Tự điều trị có thể gây kháng thuốc Tamiflu

Gần đây các phương tiện truyền thông nói nhiều đến thuốc Tamiflu phòng, chống dịch cúm H5N1. Loại thuốc này có tác dụng như thế nào và được sử dụng ra sao?

Phó giáo sư - Tiến sĩ Lê Văn Truyền, chuyên gia cao cấp về dược học cho biết:

Tamiflu là biệt dược có chứa hoạt chất Oseltamivir là một chất kháng virus ức chế men neuraminidase của virus cúm, được sử dụng để điều trị và dự phòng cúm type A và type B. Oseltamivir là chất ức chế neuraminidase đầu tiên có tác dụng bằng đường uống được đưa ra thị trường.

Tamiflu có tác dụng làm giảm các triệu chứng của bệnh cúm (mệt mỏi, đau đầu, sốt ho và đau họng). Tamiflu cũng có thể ngăn ngừa được nhiễm virus cúm do tiếp xúc với bệnh nhân cúm. Thuốc có tác dụng tốt nhất khi sử dụng trong vòng hai ngày kể từ khi có triệu chứng cúm. Phải sử dụng thuốc liên tục trong 5 ngày. Phải tuân thủ liệu trình điều trị trong 5 ngày dù sau vài ngày uống thuốc thấy các triệu chứng cúm có giảm. Điều trị đúng liệu trình sẽ loại trừ hẳn triệu chứng cúm, nếu ngừng thuốc giữa chừng các triệu chứng có thể tái phát. Để dự phòng nhiễm cúm sau khi tiếp xúc với bệnh nhân cúm, cần uống ngay Tamiflu trong vòng 2 ngày sau khi tiếp xúc và uống liên tục trong 7 ngày. Tamiflu không thay thế được việc tiêm phòng vaccine cúm.

Liều điều trị cho người lớn: Uống 75mg/lần, 2 lần/ngày, liên tục trong 5 ngày. Liều điều trị cho trẻ em từ 1 tuổi trở lên: Dựa trên thể trọng của trẻ và do thầy thuốc quyết định.

Để dự phòng cúm: Người lớn và trẻ em trên 13 tuổi: Uống 75mg/ngày, ít nhất là trong 7 ngày. Liều khuyến cáo để dự phòng khi xảy ra dịch cúm trong cộng đồng là uống một lần 75mg hằng ngày. Thuốc phải uống đều hằng ngày. Có thể dùng thuốc sau bữa ăn hoặc dùng thuốc khi đói, tuy nhiên dùng thuốc sau bữa ăn có thể hạn chế được khó chịu trong dạ dày.

Tamiflu là thuốc bán theo đơn, vì vậy cần đến bác sĩ để khám bệnh và kê đơn thuốc. Không được tự điều trị bằng Tamiflu vì có thể gây nên kháng thuốc. Ở Việt Nam đã có báo cáo về hiện tượng kháng thuốc Tamiflu trên một bệnh nhân cúm H5N1. Không dùng thuốc để điều trị cúm cho trẻ dưới 1 tuổi.

Tác dụng phụ không mong muốn thường gặp của Tamiflu là tiêu chảy, buồn nôn, nôn; ít gặp hơn và đau dạ dày và đau bụng, chảy máu mũi, đặc biệt ở trẻ em); khô mắt hoặc ngứa mắt, chảy nước mắt, đặc biệt ở trẻ em); ho, chóng mặt, mệt mỏi, nhức đầu, rối loạn giấc ngủ... Khi thấy có tác dụng phụ cần thông báo và xin ý kiến thầy thuốc. 

-------------------

Những ai có thể dùng được thuốc Tamiflu?

Bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, trưởng phòng cấp cứu, Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới, BV Bạch Mai (Hà Nội), cho biết: Cơ chế của thuốc Tamiflu có tác dụng ức chế sự gắn của virus (H5N1) vào trong tế bào (làm virus không bám được vào tế bào) chứ không phải diệt virus. Vì vậy, phải điều trị sớm mới có hiệu quả. Thuốc Tamiflu chỉ phòng cho những người có nguy cơ cao như những người tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh gia cầm hay người bệnh.

* Nếu người khỏe mạnh muốn uống thuốc này để phòng bệnh thì có được không?

- Không thể được vì uống chỉ trong vòng một tuần là sẽ thải ra hết thuốc và khi hết thuốc người tiếp xúc với nguồn bệnh vẫn bị bệnh. Thuốc này không phải là vaccine phòng ngừa được cúm (cũng như H5N1-PV) mà chỉ sử dụng trong trường hợp có đại dịch. Nếu giờ người nào cũng sử dụng thì sẽ sinh ra vấn đề kháng thuốc và khi xảy ra dịch không còn thuốc để sử dụng. Nên tôi khuyên những người bình thường không nên uống thuốc này.

* Vậy đối tượng nào mới được uống thuốc Tamiflu?

- Như tôi đã nói, chỉ những người tiếp xúc với nguồn bệnh mới phải uống. Chẳng hạn nhà có một người bị bệnh rồi thì các thành viên khác trong gia đình bắt buộc phải uống để phòng bệnh. Chỉ nên uống khi có tiếp xúc với người bệnh nhiễm virus H5N1. Uống thuốc Tamiflu chỉ có thời hạn tác dụng nhất định nên chỉ những người bị phơi nhiễm, có nguy cơ bị nhiễm cao lúc đó mới được bác sĩ chỉ định uống.

* Hiện thuốc Tamiflu có sẵn không?

- Phía Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới vẫn được cấp thuốc Tamiflu, hiện nay có khoảng 500 hộp tương đương với 5.000 viên. Giá khoảng 2,3 USD/viên.

Nguồn: nhandan.com.vn 27/10/2005