Bạn biết gì về nhà hóa học vĩ đại MENĐELEEP

Định luật tuần hoàn và hệ thống tuần hoàn là cống hiến quan trọng nhất của Đ.I.Menđeleep trong sự phát triển khoa học tự nhiên. Nhưng đó chỉ là một phần trong di sản sáng tạo to lớn của nhà bác học. Toàn bộ sáng tạo của ông gồm 25 tập sách dày là một bộ bách khoa toàn thư thực thụ.

Menđeleep hệ thống hóa những tri thức tản mạn về hiện tượng đồng hình và điều đó đã có tác dụng phát triển hóa địa. ông phát hiện nhiệt độ sôi, tới hạn trên nhiệt độ này chất không thể tồn tại ở trạng thái lỏng, ông xây dựng thuyết hydrat về dung dịch và do đó xứng đáng được coi là nhà hóa lý xuất sắc. Khi tiến hành nghiên cứu sâu sắc về tính chất các khí loãng ông đã chứng tỏ là một nhà vật lý thực nghiệm xuất sắc. Menđeleep đề xuất thuyết nguồn gốc vô cơ của dầu mỏ, thuyết này cho đến nay đã được nhiều người ủng hộ. Nghiên cứu quá trình chế thuốc súng không khói; nghiên cứu sự du hành trên những tầng cao của khí quyển, khí tượng, ông là nhà kỹ thuật đo lường hoàn thiện. Khi là người lãnh đạo Viện đo lường trung ương ông đã có nhiều đóng góp để phát triển kỹ thuật đo lường. Nhờ những cống hiến khoa học của mình, Menđeleep được bầu làm viện sĩ của hơn 50 Viện Hàn lâm và Hội Khoa học nhiều nước trên thế giới.

Theo lời ông, ông coi hoạt động khoa học là “Sự phục vụ đầu tiên đối với Tổ quốc”. Sự phục vụ thứ hai là hoạt động sư phạm. Menđeleep là tác giả của sách giáo khoa “cơ sở hóa học”. Khi ông còn sống, cuốn sách này trải qua 8 lần xuất bản và nhiều lần được dịch ra tiếng nước ngoài. Menđeleep giảng dạy ở nhiều trường thuộc Pêtecbua. Vào cuối đời ông viết “Trong số hàng nghìn học sinh, nhiều người hiện nay là những nhà hoạt động có tiếng ở khắp nơi và mỗi khi gặp học sinh cũ bao giờ tôi cũng nghe nói rằng tôi đã gieo hạt giống của tôi trong con người họ chứ không chỉ đơn thuần làm tròn nghĩa vụ của mình”.

“Sự phục vụ thứ ba đối với Tổ quốc, trong môi trường công nghiệp và nông nghiệp thật là đa dạng và hữu ích. Ở đây, Menđeleep tỏ ra là một người yêu nước chân chính, quan tâm đến sự phát triển và tương lai của nước Nga. Tại điền trang Boblovo của ông, Menđeleep tiến hành những thí nghiệm trồng lúa mỳ. ông nghiên cứu chi tiết các phương pháp khai thác dầu mỏ và nêu nhiều chỉ dẫn quý báu nhằm hoàn thiện công việc này. ông thường xuyên đi sâu tìm hiểu những nhu cầu sống còn của công nghiệp, thăm những công xưởng và nhà máy, khu mỏ và hầm mỏ. Uy tín của Menđeleep lớn đến mức ông thường xuyên được mời làm chuyên gia để giải quyết những vấn đề kinh tế phức tạp.

Trước khi mất không lâu ông cho xuất bản cuốn sách “Để nhận thức nước Nga”. Trong đó ông vạch ra một chương trình rộng lớn phát triển những lực lượng sản xuất của đất nước.

“Hạt giống khoa học này sẽ nẩy mầm cho mùa gặt của nhân dân”. Đó là khẩu hiệu của toàn bộ hoạt động của nhà bác học.

Menđeleep là một trong những người có trình độ văn hóa cao nhất của thời đại ông. Ông quan tâm sâu sắc đến văn học và nghệ thuật, xây dựng một bộ sưu tầm khổng lồ phiên bản tranh của các hoạ sĩ thuộc nhiều nước và nhiều dân tộc. Những nhà hoạt động văn hóa xuất sắc thường gặp nhau ở nhà ông.

Nguồn: Tạp chí Hóa học và ứng dụng, số 7/2006, trang 9.