An Giang: Sản xuất củi trấu
Trên 600.000 hec-ta đất canh tác, sản lượng lúa của An Giang hằng năm đạt 3,4 - 3,6 triệu tấn góp phần đáng kể cho xuất khẩu và an ninh lương thực của cả nước. Và cũng chính sản lượng lúa này, hằng năm các nhà máy ở An Giang đã thải ra gấn một triệu tấn trấu trong quá trình xay xát, chế biến gạo.
Số lượng trấu khổng lồ này, theo tập quán địa phương, được các lò gạch sử dụng làm nhiên liệu nung gạch hay được sử dụng trong các xưởng sản xuất thức ăn cho gia súc, thủy sản; một số được đốt để lấy tro bón cho cây trồng hoặc một số lượng không lớn khác được dùng làm chất đốt trong việc đun nấu bữa ăn gia đình,.v.v...; số còn lại được các nhà máy xay xát thải ra môi trường sông rạch hoặc đốt bỏ. Tất cả các hoạt động này đều gây ô nhiễm môi trường dưới hình thức khói thải, bụi hoặc rác...
Theo mô hình sản xuất cũ, mỗi nhà máy xay xát lúa gạo, ngoài diện tích đất dành cho xây dựng nhà xưởng còn phải có thêm một khoảnh đất rộng hơn dùng để chứa trấu, một vấn đề không giản đơn chút nào trong thời buổi “tất đất tất vàng”. Song song đó, chủ nhà máy phải có kế hoạch giải phóng trấu (bán, đốt, thải xuống kênh rạch...) mới có đủ mặt bằng chứa những đợt trấu được thải ra kế tiếp.
Đứng trước bức xúc ô nhiễm môi trường, các nhà nghiên cứu cũng như các nhà sản xuất đã nổ lực tìm tòi các giải pháp khả dĩ giải quyết trấu thừa. Thực tế đã có một số giải pháp được đưa vào thực nghiệm sản xuất như sản xuất ván, gỗ làm hàng trang trí nội thất, tương tự dòng sản phẩm ván “ôkal” làm từ mùn cưa; đưa công nghệ “khí hóa trấu” vào các lò nung gạch cải tiến... , nhưng mỗi giải pháp đều có những khó khăn nhất định nên chưa được ứng dụng phổ biến. Sản xuất củi từ nguyên liệu trấu có lẽ là một hướng đi khả thi nhất hiện nay.
Về nguyên lý, sản xuất củi trấu rất giản đơn. Nguồn điện 3 pha cung cấp cho mô tơ 30-35 mã lực để vận hành một cối ép. Cối ép có kết cấu rất đơn giản, chỉ có một trục vít có chức năng ép trấu được cung cấp từ một bồ đài ở phía trên. Và trấu sau khi được ép thành củi sẽ được một băng tải đưa ra ngoài để đóng kiện hoặc chứa trong các bao chuẩn bị xuất kho.
Việc sử dụng củi trấu mang lại hiệu quả về kinh tế, vì giá củi trấu chỉ trên dưới 1.000 đồng/kg, trong khi than đá loại 1 phải đến 2.500-3.000 đồng, và nếu so với dầu hoặc gas thì còn tiết kiệm nhiều hơn nữa. Hiện nay, củi trấu đang được các nhà máy chế biến mỡ cá, các xưởng chế biến thức ăn thủy sản... tiêu thụ rất mạnh.
Theo anh Quốc, chủ cơ sở sản xuất củi trấu Thiên Thuận (xã Vọng Đông, huyện Thoại Sơn, An Giang), cơ sở của anh có qui mô 8 cối ép cho công suất 600-800 tấn sản phẩm/tháng là phù hợp đối với nhà máy xay xát có qui mô 4.800-5.000 tấn lúa/tháng mà anh đang hợp tác. Trong khi đó, nhà máy sản xuất củi trấu của cơ sở Đại Ngọc, xã Thoại Giang, huyện Thoại Sơn, An Giang liên kết với nhà máy xay xát lớn hơn nên có qui mô 16 cối ép, sản lượng 2.000 tấn/tháng.
Để củi trấu thực sự mang lại lợi nhuận, anh Đại, chủ cơ sở Đại Ngọc, lưu ý là công suất củi trấu phải phù họp với sản lượng trấu của nhà máy xát thải ra, nếu phải mua trấu nơi khác về để sản xuất thì không hiệu quả. Ngoài ra, các cơ sở sản xuất củi trấu cần tập hợp lại thành lập một tổ chức riêng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
