều cơ sở y tế đã được trang bị nhiều thiết bị hiện đại ứng dụng phương pháp phẫu thuật mới giúp điều trị bệnh trĩ ít đau đớn, đạt hiệu quả cao. Vấn đề cơ bản là người bệnh cần được khám phát hiện sớm bệnh trĩ hoặc chẩn đoán đúng các bệnh vùng hậu môn để từ đó có phương pháp điều trị phù hợp.
