Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 28/03/2007 00:47 (GMT+7)

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện vẫn "hiện đại"

Tôi cũng vừa nhận được từ Paris gửi đến một bài luận văn của bà Marie Eve Hoffet – Gachelin, nhà Tâm bệnh học, cũng nêu những vấn đề ấy, nhưng hướng về trẻ em Việt Nam: “Từ vài năm nay, những vấn đề tâm lý trẻ em đã thực sự là mối quan tâm ở Việt Nam. Có những bệnh trước đây chưa có đã xuất hiện: tự khép mình, hoạt động thái quá, rối loạn ăn uống... Nhưng cũng có cả những vấn đề của thiếu niên: nghiện hút, muốn tự sát, lên cơn động kinh... Đế mức nhiều hiệp hội của Pháp (hoặc nước khác) được mời đến đào tạo chữa bệnh tâm thần trẻ em. Vấn đề được đặt ra là có thể nào đưa thẳng vào Việt Nam những phương thức Pháp hay Tây phương, hay không cần tính đến sự khác biệt về văn hóa, tức là sự gặp nhau của văn hóa truyền thống với toàn cầu hóa các mối giao lưu, công nghệ hiện đại, sự phát triển của các phương tiện thông tin, cái có thể mệnh danh là văn hóa hiện đại.

Như vậy là những ý tưởng của M.E.Hoffet - Gachelin và Nguyễn Tấn Lộc đã gặp nhau trong cùng một hệ thống vấn đề.

Tên bài của M.E.Hoffet - Gachelin là Tính chất hiện đại của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện. Theo tác giả, muốn giải quyết trong tâm lý trị liệu các vấn đề tiếp biến văn hóa, mối quan hệ truyền thống và hiện đại, không gì bằng tham khảo những công trình có tính chất khai phá của Nguyễn Khắc Viện (1913-1997), bác sĩ nhi khoa, nhà tâm lý học, nhà văn được giải thưởng lớn Pháp ngữ của Viện hàn lâm Pháp, người sáng lập tổ chức N.T. nghiên cứu về tâm lý trẻ em Việt Nam.

Nguyễn Khắc Viện biết là nói chung, người Việt Nam chưa có ý thức về sự cần thiết của tâm lý học và môn tâm lý trị liệu, cho đó là một sự xa hoa đối với trẻ em. Quả thực, đất nước ta chưa ra khỏi tình trạng chậm tiến còn phải đối phó với những vấn đề cấp bách hơn nhiều; trẻ em suy dinh dưỡng, những bệnh truyền nhiễm, thiếu bệnh viện, bệnh viện trẻ em thì chật cứng, thiếu bác sĩ nhin khoa. Nhưng ông cho là khoa nghiên cứu tâm lý trị liệu là một sự xa hoa cần thiết. Nguyễn Khắc Viện nhận xét: “Không một xã hội nào có thể tiến bộ nếu không có vài hoạt động xa hoa thúc đẩy tư duy và những cố gắng”. Mà đây lại là xa hoa cần thiết: bệnh và rối loạn tâm thần trẻ em có thể phá hoại giống nòi không kém gì bệnh thể xác. Nếu giờ ta bí quá, chưa chữa được đại trà như ở các nước phát triển thì cũng phải chuẩn bị ngay con người, phương tiện, bộ máy cho khoa học tâm lý trị liệu trẻ em có thể hoạt động trong vài thập kỷ nữa khi đất nước khấm khá lên. Và Nguyễn Khắc Viện đã thành lập Trung tâm Nghiên cứu Tâm lý trẻ em N.T. bước đầu là gây ý thức về tâm lý trị liệu trẻ em cho các bác sĩ, y tá, nhà báo, cán bộ chính trị, nêu vấn đề, tạo công cụ (soạn tài liệu, từ điển, dịch sách chuyên môn nước ngoài), lập một số điểm khám chữa bệnh về rối loạn tâm lý trẻ em. Nguyễn Khắc Viện chủ trì việc biên soạn cuốn Từ điển tâm lý đầu tiên bằng tiếng Việt, một công trình điển hình cho phương pháp Nguyễn Khắc Viện tiếp biến văn hóa Đông Tây. Ông cố gắng sử dụng những từ và khái niệm thuộc văn hóa truyền thống của ta (dân gian, Phật, Khổng, Lão học) để lồng vào những khái niệm tâm lý học phương Tây, như vậy, người Việt Nam không bỡ ngỡ, hiểu nhanh và sâu.

Tôi nghĩ đến cách làm của cụ Hồ Chí Minh, sử dụng những từ Khổng học như trung, hiếu, cần, kiệm, liêm, chính nhưng đưa vào nội dung cách mạng và hiện đại.

Làm thế nào thực hành được tâm lý trị liệu ở một nước Việt Nam đang biến chuyển nhanh và mạnh sau Cách mạng 1945 và 30 năm chiến tranh, với di sản văn hóa truyền thống phải đối đầu với toàn cầu hóa?

Bà M.E Hoffet - Gachelin cho là phải trở lại với Nguyễn Khắc Viện, với những công trình và thực hành của ông: “Ông đã đi sâu phân tích xã hội Việt Nam, đề ra một chương trình nghiên cứu để thấu hiểu thực tế thể nghiệm của gia đình, đã đưa ra những biện pháp ta cần phát triển thêm, và vạch ra lộ trình theo ý chúng tôi hiện nay, hoàn toàn có giá trị!”.

Nguồn: Sức khỏe và Đời sống, 17/3/2007

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.