Bệnh cao huyết áp, hơn hai phần ba người hiểu sai

Cao huyết áp và cách nhận biết bị cao huyết áp

Cao huyết áp được xác định bởi chỉ số huyết áp đo được. Ngày nay, chuyện đo huyết áp đã trở nên quen thuộc với mọi người, có thể đo bằng máy tự động, bán tự động hay do thủ công bằng ống nghe cùng máy đồng hồ đo lò xo hoặc cột thủy ngân. Để xác định có cao huyết áp hay không thì chỉ cần có đến thầy thuôc vì ngoài việc chẩn đoán cao huyết áp còn đánh giá yếu tố nguy cơ, biến chứng… kèm theo. Các con số huyết áp để chẩn đoán thay đổi nhiều lần với mục đích dễ theo dõi và phòng tránh biến chứng về sau.

Ủy ban phòng chống huyết áp Hoa Kỳ (JNC) đã đưa ra phân độ sau cùng năm 2003, đến nay còn áp dụng (JNC VII):

- Huyết áp bình thường khi huyết áp tâm thu (số đo ở trên hay số lớn ở huyết áp) dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương (số đo ở dưới hay số nhỏ của huyết áp) dưới 80 mmHg.

- Cao huyết áp độ I khi huyết áp tâm thu từ 140 - 159 mmHg và hoặc huyết áp tâm trương 90 - 99 mmHg.

- Cao huyết áp độ II khi vượt trên mức của độ I.

Trước đây, khi huyết áp tâm thu từ 120 - 139 hoặc huyết áp tâm trương từ 80 - 89 mmHg gọi là huyết áp bình thường cao thì nay gọi là tiền cao huyết áp vì một số nghiên cứu cho thấy cần phải can thiệp điều trị huyết áp tích cực ở những bệnh nhân có nguy cơ cao (đái tháo đường, tai biến mạch máu não…).

Về biểu hiện của bệnh cao huyết áp, phần lớn là không có triệu chứng nếu cao huyết áp từ nhẹ đến trung bình. Trong khi cao huyết áp có thể bệnh nhân bị đau đầu, đổ mồ hôi, đánh trống ngực, xanh tái… cảm nhận của mỗi người khác nhau và những người bị cao huyết áp mãn tính khi bị lên cơn cao huyết áp sẽ cảm nhận được. Theo thống kê dịch tễ học, tuổi khởi phát bệnh cao huyết áp thường là sau 45. Tuy nhiên, cao huyết áp ở tuổi dưới 20 không phải là hiếm và thực tế mọi lứa tuổi đều có thể bị cao huyết áp dù bệnh này là bệnh của người có tuổi.

Điều trị bệnh cao huyết áo là điều trị suốt đời

Ở bệnh nhân cao huyết áp có nguyên nhân, khi xác định và điều trị được nguyên nhân thì cao huyết áp sẽ khỏi, không cần phải điều trị tiếp. Trong trường hợp này, cao huyết áp chỉ là một triệu chứng của các bệnh. Đối với nhóm không xác định nguyên nhân, bệnh nhân phải điều trị suốt đời: thay đổi lối sống và dùng thuốc hạ huyết áp. Áp dụng thay đổi lối sống bằng cách giảm cân nặng nếu thừa cân, hạn chế rượu bia, tăng cường tập thể dục, ăn giảm muối natri, hạn chế ăn mỡ độg vật bão hòa, thức ăn giàu cholesterol, bỏ hẳn hút thuốc lá…

Thuốc điều trị cao huyết áp có nhiều nhóm khác nhau: ức chế men chuyển, lợi tiểu, ức chế beta, ức chế canxi, giãn mạch trực tiếp… lựa chọn thuốc nào, kết hợp thuốc nào với nhau tùy thuộc đặc điểm của từng bệnh nhân (tuổi tác, bệnh kèm theo, biến chứng, công việc…). Chỉ có bác sĩ chuyên khoa sau khi đánh giá hết mọi yếu tố trên từng bệnh nhân sẽ có quyết định điều trị phù hợp. Nhiều người mắc sai lầm khi bắt chước toa điều trị của bệnh nhân cao huyết áp khác để điều trị cho mình, điều này thật sự nguy hiểm vì có thể không đạt hiệu quả điều trị và không ngăn ngừa được biến chứng. Người bệnh cao huyết áp cần phải theo dõi điều trị định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa, phải điều trị suốt đời.