Bài học của tổ tiên

Trước tết nửa tháng, người ta đã bắt đầu lo liệu mọi thứ, quét dọn bàn thờ, trang hoàng nhà cửa, dán lên vách câu đối mừng xuân viết trên giấy hồng điều, tìm lọ để cắm hoa đào, hoa cúc…, nấu nhiều món ăn nguội để dự trữ, cả gia đình vui tươi, hớn hở long trọng đón tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu.

Truyền từ người sống đến người chết, truyền từ người chết đến người sống một dòng chảy siêu phàm, làm cho nghi lễ Tết trở nên tôn kính uy nghiêm, đó chính là tính vĩnh cửu của gia đình và nòi giống. Đó là sự nối tiếp, sự vận động không ngừng từ thế hệ này qua thế hệ khác, được biểu thị thành những cử chỉ thành kính tôn nghiêm của tất cả gia đình trước bàn thờ tổ tiên. Chừng nào cái ý thức được thể hiện một cách cụ thể như thế còn tồn tại, thì bài học của tổ tiên dạy bảo con cháu không bao giờ mất đi được.

Vậy nội dung bài học đó ra sao? Câu hỏi đó đối với những người Việt Nam ưu tú, những người không quên quê hương là một câu hỏi vô ích.

Ai cũng có thể giao tiếp với tổ tiên, và nhận được lời giảng nghĩa cho câu hỏi đó:

-Tổ tiên biết nỗi đau khổ, cũng như sự thiếu lòng tin của con cháu. Tổ tiên sẽ không còn linh thiêng nếu không biết đến những điều đó. Tổ tiên đã sống trong thời đại trước, đã mất lâu rồi nhưng thực ra tổ tiên vẫn sống tới ngày hôm nay trong một thế giới thần bí và những mối liên hệ vô hình, các người vẫn truyền đạt thông tin cho con cháu, vẫn tham dự vào cuộc sống của lớp hậu duệ. Con cháu vui mừng hay đau khổ, tổ tiên cũng vui mừng hay đau khổ. Rõ ràng con cháu chịu nhiều ảnh hưởng của tổ tiên, nhưng có thể chúng không nghĩ đến điều ấy. Chúng tưởng rằng chúng không có liên hệ gì với tổ tiên nhưng thực ra chúng đang đi theo dấu chân của tổ tiên. Khi con cháu suy tưởng đến tổ tiên lúc gặp khó khăn hoạn nạn, chúng sẽ được an ủi và tìm thấy niềm vui…

… Đường đời muôn nẻo, có con đường dẫn đến ấm no hạnh phúc vì nó phù hợp với nguyện vọng của giống nòi. Có con đường đưa ta đến bất hạnh khổ đau, vì nó ngược với nguyện vọng của giống nòi. Dường như có một mệnh lệnh bất khả kháng ở đâu đó mà rõ ràng ta chấp hành lệnh đó tốt hơn là chống lại lệnh đó.

Bạn không thể không biết rằng: chúng ta, người Việt Nam thuộc một giống nòi khoẻ mạnh, ngoan cường, cứng rắn trong công việc và chịu đựng được khó khăn gian khổ. Phải nghiêm chỉnh trong cuộc sống, không thể nô đùa với nó, vì nó không nô đùa với ta đâu, cuộc sống bị chi phối bởi những nguyên tắc có giá trị tuyệt đối do tổ tiên xa xưa truyền lại cho con cháu sau này, mà một trong những nguyên tắc quan trọng đó là: đạo thờ cúng tổ tiên.

Nếu ta muốn làm một điều gì đó có ích thì ta không thể quên rằng: gia đình và Tổ quốc là hai yếu tố cơ bản trong cuộc sống, là hai thực thể sống động, còn những điều khác chỉ là những điều mộng tưởng hão huyền.

Đó là bài học mà chính tổ tiên đã đi qua, nay truyền lại cho lớp người đang sống, và lớp người đang sống mai sau truyền lại cho con cháu họ.

Nguồn: Xưa và nay, số 132+ 133, tháng 1,2 năm 2003