Ứng dụng trồng cây dược liệu Hy Thiêm và cỏ Stevia

Hy Thiêm còn gọi là cỏ đĩ, cứt lợn, hy kiểm thảo, hy tiên, niêm hồ thái, chư cao, hổ cao, chó đẻ, nụ áo rìa. Tên khoa học Siegesbeckia orientalis L. (S.glutinisa Wal, Minyranthes heterophylla Turcs). Thuộc họ Cúc Asteraceae Compositae. Là cây cỏ sống hàng năm, cao chừng 3—40 cm đến 1m, nhiều cành, có lông tuyến. Lá mọc đối cuống ngắn, hình 3 cạnh hay hình quả trám, đầu lá nhọn, phía cuống cũng thót lại, mép có răng cưa, mặt dưới có lông, dài 4-10 cm, rộng 3-6cm. Cụm hoa hình đầu, màu vàng, cuống có lông tuyến dính. Do có tác dụng chữa bệnh nhanh chóng nên có nước gọi là “cây chữa bệnh nhanh”, “cỏ của trời”. Hy Thiêm vị đắng, tính hàn, hơi có độc với 2 kinh can và thận, dùng làm thuốc chữa đau nhức, tê thấp, nhức xương, yếu chân, bán thân bất toại, gân cốt nhức lạnh, lưng gối tê dại. Còn dùng giã đắp tại chỗ chữa nhọt độc, ong đốt, rắn cắn.

Cỏ ngọt (còn gọi là cỏ mật, cỏ đường, cúc ngọt, trạch lan) là loại cây chứa đường năng lượng thấp, với độ ngọt cao gấp hàng trăm lần đường mía. Chúng được dùng làm chất thay thế đường cho những người phải kiêng loại thực phẩm này. Cỏ ngọt cũng được dùng như một loại trà dành cho những người bị bệnh tiểu đường, béo phì hoặc cao huyết áp. Trong công nghiệp thực phẩm, cỏ ngọt được dùng để pha chế làm tăng độ ngọt mà không làm tăng năng lượng của thực phẩm. Ngoài ra, loại cây này còn được dùng trong chế biến mỹ phẩm như: sữa làm mượt tóc, kem làm mềm da. Nó vừa có tác dụng nuôi dưỡng tất cả các mô, tái tạo làn da mới, vừa chống nhiễm khuẩn, trừ nấm. Cây cỏ ngọt có giá thành thấp nên đã được phát triển mạnh và thành phần steviosid nhanh chóng được sản xuất với khối lượng lớn để sử dụng rộng rãi không chỉ trong y học mà cả trong thực phẩm.

Với những tác dụng như trên, Hy Thiêm và Cỏ ngọt được biết đến là những dược liệu quý, sẵn có và có thể phát triển để ứng dụng trong ngành công nghiệp dược liệu. Tại Vĩnh Phúc, năm 2010, Hội Nông dân đã tiến hành trồng thử nghiệm với 1 ha cây Hy Thiêm và 1,5 ha cây Cỏ ngọt. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm trồng tại Gia Khánh (Bình Xuyên), kết quả cho thấy:

Cây Hy Thiêm cho thu hoạch sau 2 tháng khi trồng, năng suất cao nhất là ở vụ xuân với thời gian gieo cuối tháng 1, đầu tháng 2. Phương pháp gieo hạt trực tiếp nhanh cho thu hoạch và cho năng suất cao hơn so với phương pháp gieo hạt trong vườn ươm rồi trồng. Năng suất của cây có thể đạt 130 kg/sào, trừ các khoản chi phí cho lãi khoảng 3 triệu/sào trong thời gian 3 tháng.

Đối với cây Cỏ ngọt, đây là loại cây cho thu hái nhiều đợt trong năm (8-10 đợt), lứa đầu tiên sau trồng khoảng 35-40 ngày. Sau khoảng 1 tháng lại cho thu hoạch 1 đợt. Theo đó, sau 1 năm thu hoạch, trừ các khoản chi phí có thể cho lãi khoảng 10 triệu đồng/sào. Năng suất cây cỏ ngọt của mô hình thử nghiệm đã vượt trội so với dự tính ban đầu, đảm bảo theo tiềm năng năng suất của cây. Tuy nhiên, đây là hai loại cây không chịu được ngập úng, vì vậy phải được trồng trên những vùng đất chủ động thoát nước.

Việc phát triển cây Hy Thiêm và cây Cỏ Ngọt ở Vĩnh Phúc đã được khẳng định là một hướng đi hiệu quả. Đây là những cây thích nghi với điều kiện sinh thái của tỉnh, dễ trồng, dễ chăm sóc, mamg lại hiệu quả kinh tế cho người dân, giúp giải quyết việc làm một cách thường xuyên. Tuy nhiên, để trở thành những cây hàng hóa thực sự rất cần có những chính sách hỗ trợ về phát triển vùng cây dược liệu và đầu ra cho sản phẩm, giúp người dân an tâm và phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa.