Yếu tố ảnh hưởng đến sức khoẻ & tuổi thọ

Già tất yếu là “già sinh lý”, cái già ấy đến khi con người đã mãn chiều xế bóng và không có gì đáng tiếc, vì nó không gây đau khổ cho người già. Còn “già bệnh lý” là cái già đến sớm do bệnh tật, kéo theo những chuỗi ngày đau khổ cho người già. Cái chết nó đem đến, để lại bao nỗi thống khổ cho người còn sống. Vậy phải chống “cái già bệnh lý” là chống cái già đến sớm.

Về quan niệm mới, quá trình hoá già của cơ thể không phải đơn thuần chỉ có một chiều hướng suy giảm, mà còn có phản ứng ngược lại nhằm điều hoà thích nghi mọi hoạt động của cơ thể trong điều kiện mới. Biết dựa vào khả năng kỳ diệu của cơ thể để tự điều chỉnh, tự bổ sung, tự thích nghi ở trình độ cao, conngười có thể tái lập được sự cân bằng nội môi trong suốt quá trình hoá già, nhờ thế giữ được sức khoẻ cho nên có thể chống được cái già đến sớm.

Các yếu tố ảnh hưởng tới sức khoẻ và tuổi thọ

Yếu tố sinh học

Cùng với tuổi tác tăng, các tế bào thần kinh, gan, thận… cũng già đi. Thể tích nhân tế bào to lên, khối lượng não giảm dần, các não hồi nhỏ đi, các khoang não thất to dần. Màng não và màng tuỷ sống dày lên, các dây thần kinh ngoại vi nhiều mỡ. Hệ tim mạch có nhiều biến đổi, nhiều mạch máu trở nên xơ cứng làm giảm sức lưu thông máu. Càng về già càng tăng biến đổi loạn dưỡng, teo niêm mạc trong các đường hô hấp, các tổ chức liên kết suy giảm dần do tăng quá trình xơ hoá và giảm tính đàn hồi. Chức năng thận suy giảm. Ở nam giới, nội tiết tố testosteron giảm gây rối loạn khi tuổi già. Ở nữ giới, buồng trứng giảm hoạt động gây ra những rối loạn vào tuổi mãn kinh và kém thích ứng khi có tuổi… Cơ thể con người có 100.000 tỷ tế bào. Trong đó, tế bào thần kinh có 14 tỷ cá thể. Sự già hoá về sinh lý là kết quả bình thường của một chương trình di truyền định sẵn cho mỗi giống, loài cá thể.

Trong cơ thể, quá trình dinh dưỡng và chuyển hoá xảy ra liên tục, chuyển hoá gồm đồng hoá và dị hoá. Các phản ứng sinh học là cần thiết, nhưng đồng thời sản sinh các gốc tự do. Ở trạng thái phân tử không bền vững, gốc tự do luôn có xu hướng đoạt lấy các nguyên tử hoặc electron của phân tử bình thường mà nó bắt gặp và gây nên phản ứng dây chuyền tạo ra hàng loạt các gốc tự do làm hỏng các phân tử xung quanh. Tác hại chủ yếu của các gốc tự do là đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch; đẩy mạnh quá trình thoái hoá, lão hoá, biến loạn chuyển hoá các enzym, gây rối loạn chức năng ADN, thúc đẩy quá trình xơ hoá các mô và gây ung thư… Lão hoá tế bào còn do ô nhiễm nội môi. Mỗi tế bào trong cơ thể con người đều sống và hoạt động hài hoà, trật tự trong không gian thống nhất là dung dịch nội môi. Thức ăn, thức uống, thuốc men, hoá chất… chúng ta dùng đều được hấp thu vào trong nội môi. Nhiễm bẩn nội môi, tức là nhiễm bẩn môi trường sống của tế bào cơ thể.

Yếu tố xã hội

Theo A. A. Bogomoletz, nguyên nhân già trước tuổi và chết sớm không phải là ít nhưng trước hết đó là nguyên nhân xã hội. Điều này, Karl Marx từng nói: “Con người là tổng hoá các mối quan hệxã hội”. Và khi nói tới môi trường sống, ông nói: “Môi trường này gồm 2 nhân tố: thiên nhiên và xã hội đúc thành một. Trong đó, nhân tố xã hội có vai trò quyết định. Tinh thần ấy được chứng minh khixã hội càng ưu việt và những yếu tố xã hội càng được thực hiện tối ưu. Ngược lại, nếu xã hội luôn có chiến tranh, nội chiến, đói nghèo, thất nghiệp… thì làm sao sống khoẻ, sống lâu được”.

Yếu tố sinh vật

Di truyền, thừa kế, bẩm sinh.

Di truyền là có thật, nhiều học giả cho là quan trọng. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, không thể quan niệm đó là một định mệnh. Di truyền không thể là một điều không biến đổi. Nó sẽ bị trí tuệ con người tấn công và đẩy lùi.

Yếu tố hoạt động tự giác và tích cực của con người

- Hoạt động thần kinh: Qua nghiên cứu não bộ bằng siêu âm, Yacusino, nhà sinh học Nhật Bản, khẳng định: Bộ óc tuân theo luật sinh học, nó là cơ quanlàm việc nhiều nhất nhưng lại già đi chậm nhất. Các nhà tâm thần học cho rằng, những năng lực tinh thần, đặc biệt là trí nhớ giảm sút nhiều bởi thiếu sự kích thích hơn là do tuổi tác. Cho nên, muốncho bộ não chậm già đi, phải hoạt động thần kinh nhiều.

- Hoạt động dinh dưỡng:Cần có chế độ ăn thích hợp để phục hồi và phát triển cơ thể. Nước uống thiếu là nguyên nhân lão suy. Nhà sinh học Pakistan A. Benzơ kết luận: “Mất cân bằng về nước là nguyên nhân chủ yếu khiến cơ thể lão suy. Thiếu nước làm máu quánh, hậu quả là nhức đầu, mệt mỏi, đái ít, táo bón, chán ăn… Mất nước da khô, nếp nhăn xuất hiện”. Ông cho rằng: muốn sống lâu, sống khoẻ phải giữ được cơ thể ở trạng thái cân bằng lý tưởng nhất.

- Hoạt động thể lực:Rèn luyện thân thể với các loại thể dục thể thao phù hợp. Người già thường bị suy hô hấp do thiếu vận động và thể dục thể thao, nên thiếu oxy tế bào, suy hô hấp kéo dài, dẫn đến quá trình già cỗi nhanh chóng. A. Genio, Chủ tịch Hàn lâm Y học Pháp, nhấn mạnh đặc biệt đến dưỡng khí: “khí của sự sống”.

- Hoạt động nghỉ ngơi vui chơi giải trí không phù hợpcũng là một yếu tố làm cho tuổi già đến sớm hơn.

Yếu tố môi trường

Khói độc, bụi, nước thải công nghiệp, bụi phóng xạ, thuốc trừ sâu, diệt cỏ, tiếng ồn..

Với thời gian, mọi bộ phận không già cùng một lần và theo tốc độ như nhau. Hiện tượng không đồng thời đồng tốc đó trong quá trình già làm cho cá thể càng về sau càng khác nhau nhiều, cả về hình thái lẫn tâm lý. Chính ở người già không phải là một đối tượng thuần nhất, cho nên không thể có một mẫu bảo vệ sức khoẻ thống nhất.

Biết được nguyên nhân gây lão hoá để có biện pháp phòng, chống nhằm kéo dài tuổi thanh xuân mãi mãi. Đó là ước mơ và đó là một nghệ thuật sống.