Bảo quản khoai tây giống

Khoai tây giống sau 8 tháng bảo quản thường bị hao hụt khoảng 30 – 50%. Thậm chí có nơi hao hụt lên tới 70% tổng số khoai bảo quản.

Nguyên nhân của sự hao hụt đó là do các hoạt động sinh lý như hô hấp, mất nước, nhưng điều quan trọng là do sâu bệnh, do nấm mốc (chủ yếu là do rệp sáp trắng, gián, kiến, bệnh thối nhũn, thối khô, thối ướt) làm hỏng củ và mầm khoai.

Do vậy, để đảm bảo cho việc bảo quản khoai tây giống đạt hiệu quả cao, hạn chế tới mức thấp nhất sự hao hụt, chúng ta cần phải quan tâm đến chất lượng của khoai tây giống, đến độ già và tất cả những công nghệ áp dụng trong việc bảo quản.

Chọn củ để làm giống

Muốn bảo đảm chất lượng củ khoai giống, khâu thu hoạch và chọn củ giống là rất quan trọng. Đối với ruộng khoai dùng để lấy giống nhất thiết phải cắt cây trước khi thu hoạch 7 – 10 ngày. Cần phải chọn ngày nắng ráo, tránh ngày mưa để thu hoạch. Phải chọn những củ có chất lượng tốt ngay từ ngoài đồng để làm giống, hạn chế việc đổ ra phân loại, tránh bị bầm dập xây xát. Khi chọn củ để làm giống, các củ khoai tây cần phải đạt những yêu cầu sau:

- Củ còn nguyên vẹn, không bị xây xát.

- Không bị sâu bệnh.

- Tất cả các củ đều có hình dạng đồng đều, không bị dị hình.

- Chọn củ có đường kính 3cm trở lên.

Trong quá trình chọn giống, phải kiên quyết loại bỏ những củ không đạt tiêu chuẩn làm giống, vì loại củ này để lâu không những bị hư hỏng mà còn lây bệnh ra các củ khác làm ảnh hưởng lớn đến cả lô giống.

Khi kiểm tra khoai giống, cần chú ý quan sát đến các vị trí như mắt, mầm, cuống củ. Nếu thấy ở những chỗ này xuất hiện các vết màu nâu đen thì chứng tổ củ đã bị nhiễm bệnh. Có thể dùng ngón tay ấn nhẹ vào những vị trí đó nếu thấy củ sùi bọt, chất nhày chảy ra thì phải loại bỏ ngay.

Bảo quản trong kho

Sau khi đã lựa chọn xong cần tranh thủ chuyển ngay củ khoai tây về kho không nên để lâu ngoài đồng, cần nhẹ tay khi xếp dỡ và vận chuyển để tránh cho khoai khỏi bị xây xát, dập nát.

Khi khoai giống đã đưa về kho, cần tiến hành các công việc cần thiết sau đây:

- Trước khi đưa vào kho cần phải chọn lọc lại.

- Chọn lọc xong thì tiến hành phun thật đẫm dung dịch TMTD nồng độ 0,3% để xử lý củ giống. Nếu không có TMTD thì có thể xử lý củ giống qua vôi bột khô.

- Sau khi đã xử lý, tiếp tục trải củ giống ở ngoài hiên khô để hong ánh nắng tán xạ trong 7 – 10 ngày cho vỏ củ xanh đều. Quá trình này được gọi là lục hoá củ giống.

Lục hoá củ giống có tác dụng làm cho các mô tế bào của vỏ củ được đầy cứng, chống được sự mất nước tự do trong thời gian bảo quản, đồng thời hạn chế được sự xâm nhập của các loại mầm bệnh. Vở củ khi bị lục hoá, hàm lượng solamin vốn là chất độc trong vỏ tăng lên gây ra vị đắng khiến cho chuột, gián, kiến và sâu hại không ăn được. Mặt khác việc lục hoá củ giống còn làm cho mầm khoẻ, mập và ngắn, thích hợp cho việc gieo trồng sau này.

Yêu cầu đối với kho chứa

Cũng giống như bảo quản khoai thương phẩm, khoai tây giống khi bảo quản trong kho cũng được để trên giàn. Tuy nhiên đối với khoai giống thì mật độ xếp khoai lên giàn không nhiều như khoai thương phẩm. Cần xếp từ 1 đến 2 lớp cho khoai thông thoáng và khoai trải qua thời kỳ ngủ được thuận lợi.

Nhà kho để bảo quản khoai tây giống rất quan trọng, vì nó quyết định đến chất lượng khoai giống trong quá trình bảo quản.

Hiện nay ở nước ta chưa có những nhà kho đúng tiêu chuẩn để bảo quản khoai tây giống. Tuy nhiên bất kỳ loại kho nào cũng phải đảm bảo cho các yêu cầu tối thiểu sau đây:

- Kho phải cao ráo, thoáng mát và đầy đủ ánh sáng (nhưng không bị rọi, hắt nắng) để cho củ ngủ và phát dục được bình thường.

- Kho dùng để bảo quản khoai tây giống phải có hiên rộng từ 1,6 – 1,8m bao quanh để tránh nắng hắt vào kho, cũng như để tạo điều kiện lục hoá củ giống khi chuyển về kho.

- Kho cần phải có nhiều cửa sổ và cửa ra vào để có thể chủ động điều hoà ánh sáng khi cần thiết.

- Tường và nền kho phải được sạch sẽ, khô ráo.

- Trước khi đưa khoai vào kho để bảo quản giống, cũng như khoai thương phẩm, cần phải làm vệ sinh sạch sẽ và thanh trùng kho, giàn để đảm bảo hoàn toàn vô trùng.

Yêu cầu đối với giàn để khoai

Việc sắp xếp giàn trong kho cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Giàn phải chắc chắn, tránh đổ gãy giàn trong quá trình bảo quản.

- Thuận tiện cho việc kiểm tra và xử lý trong thời gian bảo quản, do vậy nên đặt giàn cách tường 0,5m, giàn nọ cách giàn kia 0,6m. Chiều dài của mỗi giàn không nên dài quá 10m. Mỗi giàn tối đa không quá 7 tầng với khoảng cách mỗi giàn là 35cm. Thường xuyên kiểm tra định kỳ từ 7 đến 10 ngày một lần.

- Trường hợp nếu củ giống bị sâu, kiến, gián phá hại và nhất là hỏng mầm, cần phải xử lý kịp thời bằng thuốc hoá học theo quy định như Sumithion, Malathion…

- Cần theo dõi và chú ý phòng chống chuột trong các kho bảo quản khoai tây giống.