Bệnh giả dại ở lợn

Triệu chứng lâm sàng

Thời ký nung bệnh từ 15h đến 12 ngày, trung bình 3-4 ngày, bệnh có thể gây viêm não tuỷ và đường hô hấp.

Lợn ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc, nhưng nặng nhất là lợn con. Triệu chứng lâm sàng của bệnh liên quan đến lứa tuổi mắc bệnh của lợn như sau:

- Lợn dưới 2 tuần tuổi: Thường xảy ra ở thể quá cấp tính, lợn con mắc bệnh dưới dạng bại huyết và hầu như chết 100% trong khoảng vài giờ.

- Lợn con trước cai sữa: Thường xảy ra ở thể cấp tính hoặc thể viêm màng não-não. Con vật sốt nhẹ, rồi thấy những rối loạn thần kinh như: Quay cuồng, nghiến răng, run cơ, dẫn đến liệt hầu, thanh quản và chân. Lợn mắc bệnh bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, nôn mửa, ủ rũ, cử động không chủ động, chồm lên phía trước hoặc lùi về phía sau, quay vòng xung quanh, ngứa và gãi nhiều, cọ sát hoặc cắn một nơi nhất định trên cơ thể làm tróc da. Có khi lợn ngứa toàn thân hoặc không ngứa, luôn kêu la đau đớn và những cơn ngứa kích thích mạnh làm nó lên cơn giống cơn dại, nhưng không tấn công người và động vật khác. Ở giai đoạn cuối con vật bị bại liệt phần dưới của cơ thể hoặc liệt toàn thân. Lợn mắc bệnh có thể chết trong một tuần kể từ khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Tỷ lệ chết từ 20 đến 100%.

- Đối với lợn con sau cai sữa: Lợn mắc bệnh ở thể nhẹ, có triệu chứng lâm sàng như thể cấp tính, nhưng mức độ ít nghiêm trọng, một số biểu hiện của bệnh có hoặc không, kèm theo chứng ho, hắt hơi, khó thở và viêm kết mạc mắt. Tỷ lệ chết từ 5 đến 10%.

- Đối với lợn trưởng thành: Triệu chứng thường không rõ ràng hay gây bệnh nhẹ về hô hấp. Lợn nái chửa mắc bệnh có thể gây sảy thai, thai gỗ, thai chết lưu hay lợn con đẻ ra yếu, run rẩy. Lợn mắc bệnh thường tự khỏi.

Cách lây lan và đường xâm nhập

Cách lây lan và đường xâm nhập của virus đến nay còn chưa được rõ, có thể bệnh có nguồn gốc từ chuột đồng. Người ta thấy chuột đồng thường chết trước khi bênh phát ra ở loài lợn. Lợn có thể nhiễm bệnh do ăn thức ăn, nước uống do chuột làm bẩn. Bệnh lây lan trực tiếp từ niêm mạc mũi lợn ốm đến niêm mạc mũi lợn khoẻ hoặc qua da xây xát khi lợn ốm cọ xát với da lợn khoẻ bị xây xát. Bệnh lây lan qua đường tiêu hoá đến nay vẫn chưa được công nhận.

Điều trị

Chưa có điều trị đặc hiệu. Điều trị bằng kháng sinh chỉ làm giảm viêm phổi thứ phát ở lợn lớn. Điều trị cho lợn con thường không có hiệu quả.

Phòng chống

Một số nước châu Âu đã thanh toán thành công bệnh giả dại và duy trì để lợn không có bệnh. Tuy nhiên, trong điều kiện ở nước ta hiện nay chưa thanh toán hết bệnh này trên đàn lợn. Biện pháp thích hợp nhất, có thể áp dụng trong điều kiện hiện nay là:

- Cách ly những trường hợp có triệu chứng lâm sàng.

- Khử trùng tiêu độc toàn bộ chuồng trại và tiêu diệt chuột đồng, chuột nhà.

- Nuôi dưỡng, chăm sóc tốt để giảm tối đa nguy cơ mắc bệnh.

- Khi mua lợn mới phải biết chắc không có bệnh.

     Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 75 (1793), 19/9/2005, trang 10